Кіріспе

Ағылшын сәулетшісі Генри Холланд (20 шілде 1745 – 17 маусым 1806) – ағылшын аристократиясы үшін жұмыс істеген сәулетші. Ол Лондонның Фулхэм қаласында дүниеге келді, онда оның әкесі, Генри де, Кейпебилити Браунның бірнеше жобаларын жүзеге асыратын құрылыс фирмасын басқарды. Оның кіші інісі Ричард Холланд кейіннен тегін Бейтмен Робсон деп өзгертіп, парламент депутаты болды. Генри әкесінен құрылыстың практикалық жақтарын көп үйренгенмен, архитектуралық дизайнды Капебилити Брауннан үйренді. Браун мен Холланд 1771 жылы серіктестік құрды, ал Генри Холланд 1773 жылдың 11 ақпанында Браунның қызы Бриджитке Ганновер алаңындағы Санкт-Джордж шіркеуінде үйленді. 1772 жылы сэр Джон Соан білімін жетілдіру үшін Холландтың практикасына қосылды, 1778 жылы Римде оқуға кетті. Холланд 1787 жылы Парижге сапар жасады, бұл Карлтон үйінің интерьерін жобалаумен байланысты болды деп есептеледі. Осы сәттен бастап оның интерьерлік жұмыстары Адам стилінен гөрі, қазіргі француз талғамына көбірек ұқсады. Холланд 1791 жылы Томас Хардвикті де қол қоюшы ретінде қамтыған Архитекторлар клубының негізін қалаушы мүшесі болды. 1790 жылы 13 маусымда ол туылған үйінен бірнеше метр қашықтықтағы қарапайым мазарда құлауды бастан өткерді. Оның әйелі Бриджит Холланд тағы 17 жыл өмір сүрді, ал олардың серіктестігі Браунның он екі жылдан кейін қайтыс болуына дейін жалғасты. Клермонт тоғыз және бес қабаттан тұрады, ақ кірпіштен салынған және таспен әшекейленген. Кіреберіс жағындағы басты ерекшелік – тетрастильді коринфтік фронтонды портик. Ол қызыл скальйола бағаналары бар кіреберіс залына апарады, олар тікбұрышты бөлмемен овал пішіндес орналасқан. Қонақ бөлмесінде әдемі гипстік төбе және екі кариатидті мәрмәр камин бар. Сондай-ақ, жақсы баспалдақ бар. 1771 жылы ол Чарльз Кадоганнан, 2-ші барон Кадоганнан Челсидегі өзінің иелігінен жерді жалға алып, Ханс Таунының (бұрынғы иесі Ханс Слоанның атымен аталған) 89 акр (360,000 м²) ашық дала мен батпақты дамытуды бастады. Ол сол жерде Найтсбридж және Челсидің бір бөліктерін, соның ішінде Слоан көшесі мен Слоан алаңы, Ханс Плейс, Стрит және Крессент, сондай-ақ Кадоган Плейс салды. Ғимараттар әдеттегі грузиндік, қабатты үйлер еді, олардың биіктігі үш-төрт қабатты, сонымен қатар мансарда және жертөле, екі-үш терезе кеңдігінде кірпіштен салынған, әшекейлеуі азын ғана болды, кейде жертөледегі қабатты штукатурлаумен безендірді. Бұл дамулар шапшаң түрде Үлкен Лондондағы ең сәнді аудандардың біріне айналды. Құрылыс баяу жүрді, 1776 жылы Американың тәуелсіздік соғысының басталуы факторлардың бірі болды (Лорд Кадоган да сол жылы қайтыс болды). 1780 жылы Слоан алаңы дерлік аяқталды. Шығыс жағындағы бірнеше үйден басқа, Слоан көшесі 1790 жылға дейін дамыған жоқ. 1789 жылы Холланд өзі жобалаған үйінде, Слоан Плейс деп аталатын үйде тұрды, ол Ханс Плейстің оңтүстігінде орналасқан. Үйдің ұзындығы 114 фут болды, солтүстік жағындағы сегізбұрышты кіреберіс залында қара және ақ мәрмәр еден төселген. Оңтүстік жағындағы орталық бес қабаттың үстінде бір қабатты иондық лоджия болды, ал негізгі жатын бөлмелерінің алдында темір балкон орналасқан. Бірінші қабаттағы оңтүстік жақтағы бөлмелерде қонақ бөлмесі, ас бөлмесі, дәліз, кітапхана және музыкалық бөлме орналасқан. Аймақ тоқсан тоғыз жылдық мерзімге жалға берілгендіктен, 1870 жылдардан бастап Холландтың үйлері толығымен қайта