Кіріспе

Фраат II (Фрахад II; Frahāt) – б.з.б. 132–127 жылдары Партия империясының патшасы болды. Ол Митридат I-нің ұлы және мұрагері еді. Ол таққа отырғанда әлі өте жас болғандықтан, анасы Ринну бастапқыда оның атынан билік жүргізді. Оның қысқа билігі грек Селевкид империясымен болған соғысымен ерекшеленді, Селевкидтердің Антиох VII Сидет басқаруымен Фраат әкесінен жоғалтқан жерлерді қайтаруға тырысты. Соғыстың басында сәтсіздікке ұшыраған Фраат II, ақырында басымдыққа ие болып, Антиох VII әскерін жеңді, ал Селевкидтің өзі шайқаста қаза тапты немесе өз-өзіне қол жұмсады. Содан кейін Фраат II шығысқа қарай сақ және юэчжи көшпелі тайпаларының шапқыншылығын тойтару үшін асықты, сол жерде қаза тапты. Оның орнын оның інісі Артабан I басып алды.

Атауы

Фраат (Φραάτης) – парфянша Фрахат (𐭐𐭓𐭇𐭕) сөзінің грекше түрі, ал ол ескі иран тіліндегі *Frahāta (“қол жеткізген, иеленген”) сөзінен шыққан. Қазіргі парсы тіліндегі нұсқасы – Фархад (فرهاد).

Өмірбаян

Фраат II шамамен б.з.б. 147 жылы дүниеге келді; ол Парфияның бесінші патшасы Митридат I мен мидиялық саудагердің қызы Ринну есімді ақ сүйек әйелдің ұлы болды.

Ертедегі билік және саясат

Фраат б.з.д. 132 жылы әкесінен мұрагерлікке ие болды; ол әлі кәмелетке толмағандықтан, анасы бірнеше ай бойы онымен бірге билік жүргізді. Осы шақтарда Фраат Персияның оңтүстік аймағы – Персис – билігін Дарайан I-ге берді. Бұдан бөлек, ол Елимаис билеушісі Тигрэйді жеңіп, тұтқынға алды және Парфияның қарауындағы Елимаис тағына Камнаскир кішіні тағайындады. Әкесінің жоспарын жалғастыра отырып, Фраат II Сирияны жаулап алуды ниет етті және тұтқынға алған – бұрынғы Селевкид патшасы (базилей) Деметрий II Никаторды – өзінің ағасы – жаңа Селевкид патшасы Антиох VII Сидетке қарсы пайдалануды жоспарлады. 2-ші ғасырдағы римдік тарихшы Юстин айтуынша, Деметрий Фраат билік еткен кезде екі рет қашып құтылуға тырысты. Бірінші әрекет Митридат I қайтыс болғаннан кейін, ал екіншісі бірнеше жылдан соң болды.

VII Антиохпен соғыс

Антиох II Фрааттың інісін өзіне қарсы пайдалану жоспарын жақсы білгендіктен, б.з.д. 130 жылы Парфия мемлекетіне шабуыл жасап, оның жоспарын орындауына кедерес келтірді. Ол көптеген салтанатты тұлғалардың ықыласына бөленді, олар оған қосылды. Үш шайқастан кейін ол Вавилонды қайтарып алды. Осылайша, б.з.д. 129 жылы көктемде Фраат II Селевкид әскерінің қыстау орнына шабуыл жасағанда, жергілікті халық оны қолдады. Антиох жеңіліп, шайқаста немесе өз-өзіне қол жұмсау арқылы Евфраттың шығысындағы Селевкид билігін аяқтады. Фраат Антиохтың өліміне риза болғандықтан, оның денесінің алдында былай деді деп айтылады: "Сенің батылдығың мен маскүнемдігің, Антиох, сені құлатты; өйткені сен Арсактер патшалығын үлкен кеселерден ішіп қоямын деп ойладың". Фраат II Антиохпен бірге наурызға келген оның екі баласы – Селевк мен Лаодикиді тұтқындады. Кейін Фраат II Лаодикиге үйленді және Селевкке (оны Селевк V-пен шатастырмау керек) үлкен құрмет көрсетті. Ол Антиохқа патшалық жерлеу рәсімін өткізуге рұқсат берді, ал кейін оның денесін күміс қаптамамен жабдықталған табытқа салып, Селевкпен бірге Сирияға қайтарып жіберді. Фраат II сондай-ақ парфтар бірнеше жыл бойы тұтқында ұстаған Димитрийді босатып, оны Селевкид мемлекетінің тағына екінші рет отыруға мүмкіндік берді. Сирия, Селевкид империясынан қалған жалғыз аймақ, әскери күшіне ие болған жоқ, сондықтан Фраат II оны басып алуды жоспарлады. Алайда, шығыс майданда сақ және тохар тайпаларының шапқыншылығы мен билікті басып алуы нәтижесінде Грек-Бактрия патшалығы құлап, б.з.д. 129 жылы Парфия мемлекетінің шекарасына жетіп, оны қауіпке тілді етті. Патша шығыс майданына асығып, Химерді Вавилонның билеушісі етіп тағайындады, ол тез арада тиранға айналды. Фраат II шығысқа қарай жорыққа шықты, оның әскеріне Антиохтың әскерінен тұтқынға алынған Селевкид сарбаздарының көп саны кірді. Бұл сарбаздар Парфия патшасы үшін соғысудан бас тартты, нәтижесінде Фраат жеңіліп, шайқаста қаза тапты.

Ақша және императорлық идеология

Фраат өзінің монеталарында "Патшалардың патшасы" деген атауды қолданбай, оның орнына "үлкен патша" атауын қолданды. Парфия патшаларының қалғаны сияқты, ол монеталарында Арсак атауын пайдаланды, бұл Парфияның алғашқы билеушісі Арсак I-нің есімі еді және оның жетістіктеріне деген құрметтен Парфия монархтары арасында құрметті атауға айналды. Одан әрі, ол әкесі Митридат I тұсында грек халқымен достық қарым-қатынас орнату мақсатында саяси қадам ретінде енгізілген "Филеллен" ("гректердің досы") атағын да қолданды. Фрааттың билігінде сирек кездесетін "Елдер патшасы" (Вавилон клинопись тақташаларында šar mātāti деп тіркелген) атағы да болды, оны Селевкидтердің патшалары көбінесе қолданбады. Әкесі сияқты, Фраат та эллинистік диадема киеді, ал оның сақалы дәстүрлі ирандық/Жақын Шығыстың салтының белгісі.

Ежелгі шығармалар

Юстин, Помпей Трогустың Филипп тарихының қысқашасы.