Кіріспе

Американдық инженер Гридли Брайант (1789 – 13 маусым, 1867) – Америка Құрама Штаттарындағы алғашқы коммерциялық темір жолды салған және оны құруға қатысты негізгі технологиялардың көп бөлігін ойлап тапқан американдық инженер-құрылысшы. Оның ұлы, Гридли Джеймс Фокс Брайант, 19 ғасырдың белгілі сәулетшісі және құрылысшысы болды.

Өмірбаян

Гридли Брайант 1789 жылғы 26 тамызда Массачусетс штатының Сцитуат қаласында дүниеге келген. Ол Зина мен Юнис (Уэйд) Брайанттың ұлы болған. Гридли мен Мария Уиншип Фокс 1815 жылғы 3 желтоқсанда үйленді. 1823 жылы Брайант портативті кран ойлап тапты және көп ұзамай шебер құрылысшы ретінде танылды. Ол Бостон қаласындағы (Массачусетс штаты) АҚШ банкін және Чарльзтаундағы (Массачусетс штаты) Бункер-Хилл монументін салуға келісімшарт алды. Бұл жобаларға қажетті гранитті Куинси карьерінен жұмыс орындарына қалай тасымалдау керектігін зерттегенде, ең тиімді әдіс темір жол арқылы болатынына көз жеткізді, бұл сол кезде жоспарлау кезеңінде болған Ливерпуль және Манчестер темір жолына ұқсас болатын. Брайантқа темір жол салуға рұқсат берілді, ал Бункер-Хилл монументінің директоры Томас Хандасид Перкинс осы жобаның негізгі қаржы демеушісі және акциялардың көп бөлігінің иесі болды. Солтүстік Америкадағы алғашқы темір жолдардың бірі – Гранит темір жолының құрылысы 1826 жылғы 1 сәуірде басталды, ал алғашқы пойыз 1826 жылғы 7 қазанда жүріп өтті. Темір жол технологиясы жаңа болғандықтан, Брайант темір жолдың барлық аспектілерінің жобасын жасауға тура келді, соның ішінде вагондар (4 және 8 дөңгелекті модельдер), жол, өткізгіштер, доңғалақтар, айналма платформа және жүк түсіру жабдықтары. Ол Англиядағы темір жолдарда қолданылып жүрген ұқсас жетістіктер мен технологияларды пайдаланды, бірақ өзінің жобасын ауыррақ және шоғырланған жүктерге, сондай-ақ үш футтық тоңу сызығына бейімдеді. Брайанттың Гранит темір жолы мен Ливерпуль және Манчестер темір жолы арасындағы басты айырмашылық – қозғаушы күш болды; Брайанттың темір жолы гравитация және жылқының күшімен жұмыс істесе, Ливерпуль және Манчестер бу локомотивтерін пайдаланды. Брайант барлық машиналарды өзі жобалап және жасағанмен, темір жолға қатысты өнертабыстарына патент алған жоқ. 1834 жылы Росс Винанс Брайант алғашқы рет ойлап тапқан сегіз дөңгелекті вагон дизайнына патент алды. Брайант Балтимор және Огайо темір жолы тарапынан Винанстың патенін жою мақсатымен сарапшы куә ретінде шақырылды.

Өмірбаяндық жазба

1859 жылы Чарльз Б. Стюартқа жазған хатында Брайант былай деп жазды: Менің мектепте оқуға мүмкіндіктерім өте шектеулі болды, жылына бірнеше ай ғана қарапайым ауыл мектебінде оқыдым; бірақ менде әр нәрсенің неге екенін, мәнісін анық түсінуге деген туа біткен құштарлық болды. Мен құрметті Эдвард Эверетттің принциптерді зерттеу қажеттілігі туралы алғашқы еңбектеріндегі көптеген құнды ойлары үшін міңнаттармын, осы арқылы мен көбінесе дұрыс қорытындыларға келдім. Мен кітаптарға, әсіресе механика мен табиғаттануға қатысты кітаптарға үлкен қызығушылық таныттым, және мүмкін, мен өмірім бойы басқа адамдар оқығаннан кем оқымадым. Менің ойымша, мен бірнеше пайдалы өнертабыс жасадым; соның ішінде, елдегі әрбір қала мен ауылда тас ғимарат салынар кезде қолданылып келе жатқан бір өнертабыс бар. Мен 1823 жылы ойлап тапқан және Бостон қаласындағы АҚШ банкін салуда пайдаланған портативті дерикті айтайын. Бұл және менің басқа да барлық өнертабыстарымды жұртшылыққа ұсындым. Қазір елдегі барлық теміржолдар менің сегіз дөңгелекті вагонымды пайдаланады, бірақ мен бұл өнертабыс үшін бір тиын да алмадым. Менің айналма жолымды да барлық теміржолдар қабылдады, сондай-ақ менің ауыстырғыштарым мен бұрылыстарымды да, ал Винанстың менің сегіз дөңгелекті вагонымды өнертабыс еткені туралы бірнеше теміржол компаниясына қарсы қозғалған сот ісіндегі қызметтер мен шығындар үшін маған ешбір төлем жасалмады, және теміржол компаниялары содан бері оны өздеріне қабылдап алды.