салынды. Ханс Плейсте сақталған бірнеше үй бар, No. 12 және 33-34. Кадоган алаңы 1879 жылдан бастап Слоан Плейс бақшасының үстінде салынды. Тағы бір бірлескен жұмыс – Бенхам Парк (1774–75), Уильям Крейвен үшін жобаланған, 6-шы барон Крейвен, үш қабатты, тоғыз қабатты, қарапайым неоклассикалық стильде, тастан салынған, тетрастильді иондық портигі бар. 1914 жылы ғимарат өзгертілді, портиктегі фронтон балюстрадамен ауыстырылды, ал шатыры төмендетіліп, балюстраданың артына жасырылды. Ішкі бөлмелері де өзгертілді. Ғимараттың ортасындағы дөңгелек зал үлкен нишалары мен әдемі гипстелгенімен, Холландтың жобалауымен сәйкес болса да, төбесінде галереялы қабатқа және шыны күмбезіне көтерілетін ашылу бар. Бас сатыр да түпнұсқа. Браун 1768 жылдан бері Трентем Холлдың пейзажын жобалап келді, иесі Эрл Гоуэр үшін, үйді қайта құру туралы шешім қабылданған кезде, бұл 1775 жылдан 1778 жылға дейін жалғасты, ол тоғыздан он бес қабатқа дейін кеңейтілді, пилястралар және басқа да ерекшеліктер тастан жасалған, бірақ қабырғалар таспен қапталған кірпіштен салынған. Ғимарат 1834–1840 жылдары сэр Чарльз Барри тарапынан қайта жаңғыртылып, кеңейтілді, ал 1910 жылы негізінен қиратылды. Джон Стюарт, 1-ші Бьют маркизі Холланд пен Браунға Кардифф қамалын (1778–80) қалпына келтіруді тапсырды, Холландтың интерьерлері қамал 1860 жылдары Уильям Берджес тарапынан қайта жаңғыртылып, кеңейтілген кезде жойылды. Негізгі пәтерлердің шығыс жағы Холландтың жұмысын сақтайды, бұл готикалық жаңғыру архитектурасын және неоклассикалық стильдегі Қонақ бөлмесін қолданудың сирек мысалы, ол Холланд жобалағандай дерлік толығымен сақталған жалғыз маңызды интерьер. 1776 жылы Холланд Вестминстердегі Сент-Джеймс көшесінде Брукс клубын жобалады. Сары кірпіштен және Портленд тасынан салынған, оның ерте елдік үйлеріне ұқсас палладиандық стильде. Бірінші қабаттағы басты бөлмелерге Ұлы Абоненттік бөлме, Кішкентай Қонақ бөлмесі және Карта Бөлмесі кірді. Брукс карта ойындарына жасалған ставкаларымен танымал болды, соның ішінде Уэльс принці де мүше болды. Интерьерлер неоклассикалық стильде жасалған, Ұлы Абоненттік бөлме сегменттік цилиндрлі төбеге ие. 1778 жылдан 1781 жылға дейін Томас Харли үшін Холланд Беррингтон Холлды (Херефордшир) жобалады және салды, ол неоклассикалық стильдегі оның ең таза жұмыстарының бірі, экстерьері әдетте әшекейленбеген, басты ерекшелік – тетрастильді иондық портик. Интерьерлер де әдемі, ең әсерлісі ғимараттың ортасындағы баспалдақ, шыны күмбезі және жоғарғы қабат скальйола коринфтік бағаналарымен қоршалған. Басты бөлмелерде әдемі гипстік төбелер мен мәрмәр каминдер бар, олар кітапхана, ас және қонақ бөлмелері. Кішкентай бөлмеде екі иондық бағанамен қоршалған шалқақ апсида бар, ол скальйоладан жасалған лазуриттің имитациясы. Холланд үйдің артындағы кір жуу, сүт және ат қораларын, сондай-ақ иеліктің кіреберісіндегі Триумфалдық арка пішіндес кіреберіс лоджиясын да жобалады. 1788 жылы Холланд Генри Темпл үшін, 2-ші виконт Палмерстон бастаған Хэмпширдегі Бродлендсті қайта жаңғыртуды жалғастырды. Сыртқы қабырғасы сары кірпішпен жабылған және солтүстік жағына үш қабатты ойыс иондық портик қосылды, оңтүстік жағына тетрастильді иондық портик қосылды. Ол сондай-ақ төменгі қабаттағы кітапхана (Уэджвуд бөлмесі), салон және қонақ бөлмесі, сондай-ақ шығыс жағындағы ас бөлмесін қосты, бәрі Адам стилінде.

