Кіріспе

Биологиялық үйлесімді зат

Цитата қоршауы
|title =IUPAC анықтамасы
|quote = Биоүйлесімділік (биомедициналық терапия): Материалдың белгілі бір қолданыста тиісті жауапты организммен жұмыс істеу қабілеті. efn|Көбірек жалпылама анықтама биомедицина саласында қабылдануы мүмкін. Терминнің түсініксіздігі биоматериалдардың адам денесімен қалай өзара әрекеттесетіні және соңында осы өзара әрекеттесулер медициналық құрылғының (мысалы, кардиостимулятор, жамбас ауыстыру немесе стент) клиникалық сәттілігін қалай анықтайтыны туралы білімнің үнемі дамуын көрсетеді. Қазіргі заманғы медициналық құрылғылар мен протездер көбінесе бірнеше материалдан жасалғандықтан, белгілі бір материалдың биоүйлесімділігі туралы айту әрқашан жеткілікті болмауы мүмкін. Тіпті бір материал, мысалы, алмаз тәрізді көміртекті қаптамалар, өндіріс жағдайлары мен сипаттамаларына байланысты әртүрлі биоүйлесімділік деңгейін көрсетуі мүмкін. Денедегі иммундық жауап пен қалпына келтіру функциялары өте күрделі болғандықтан, бір ғана материалдың биоүйлесімділігін бір ғана жасуша немесе тіндер түріне қатысты сипаттау жеткіліксіз. Кейде белгілі бір материалдың (немесе нақтырақ биомедициналық өнімнің) биоүйлесімділігін анықтау үшін ISO 10993 (немесе басқа да ұқсас стандарттарға) сәйкес қолданылатын үлкен in vitro сынақтар жиынтығы туралы естіледі. Бұл сынақтар материалдың биоүйлесімділігін анықтамайды, бірақ олар жануарлармен сынақ жүргізудің және соңында материалдың белгілі бір қолданыстағы биоүйлесімділігін анықтайтын клиникалық сынақтардың маңызды қадамы болып табылады, сондай-ақ имплантаттар немесе дәрілік заттарды жеткізу құрылғылары сияқты медициналық құрылғылар. Зерттеу нәтижелері биоматериалдардың in vitro цитотоксикалық қасиеттерін тестілеу кезінде "авторлар сынақ шарттарын мұқият көрсетуі және әртүрлі зерттеулерді салыстыруды сақтықпен жүргізуі керек" деген қорытындыға келді.

Тарих

Биологиялық үйлесімділік сөзі алғаш рет 1970 жылы RJ Hegyeli (Amer Chem Soc Жылдық мәжілісінің тезисі) және CA Homsy еңбектерінде, рецензиялық журналдар мен мәжілістерде кездескен. Ол ғылыми әдебиеттерде кеңінен қолданыла бастағанға дейін шамамен екі он жыл уақыт кетті (төмендегі графикті қараңыз). Соңғы кезде Уильямс (қайтадан) клиникалық сәттілікті анықтайтын факторлар бойынша қазіргі білім деңгейін қайта қарастыруда. Осы тұста имплант әрқашан оңтайлы биоактивті болуы міндетті емес, бірақ ол денсаулыққа ешқандай зиян келтірмеуі керек (жергілікті немесе жүйелік деңгейде).

Жоғарыда аталған бес анықтамаға қатысты түсініктемелер

Уильямс сөздігіне сәйкес Dorland Medical анықтамасы ұсынылмайды, себебі ол биологиялық үйлесімділікті тек қана қабылдаушы организмнің реакциясының болмауы ретінде анықтайды және қабылдаушы тіндер мен биоматериалдар арасындағы кез келген қажетті немесе жағымды өзара әрекеттесуді қамтымайды. Бұл анықтама сондай-ақ "Уильямс анықтамасы" деп аталады. Ол Еуропалық биоматериалдар қоғамының бірінші консенсус конференциясында қабылданды және "Вильямс биоматериалдар сөздігінен" оңай таба аласыз. Уильямс сөздігіне сәйкес ASTM да ұсынылмайды, өйткені ол тек жануарлар моделіндегі жергілікті тіндердің реакцияларын қарастырады. Төртінші анықтама бірінші анықтаманың кеңейтілген, немесе дәлірек айтқанда, толықтырылған нұсқасы болып табылады. Онда материалдың аз токсикалық екендігі және бір материалдың түрлі медициналық қолданыстардағы әртүрлі талаптарын ескеру қажеттігі айтылады. Бұл анықтамалардың барлығы материалдарға, ал емес құрылғыларға қатысты. Бұл кемшілік, өйткені көптеген медициналық құрылғылар бірнеше материалдан жасалған. Материалдардың көптеген клиникаға дейінгі сынақтары құрылғылардың өзінде емес, материалдың өзінде жүргізіледі. Бірақ, белгілі бір кезеңде сынақтар құрылғының пішінін, геометриясын, беттік өңдеуін және т.б. қамтуы керек, себебі бұл факторлар оның биологиялық үйлесімділігіне де әсер етеді.