Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1815 жылғы Неаполитан соғысындағы шайқас
1815 battle during the Neapolitan War
Толентино шайқасы 1815 жылдың 2-3 мамыр аралығында Неаполитан патшалығындағы Толентино қаласының жанында, қазіргі Италияның Марке аймағында болды. Бұл Неаполитан соғысындағы шешуші шайқас еді, ол Вена конгресінен кейін тағын сақтап қалу үшін Наполеонның Неаполитан королі Жоахим Мурат тарапынан жүргізілді. Шайқас Наполеонның жер аударылудан оралғаннан кейінгі жүз күн ішінде өтті және Ватерлоо шайқасы сияқты, жетінші коалицияның шешуші жеңісімен аяқталды, нәтижесінде бұрынғы Бурбон патшасы Фердинанд I таққа қайта отырды.
The Battle of Tolentino was fought from 2–3 May 1815 near Tolentino, Kingdom of Naples in what is now Marche, Italy: it was the decisive battle in the Neapolitan War, fought by the Napoleonic King of Naples Joachim Murat to keep the throne after the Congress of Vienna. The battle occurred during the Hundred Days following Napoleon's return from exile and, like the Battle of Waterloo, resulted in a decisive victory for the Seventh Coalition, leading to the restoration of the previous Bourbon king, Ferdinand I.
Өмірбаян
1815 жылдың сәуір айының соңында Мурат соғыстың басында қол жеткізген барлық алғашқы табыстарын жоғалтты, себебі генералдар Бьянки мен Нейпергтің басқаруындағы екі австриялық корпус неаполитандықтарды оңтүстік-шығысқа қарай, Анконадағы базаға мойынсынуға мәжбүр етті. Екі австриялық корпус Апеннин тауларының екі жағында бөлініп қалды және Мурат батыста Бьянкиді жеңіп, содан кейін солтүстіктен шегініп келе жатқан Нейпергке қарсы жылдам шабуыл жасауды жоспарлады. Мурат Толентино қаласының жанында Бьянкимен кездесуді көздеді. Нейпергтің қимылын тежеу үшін генерал Микеле Карраскоза басқаруындағы шағын күшті жіберген Мурат өзінің бас күштерін Бьянкиге қарсы жорыққа шығарды. 29 сәуірде венгр гусарларының алғы шебі Толентинодағы неаполитандық гарнизонды жеңіске ұшыратты. Австриялық алғы шеп Толентинода орналасқаннан кейін, Мураттың әскері солтүстік-шығысқа қарай Мачератаға орналасты. Бьянки Мураттың жоспарын түсініп, оны мүмкіндігінше ұзақ уақытқа дейін тежеуге шешім қабылдады. Австриялықтар Сан-Катерво мұнарасына негізделген қорғаныс шебін құрды, ал қосымша әскерлер Ранча қамалында, Маеста шіркеуінде және Сен-Жозефте орналастырылды. Мурат мәселені күшпен шешуге мәжбүр болды және Бьянкиге қарай жорық жасады. Екі әскер 2 мамырда кездесті.
By the end of April 1815, Murat had lost all the early gains he made at the start of the war as two advancing Austrian corps under the command of Generals Bianchi and Neipperg forced the Neapolitans south east to a base in Ancona. The two Austrian corps had become separated on either side of the Apennine Mountains and Murat hoped to defeat Bianchi to the west before quickly turning on Neipperg, who had been pursuing his retreat from the north. Murat planned to face Bianchi near the town of Tolentino. Dispatching a small force under General Michele Carrascosa to delay Neipperg, Murat moved his main force to meet Bianchi. On 29 April, a small advance party of Hungarian hussars routed the small Neapolitan garrison stationed in Tolentino. With the Austrian vanguard already established in Tolentino, Murat's army camped to the north east in Macerata. Bianchi realised Murat's plan and decided to delay Murat for as long as possible. The Austrians established a defensive line based on the Tower of San Catervo, with further troops being positioned at Rancia Castle, the church of Maestà and at Saint Joseph. Murat had to force the issue and march on Bianchi. The two armies met on 2 May.