Карлтон үйі

Голландияның Уэльс ханзадасы, кейіннен король Георг IV үшін алғашқы маңызды тапсырысы – Карлтон үйін қайта жаңғырту (1783 – шамамен 1795 ж.) болды, ол оның көрнекті неоклассицизмін көрсетті, бұл оның ұлы замандасы Роберт Адамның одан да әсем стилінен өзгеше болды. Карлтон үйі оның ең маңызды туындысы еді, ол төбеге салынған, Палл Моллға қараған солтүстік кіреберіс фасады екі қабатты, ал бақтар мен Моллға қараған оңтүстік фасады үш қабатты болды. Солтүстік жақтағы үлкен алты бағаналы Коринфтік портик кіреберіс аркасы ретінде қызмет етті, Карлтон үйі бұзылғаннан кейін оның бағаналары архитектор Уильям Уилкинс Ұлттық галереяны салу кезінде қайта пайдаланды. Басты бөлмелер солтүстік жақтан кіретін бірінші қабатта орналасқан. Әртүрлі қабаттар шамамен 1786 жылы салынған Ұлы сатымен байланысты, бұл Голландияның ең жақсы жобаларының бірі болды. Карлтон үйі 1827 жылы бұзылды, Голландияның басқа да маңызды интерьерлері – Ұлы зал (1784–89) және Дөңгелек асхана (1786–1794) еді. Бұзудан кейін көптеген жабдықтар, оның ішінде камин бөліктері Джон Нэш Букингем сарайын салуда қайта қолданылды.

Жауынгерлер павильоны, Брайтон

Голландия, бәлкім, ең жақсы 1788 жылдан бастап (сондай аталған) 1786-87 жылдары Уэльс принці үшін жасалған Брайттон қаласындағы алғашқы Теңіз павильонымен есте қалады. Принц 1786 жылдың қазанында Бригтельмстоунның орталығында, сол кезде шағын ауыл ғана болған ферма үйін жалға алды. 1788 жылдан бастап Голландия ғимаратты қайта жаңартуға кірісті, шығыс жағына екі қабатты доғалар қосылды, солтүстік жағында қазіргі зал екі апсидасымен солтүстік және оңтүстікке қарай дөңгелек пішінде салынды, сыртқы жағы ионикалық бағаналармен қоршалған үлкен доға түрінде болды, ал солтүстігіне ферма үйінің көшірмесі орналастырылды, батыс жағы өте қарапайым болды, ортасында төрт бағаналы ионикалық портик және екі қанаттан ашық алаң құрылды. Голландия 1795 жылы павильонға тағы өзгерістер енгізуді ұсынды, бірақ Принцтің қаржылық қиындықтарына байланысты бұл жұмыс кейінге шегерілді және 1801 жылға дейін ешқандай жұмыс істелмеді. Бұл жұмысқа негізгі қасбетті солтүстік және оңтүстікке қарай 45 градус бұрышпен қанаттармен кеңейту кірді. 1803 жылы Голландия павильонды қытай стилінде қайта жасау жобасын жасады, бірақ ол іске аспады.

