Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік Ирландияның Альянс партиясының бұрынғы жетекшісі
Former Leader of the Alliance Party of Northern Ireland
Сеан Нисон (9 ақпан 1946 жылы туған) – Солтүстік Ирландия саясаткері, 1998 және 2001 жылдар аралығында Солтүстік Ирландияның Альянс партиясын басқарған және 1998 жылдан 2011 жылға дейін Шығыс Антрим сайлау округінен Солтүстік Ирландия Ассамблеясының депутаты болды.
Seán Neeson (born 9 February 1946) is a politician in Northern Ireland who served as leader of the Alliance Party of Northern Ireland between 1998 and 2001, and a Member of the Northern Ireland Assembly (MLA) for East Antrim from 1998 to 2011.
Білім және ерте өмір
Нисон Санкт-Малахи колледжінде және содан кейін Белфаст Король университетінде білім алды, одан кейін көптеген жылдар бойы мұғалім болып жұмыс істеді. 1970 жылдары ол Альянсқа қосылды және 1977 жылы алғаш рет Каррикфергус кеңесіне сайланды, содан бері мүше болып келеді, ал 1993–1994 жылдары қала әкімі қызметін атқарды.
Neeson was educated at St. Malachy's College and then the Queen's University of Belfast before working as a teacher for many years. In the 1970s he joined the Alliance and in 1977 he was first elected to Carrickfergus council and has remained a member ever since, serving as Mayor in 1993–94.
Саяси мансап
1982 жылы Нисон Солтүстік Ирландияның Прайорлық Ассамблеясына Солтүстік Антрим сайлау округінен сайланды. Келесі жылы ол 1983 жылғы жалпы сайлауда алғаш рет Шығыс Антримнің жаңа сайлау округінде, содан кейін 1986 жылғы Англия-Ирландия келісіміне байланысты өткізілген сайлауда, 1987 жылғы жалпы сайлауда, 1992 жылғы жалпы сайлауда және 1997 жылғы жалпы сайлауда бақ сынады. Ол сондай-ақ 1996 жылы Солтүстік Ирландияның Бейбітшілік форумына және 1998 және 2003 жылғы сайлауларда Солтүстік Ирландия Ассамблеясына сайлау округінен сайланды. Нисон бірнеше рет провинциялық сайлауда Альянс партиясы үшін ең көп дауыс жинады. Осы кезеңде Нисон Альянстың жетекші өкілдерінің бірі ретінде танылды және провинцияның болашағы туралы кезекті келіссөздерге делегация құрамында жиі қатысты. 1998 жылы Джон Алдердейс отставкаға кеткеннен кейін Нисон Альянс партиясының төрағалығына үміткер болды. Нисонның сайлануы географиялық өзгерісті білдірді, өйткені оның үш алдыңғысы (Алдердейс, Джон Кушнахан және Оливер Нейпир) саяси базаларын Шығыс Белфаст және Солтүстік Даун сайлау округтерін қамтитын аймақта орнатқан еді, ал Нисонның саяси базасы Белфасттан солтүстікке қарай Антрим графтығында болды. Бұл үрдіс Нисонның ізбасары Дэвид Фордтың саяси базасы Оңтүстік Антримде орналасқандығымен жалғасты. Нисонның басшылығы Альянс партиясы үшін қиын кезеңде келді. Ұлы Жұма келісімі бойынша жүргізілген келіссөздер мен оны референдум арқылы мақұлдау Альянс партиясына үміт сыйлады, өйткені партияның провинцияның болашағына қатысты ұстанымы келіссөздер нәтижесімен ең жақын болды. Алайда, алғашқы Ассамблея сайлауында Альянс партиясы сайлаушылардың 6,5% ғана дауысын алып, бар болғаны алты орынға ие болды. Партияның басшысы Джон Алдердейс отставкаға келіп, Ассамблея спикері лауазымын қабылдауы Альянс партиясын ең танымал өкілінен айырды. Альянс партиясы Солтүстік Ирландия әйелдер коалициясына қолдау көрсетуді жоғалту қаупіне де тап болды. Ассамблеяның саяси жүйесі "екі қауымдастықтың көпшілігіне" мұқтаждықты күшейтті, ал ешқайсысының құрамына кірмейтін партияның ықпалы төмендеді. Нисонның басшылығымен Альянс партиясы Келісімді толық қолдайтын партия ретінде беделін арттыруға тырысты. Бірінші маңызды сайлау сынағы 2000 жылы Оңтүстік Антримдегі сайлау болды. Ольстер одағы партиясы мен Демократиялық одақтастық партиясы Келісімге қарсы кандидаттарды ұсынғандықтан, Альянс партиясы оны қолдаған одақтастардың дауысын алуға тырысты. Екі ірі синдикаттық партия арасындағы қатал бәсекеде Альянс партиясы өз дауысын қысып қалды. Келесі жылы, 2001 жылғы жалпы сайлау Альянс партиясы мен Нисон үшін бірқатар қиындықтарға толы болды. Ол жергілікті ұйымның шешімімен өз сайлау округінен бақ сынауға іріктеліп алынбады. Ольстер одағымен сайлау келісімін жасауға жасалған әрекет, Альянс партиясының Шығыс Белфаст орынын жеңіп алуына үміттенгенімен, келіссөздер сәтсіз аяқталды. Содан кейін Альянс партиясы Ольстер одағы және/немесе SDLP-мен Демократиялық одақтастық партиясы және/немесе Синн Фэйн арасындағы қатал бәсеке күтілетін бірнеше сайлау округтерінен бас тарту туралы даулы шешім қабылдады, оның орнына сайлаушыларды бейбітшілікке ең жақын Келісімді қолдайтын үміткерді қолдауға шақырды. Партия сол күні өткен жергілікті сайлауда бірқатар кеңес орындарынан айырылды. Сайлаудан кейін көп ұзамай партияның бас орынбасары Сеймус Клоуз басшылықтың бағытымен келіспеушіліктерді айтып, отставкаға кетті. Содан кейін 2001 жылдың қыркүйегінде Нисон басшылықтан кетуге шешім қабылдады, оның орнын Дэвид Форд басты, бірақ ол Ассамблея мүшесі болып қалды. 2003 жылғы Ассамблея сайлауында ол өзінің орынды сақтап қалды және кейіннен жергілікті ұйымы оны 2005 жылғы жалпы сайлауда Шығыс Антримде бақ сынау үшін таңдады. Партияның сол сайлаудағы дауысын арттырған Нисон 2007 жылғы сайлауда партияның 16% дауыс үлесімен Ассамблеяға қайта сайланды. Сеан Нисон отбасымен көбірек уақыт өткізу үшін Ассамблеядан кетіп, былай деді: "Шығыс Антрим халқына Ассамблеяда қызмет ету мен үшін үлкен мәртебе болды. Солтүстік Ирландияда бейбітшілік орнату өте маңызды және кейде өте қиын болды. Мен қиындықтардың ең қараңғы күндері осы қоғамды бейбіт және ортақ болашаққа қарай жылжыту үшін орталықтан жұмыс істегендердің барлығына алғыс айтқым келеді".