Шайқас
Таң атқанда шайқас екі жақтан да Сфорзакостаға қарай солтүстікке қарай созылған аңғарға артиллериялық оқ жаудырумен басталды. Австриялықтар Толентино маңында орналасқанмен, Мурат оларды күтпеген шабуылға ұшты. Алғашқы қақтығыстарда неаполитандық әскерлер Сфорзакоста жанында генерал Бьянкиді қоршап алып, тұтқындады, бірақ оны венгр гусарларының полкі дер кезінде босатты. Таңертең неаполитан армиясы Поленцаға жиналды, онда қызу шайқас болды. Күндізгі уақытта негізгі шайқас Ранча қамалындағы австриялық бекініс маңында өтті, ол бірнеше рет қолдан-қолға өтті. Бірінші күнінің соңында неаполитандық әскер басымдыққа ие болса да, Монте Милоне сияқты аздаған жемістерге қол жеткізді, австриялықтар әлі де тиімді қорғаныс позициясында қалды. Екінші күні тұман шайқастың басталуын сағат 7:00-ге дейін кешіктірді. Күн Мурат үшін сәтті басталды, өйткені неаполитандық әскер Ранча қамалын және Кантагалло төбелерін басып алды. Осыдан кейін неаполитандықтар австриялық позицияларына тағы бір шабуыл жасады. Неаполитандық екі жаяу әскер дивизиясы, соның ішінде Мураттың гвардиялық дивизиясы, Монте Милонеден австриялық сол қанатқа қарсы шабуылдады. Неаполитандықтар жылдам кавалерия шабуылын күтіп, квадрат құру қатесін жасады, бірақ ол болған жоқ. Австриялық жаяу әскері, күшті артиллерия отымен қолдау көрсетіп, бірнеше вольлей жасады. Генерал Мохр (де) австриялық оң қанатқа жасалған шабуылды да тойтарды, және неаполитандық әскердің барлық желісі Поленцаға шегінді. Шабыстың нәтижесі әлі белгісіз болғанда, Мурат Нейпергтің Скапеццано шайқасында Караскозаны жеңіп, жақындап келе жатқанын естіді. Жағдайды ушықтыра түсетіні, ол Италияның оңтүстігінде британдық флот сицилиялық армияны түсіргені және оның шегіну жолына қауіп төндіргені туралы жалған хабар алды. Бірақ Мұраттың білмегені, британдық флот Неаполь мен Анконаны блокадалау үшін бағыт алған. Мурат шегінуге бұйрық берді, және шайқас аяқталды.
The battle opened at dawn with an artillery bombardment from both sides on the valley leading north to Sforzacosta. Although the Austrians were already established around Tolentino, Murat managed to catch them by surprise. In the opening engagements, Neapolitan troops managed to surround and capture General Bianchi near Sforzacosta but he was almost immediately freed by a regiment of Hungarian hussars. By mid morning, the Neapolitan army had concentrated near Pollenza, with fierce fighting in the area. During the day, the main action occurred around the Austrian outpost at Rancia Castle, which changed hands many times. By the end of the first day, although the Neapolitan army had the upper hand and had made slight gains, including Monte Milone, the Austrians were still in an excellent defensive position. On the second day, fog delayed the start of battle until 7:00 a. m. The day started well for Murat as the Neapolitan army managed to take Rancia Castle as well as the hills of Cantagallo. From here, the Neapolitans staged a further attack on the Austrian positions. Two Neapolitan infantry divisions, including Murat's Guard Division, descended from Monte Milone against the Austrian left flank. The Neapolitans made the mistake of forming square, expecting a swift cavalry counter attack, which never happened. The Austrian infantry delivered a series of volleys, supported by devastating artillery fire. General Mohr (de) had also repulsed an attack on the Austrian right and the entire Neapolitan line fell back to Pollenza. With the result of the battle still undecided, Murat received word Neipperg had defeated Carascosa at the Battle of Scapezzano and was approaching. To make matters worse, he received false rumours that a British fleet had just unloaded a Sicilian army in the south of Italy, threatening his line of retreat. Unbeknownst to Murat, the British fleet was instead sailing to blockade Naples and Ancona. Murat sounded the retreat and the fighting ended.
Салдары
Бұл шайқас Австрияның шешуші жеңісімен аяқталды. Неапольдіктер 4000-нан астам әскерін, ал австриялықтар 800 әскерін жоғалтты. Соңынан неапольдіктер Кастель-ди-Сангро шайқасында венгр атқыштарынан жеңіліп, Сан-Жерманода қираған неапольдік армияның қалдықтары талқандалды. Темірде, неапольдік флоттың барлығы Неаполь астанасын бомбалаудан сақтану үшін Корольдік теңіз күштеріне берілді. Мурат Неапольге қайтып келді, бірақ австриялықтар құрлықтан, ал британдықтар теңізден жақындағандықтан, оның даниялық теңізші кейпінде Корсикаға қашудан басқа амалы қалмады. Бұл шайқас шешуші болды; 1815 жылдың 20 мамырында Австрия мен Неаполь Касаланца шартын жасасты, Фердинанд IV таққа қайта отырды.
The battle resulted in a decisive Austrian victory. The Neapolitans lost over 4,000 men and the Austrians 800. Afterwards the Neapolitans would be beaten by Hungarian cavalry at Castel di Sangro and the remains of the shattered Neapolitan army would be finished at San Germano. Meanwhile, the entire Neapolitan fleet surrendered to the Royal Navy to avoid bombardment of the Neapolitan capital. Murat fell back to Naples but with the Austrians approaching by land and the British by sea, he had no choice but to flee to Corsica, disguised as a Danish sailor. The battle proved decisive; on 20 May 1815, Austria and Naples concluded the Treaty of Casalanza, restoring Ferdinand IV to the throne.