Кейінгі жұмыстар

Уэльс ханзадасының інісі, Йорк және Олбани герцогы Фредерик, Голландияға Довер үйін (кейін Йорк үйі деп аталды) кеңейтуді тапсырды, және жұмыс 1788 жылы басталды. Ол Уайтхоллдың фасадын портигімен және оның артындағы 40 фут диаметрлі дөңгелек күмбезді вестибюльді, ішкі сақинасында сегіз скальйолалы дорилік бағанасымен жобалады. 1785 жылы Джордж Спенсер, 2-ші граф Спенсер, Голландияға Алторптағы шағын үйін қайта жаңғыртуды сеніп тапсырды. Сыртқы қабырғасы сәнді емес қызыл кірпішті жасыру үшін ақ математикалық плиткалармен қапталды, және ол кіреберіс алдына төрт коринфтік пилястра қосты. Ол сондай-ақ қанаттарға дәліздер қосты. Бірнеше интерьер Голландияның жұмысы: кітапхана, бильярд бөлмесі және Оңтүстік суреттер залы. Ол сондай-ақ сурет галереясын қайта жаңғыртты. Фрэнсис Расселл, Бедфордтың 5-ші герцогы, Уэльс ханзадасының досы, 1786 жылы бастап Голландияға Woburn Abbey шағын үйін қайта жаңғыртуды және кеңейтуді тапсырды. Бұл оңтүстік фасадының қайта жаңғыртылуын қамтыды, ал оңтүстік қанатында Голландия бірнеше бөлмелерді (1787–1790) қайта жаңғыртты, оның ішінде Каналеттоның Венеция картиналарынан жиырма төрт сурет қойылған Венеция бөлмесі, кітапханаға кіреберіс және Коринф тәртібіндегі екі бағанасы бар есіктермен бөлінген үш бөлімді кітапхана. Ол сондай-ақ жылыжайды (1789) (кейін Джеффри Уайтвилл өзгертті, 1818 ж.) құдық блогына жалғады, үлкен ат шабуылына арналған мектеп (1789) бұзылды, жабық теннис корты, бұзылды және қытай стиліндегі сүт зауыты (1789). Паркте ол жаңа кіреберіс аркасын (1790), шаруашылық ғимараттарын, коттедждер мен үйлерді жобалады. 1801 жылы ол герцогтың рим мүсіндері коллекциясын орналастыру үшін жылыжайды мүсін галереясына айналдырды, шығыс жағында Чарльз Джеймс Фокс және басқа да көрнекті вигтердің бюстерін қою үшін «Еркіндік ғибадатханасын» қосты. Ол қайта салынған кезде (шамамен 1791–94) 3,919 орындық Еуропаның ең ірі жұмыс істеп тұрған театры ретінде Корольдік театрының жобасын жасады. Ғимараттың ұзындығы 90 метр, ені 55 метр, биіктігі 30 метр болды. Портленд тасынан салынған сыртқы қабырғасы төрт қабаттан тұрды, сахнадан бір қабат жоғары көтерілді. Фасадтар салыстырмалы түрде қарапайым болды, негізгі әшекейлер бірінші қабатта орналасқан. Бір қабатты ионикалық колоннада ғимаратты айналды, оның артында дүкендер мен таверналар орналасқан. Аудитория жартылай дөңгелек пішіндес, ортасында «Құдық» болды. Құдықтың екі жағында сегіз ложадан тұратын қатар, олардың үстінде ложалардың екі деңгейі, содан кейін олардың үстінде екі галерея болды. Сахнаның ені 13 метр, ал биіктігі 10 метр болды. Корольдік театр 1809 жылғы 24 ақпан күні түнде өртеніп кетті. 1792 жылы ол Корольдік опера театрының аудиториясын қайта жаңғыртты. Жаңа залға бір құдық және төрт ат қосылған, тік қабаттар салынды. Бірінші үш қабат ложалар болды, ал төртіншісі екі шиллингтік галерея болды. Төбе аспанға ұқсатып боялған. Сонымен қатар, Голландия театрдың аумағын кеңейтіп, сахна суретшілері, сахна бөлмесі, жасыл бөлме, киім ауыстыру бөлмелері және т.б. үшін орын жасады. Театр 1808 жылғы 20 қыркүйекте өртеніп кетті. 1802 жылдан бастап Голландия Пикадиллидегі Йорк үйін Албани пәтерлеріне айналдырды. 1796 жылы Голландия Сэмюэль Уитбред үшін Саутхилл үйін, Бедфордширде қайта жаңғыртуды бастады, жұмыс 1802 жылға дейін жалғасты. Сыртқы қабырғасы лоджиялармен және ионикалық бағаналы портикпен қайта жаңартылды, ал ішкі бөлмелері соңғы француздық Директоир стилінде толығымен жаңғыртылды. Ең әдемі интерьерлер - кітапхана, қонақ бөлмесі, ас бөлмесі, миссис Уитбред бөлмесі және будоар. Бақта Голландия солтүстік террасаны және төрт тоскан бағаналы ғибадатхананы жасады. 1796 жылы Голландия Ост-Инд компаниясының жаңа бас кеңсесін, Лиденхолл көшесіндегі Ост-Инд үйін жобалау тапсырысын алды. Тиімді дизайнды табу үшін Голландия, Джон Соан және Джордж Дэнс арасында конкурс өткізілді. Ғимарат екі қабаттан және он бес қабаттан тұрды, орталық бес қабатты алты ионикалық бағанадан тұратын портикке ие болды, ол тек фасадан бір бағананың тереңдігімен ғана шығып тұрды. Ғимарат 1861–1862 жылдары бұзылды.