Кіріспе

Шахмат қозғалысын бағалауды көрсететін белгі

Шахмат қозғалыстарын бағалау
Шахмат ойындарын түсіндіргенде, комментаторлар көбінесе кеңінен танылған түсіндірме белгілерін қолданады. Шахмат әдебиетінде қозғалысты жақсы немесе жаман деп көрсететін сұрақ белгілері мен леп белгілері жиі кездеседі. Халықаралық оқырманға арналған кейбір басылымдар, мысалы, «Шахмат туралы ақпарат» журналы, тілдік кедергілерді жолайтын көптеген қосымша белгілерді пайдаланады. Әдетте, екі сұрақ белгісі қойылған қозғалыстар маңызды тактикалық мүмкіндікті немесе шахматты жіберіп алады. «??» белгісімен таңбаланған қозғалыс көбінесе бірден жеңіліс әкеледі. Кейде бұл белгі жеңіске жеткен позицияны теңдікке айналдыратын қозғалыс үшін де қолданылады. Тәжірибесі аз ойыншылардың арасында жиі кездессе де, қателіктер кез келген деңгейде болады.

(Қолайсыздық)

Бір ғана сұрақ белгісі "?" белгілеуші, бұл қимылдың қате екенін және оны жасаудың дұрыс болмайтынын білдіреді.

(Жақсы әрекет)

Қуаныш белгісі ("!") жақсы қадамды білдіреді. Ханс Кмох Рубинштейннің 22. Rxc3 қадамын үш қуаныш белгісімен бағалаған. Сол сияқты, өте нашар қателік үшін үш немесе одан да көп сұрақ белгісі ("???") қойылуы мүмкін. Көптеген шахмат жазушылары мен редакторлары осы белгілерді қажетсіз деп есептейді. Азғана жазушылар сұрақ белгілері мен қуаныш белгілерінің ерекше үйлесімдерін қолданған (мысалы, "!!?", "?!?", "??!") – әсіресе ерекше, керемет немесе даулы қадамдар үшін, бірақ олардың жалпыға қабылданған мағынасы жоқ және көбінесе әзілдеу немесе ойын-сауық мақсатында қолданылады. Кейде түсіндірме белгілері жақша ішінде жазылады, мысалы, "(?)", "(!)". Әртүрлі жазушылар оларды әртүрлі мағынада қолданған: мысалы, Людек Пачман "(?)" белгісін өзі нашар деп санайтын, бірақ одан әрі түсіндіргісі келмейтін қадамды көрсету үшін пайдаланған; Симон Вебб оны объективті түрде дұрыс болғанымен, оның пікірінше психологиялық тұрғыдан дұрыс емес қадамды көрсету үшін қолданған; ал Роберт Хюбнер (төменде қараңыз) оны қате және ойыншының міндетін қиындататын қадамды көрсету үшін пайдаланған.

Баламалы пайдалану

Кейбір жазушылар осы символдарға көбірек формалды немесе объективті көзқараспен қарастырады.

Көшіп-қонуға байланысты

Символ Қысқаша мағынасы Жақсырақ Ойналған қимылдан жақсырақ □ Тек қана Жалғыз ақылға қонымды қимыл немесе жалғыз қол жетімді қимыл Δ "Идеямен" Бұл қимыл қолдайтын болашақ жоспар ∇ Қарсы әрекет Бұл қимыл қарсыластың жоспарына қарсы тұрады Жаңалық Бұл жаңа қимыл.