Кіріспе

Адриан Пуанеску (20 шілде 1943 – 5 қараша 2010) – румын жазушысы, баспагер, мәдениетті қолдаушы, аудармашы және саясаткер. Өте тартымды, даулы және күрделі тұлға, суретші мен адамды ажырату өте қиын. Бір жағынан ол коммунистік режиммен ынтымақтастық жасады деп айыпталады, бірақ екінші жағынан, ол режимнің кемшіліктерін ашық сынағанда және оның ықпалы қауіпті деп саналғанда, режим тарапынан қуғынға ұшырап, оқшауландырылды. "Ассошиэйтед Пресс" агенттігінің "Нью-Йорк Таймс" газетінде келтірген мәліметінше, Пуанеску "Румынияның ең танымал ақыны" деп аталды. Пуанеску Румынияда танымал болды, бірақ "интеллектуалдар оның адалдығына және туындыларының әдеби құндылығына күмән келтіруде". Орындаушылардың құрамына Пуанескудің өзі іріктеген кәсіби артистер мен дарынды жаңа өнерпаздар кірді. Осы "жаңадан бастаушылардың" көптегені, мысалы, Нику Алифантис, Адриан Иваницки, Марсела Сафтьюк, Мадлина Амон, Штефан Хрушка, Мирча Баничу, Мирча Винтиля, Татьяна Степа және тағы да басқалар белгілі артистерге айналды. Шаралар өте танымал болған кезде ондаған мың жас адамдар стадиондарды толтырып, қатысты.

Поэзия

Адам сияқты, Адриан Пуанескудың поэзиясын анықтау немесе оңай жіктеу қиын. Алғашқы туындыларында ол қазіргі заманғы абстрактілі риторикадағы ежелгі мифтерді қайта қарастырып, модернистік және мифологиялық үнмен жазады. Осы кезеңде ол өзінің көрнекті замандасы Ничита Станескуға ұқсас «таза поэзияны» да жазады, бірақ көпшілік пен әдеби сыншылар көбінесе кейінгі Пуанеску поэзиясын еске алады – мессиандық үнге көшкен, онда оның өлеңдерін мыңдаған жастар стадиондарда оқып, әндейтін поэзияны. Кейінгі туындыларына қатысты әнші және ән жазушы Дэниел Рейно, кейде (Австралия, АҚШ) Пуанеску өлеңдеріне негізделген әндер орындайды, «Соғысқа қарсы» (Antirăzboinica – Адриан Пуанеску өлеңдері, музыка Валериу Стериан, аударған Даниел Ионицэ) Боб Диланның немесе кез келген адамның жазған соғысқа қарсы өлеңімен немесе әнімен теңеседі деген пікірді білдірді. Әдеби сыншы Николае Манолескудың айтуынша, Адриан Пуанеску – сүйікті де, жек көрілетін де, шынайы да, жалған да, керемет поэзияға да, қарапайым ұрандарға да қабілетті. Ол әрине, мақсатты түрде немесе жай ғана қысыммен: «Мен оның ақынының барлық жағын жек көремін, оның поэзиясынан басқа» (Евгений Барбу). Пуанеску поэзиясында эмоция мен өрнектердің үлкен және жылдам өзгерістеріне қабілетті, онда жоғары поздаудан кейін нәзік күмән, ал памфлет – гимнге ұласуы мүмкін. «Пәленің денесі, періште жаны». Әдебиет тарихшысы және сыншы Алекс Штефанескудің пікірінше, егер кәсіби түрде антологияға енгізілсе, нашар бөліктерінен арылса, Адриан Пуанескудың поэзиясы румын поэзиясының ең жақсы туындыларымен теңесе алады.

Саяси мансап

1989 жылдан кейін Паунеску саяси мансапқа көшті, социализммен, содан кейін әлеуметтік демократиялық саяси партиялармен байланыс орнатты. 1996 жылы ол Румыния президенттік сайлауына қатысты, бірақ тек 87 163 дауыс (0,69%) жинады. 1992 жылдан 2008 жылға дейін сенатор болды, алғаш Доль округін (1992–2004), кейін Хунэдоара округін (2004–2008) өкілдік етті. Бастапқыда Социалистік Еңбек партиясының (PSM), соңынан Румынияның Социал-демократиялық партиясының (PSD) мүшесі болды. 2008 жылғы сайлауда округінде ең көп дауыс алғанмен, қолданылған аралас сайлау жүйесі бойынша дауыстар қайта бөлінгеннен кейін сенатқа өте алмады.

Өлім және мұра

67 жасында Паунеску 2010 жылғы 26 қазанда Бухаресттегі Флореаска жедел жәрдем ауруханасының жансақтау бөлімшесіне өкпе ісігінен туындаған, өмірлік маңызды органдарының проблемаларымен түсті. Кейіннен Паунеску бүйрек, бауыр және жүрек жеткіліксіздігіне шалдықты. Ол 2010 жылғы 5 қарашада сағат 7:15-те қайтыс болды. Әйелі мен үш баласы қалған Паунескуға Румыния президенті Траян Басеску өнер саласына қосқан үлесі үшін алғыс айтты.