In 1982 Neeson was elected to the Prior Assembly for Northern Ireland for the constituency of North Antrim. The following year he first contested the new constituency of East Antrim in the 1983 general election and subsequently fought it in the 1986 by election called on the Anglo Irish Agreement, the 1987 general election, the 1992 general election and the 1997 general election. He was also elected from the constituency to the Northern Ireland Peace Forum in 1996 and the Northern Ireland Assembly in both the 1998 and 2003 elections. On several occasions Neeson has been at the head of the single highest vote for Alliance in a province wide election. During this period Neeson emerged as one of the leading Alliance spokespersons, often participating in their delegation to successive talks about the future of the province. In 1998 Neeson stood for the leadership of Alliance upon the resignation of John Alderdice. Neeson's election represented a notable geographic shift as his three predecessors (Alderdice, John Cushnahan and Oliver Napier) had all had political bases in the strip incorporating the East Belfast and North Down constituencies, whereas Neeson's political base was in County Antrim, to the north of Belfast. This was continued by Neeson's successor, David Ford, whose political base is in South Antrim. Neeson's leadership came at a time of crisis for the Alliance. The negotiation of the Good Friday Agreement and its subsequent strong endorsement by a referendum had given Alliance much to hope for, as the party whose longstanding position on the province's future most closely matched that negotiated. However the first Assembly elections had seen Alliance win a mere 6.5% of the vote and just six Assembly seats. The decision by the party's leader, John Alderdice, to resign and take up the position of the Assembly's Speaker deprived Alliance of their most well known figure. Alliance was also in danger of losing further support to the cross community Northern Ireland Women's Coalition. The political arrangements of the Assembly placed great stress on the need for a "majority in both communities" and a party that refused to identify as being a part of either found its influence diminished. Under Neeson's leadership Alliance sought to enhance its credentials as a party that was unambiguously in favour of the Agreement. The first major electoral test came in the South Antrim by election in 2000. With both the Ulster Unionist Party and the Democratic Unionist Party fielding candidates hostile to the Agreement, Alliance sought to gain votes from those unionists who supported it. In a fierce contest that was clearly always going to be between the two main unionist parties, Alliance instead found its vote squeezed. The following year the 2001 general election saw a number of misfortunes for Alliance and Neeson personally. He failed to be selected to fight his own constituency by his local association. An attempt to negotiate an electoral pact with the Ulster Unionists, with the hope of Alliance winning the East Belfast seat broke down in negotiations. Subsequently, Alliance took the controversial decision to withdraw from several constituencies which looked likely to be fierce contests between the Ulster Unionists and/or the SDLP against the Democratic Unionists and/or Sinn Féin, instead urging voters to support the pro Agreement candidate best placed for peace. The party lost a number of council seats in the local elections held on the same day. Shortly after the election the party's deputy leader, Seamus Close, resigned citing differences over direction with the leadership. Subsequently, in September 2001 Neeson chose to resign from the leadership, being succeeded by David Ford, although he remained a member of the Assembly. In the 2003 Assembly election he held his seat and was subsequently selected by his local association to fight East Antrim in the 2005 general election. Having increased the party's vote at that election, Neeson was re elected to the Assembly comfortably at the 2007 election, on a party vote share of 16%. Seán Neeson stepped down from the assembly to spend more time with his family, saying "It has been an honour and a privilege to serve the people of East Antrim at the Assembly. It has been very rewarding and at time extremely challenging trying to build peace in Northern Ireland. I want to pay tribute to all those who, during the darkest days of the Troubles, worked hard from the centre ground to bring this society forward towards a peaceful and shared future."