Кіріспе
Американдық фармацевт және PepsiCo компаниясының негізін қалаушы Кэлеб Дэвис Брэдхам (27 мамыр 1867 – 19 ақпан 1934) – американдық фармацевт, ең белгілісі – Pepsi сусын-ішімдігін ойлап тапқан.
Caleb Davis Bradham (May 27, 1867 – February 19, 1934) was an American pharmacist, best known as the inventor of soft drink Pepsi.
Ерте өмір
Брэдхам 1867 жылдың 27 мамырында Солтүстік Каролина штатының Чинквапин қаласында Джордж Вашингтон Брэдхам мен Джулия Макканн Брэдхам отбасында дүниеге келді. Брэдхамның түбі ағылшын және шотланд-ирландтық. Ол Солтүстік Каролина Университетінің Чапел-Хиллдегі филиантропиялық қоғамының мүшесі болды және Мэриленд университетінің медицина мектебіне қатысты.
Брадхам дәріханасы компаниясы
1890 жылы әкесінің бизнесі банкротқа ұшырағандықтан Мэриленд университетінің медицина мектебінен шығып қалды. Солтүстік Каролинаға оралғаннан кейін ол шамамен бір жылдай мемлекеттік мектепте мұғалім болып жұмыс істеді, одан кейін Нью-Бернде "Брадхам Дрог Компани" деп аталған дәріхана ашты. Сол кездегі көптеген дәріханалар сияқты, оның ішінде сода фонтаны да болды. Нью-Берн қаласының орталығындағы Миддл-стрит және Поллок-стрит көшелерінде 1893 жылы Брэдхам кола жаңғағының экстрактысы, ваниль және "сирек майлардың" қоспасынан жасалған рецептіні ойлап тапты. Алғашында бұл сусын "Брэдтің сусындары" деп аталды, бірақ 1898 жылдың 28 тамызында "Pepsi Cola" деп қайта аталды. Брэдхам сусынына "пепсин" және "кола" сөздерін біріктіріп ат қойды, өйткені ол сусынының пепсин ферменті сияқты ас қорытуға көмектеседі деп сенді, тіпті ол ингредиент ретінде қолданылмаса да. Оның ассистенті Джеймс Генри Кинг жаңа сусынды алғаш татып көрді.
Pepsi-Cola
1902 жылы 24 желтоқсанда Солтүстік Каролина штатында Pepsi Cola компаниясы тіркелді, президенті – Брэдам, ал 1903 жылы 16 маусымда Pepsi Cola тауарлық белгісі алғаш рет тіркелді. Сондай-ақ 1903 жылы ол Pepsi Cola өндірісін дәріханасынан жақын жердегі жалға алынған ғимаратқа көшірді. 1905 жылы Брэдхам Pepsi Cola-ны алты унциялық бөтелкелерде сатуды бастады (осыған дейін Pepsi Cola тек сироп түрінде сатылған), сондай-ақ Солтүстік Каролинадағы екі бөтелкелеушіге франшиза берді.
Әскери-теңіз резерві
Ол өзінің дәріханасын басқарумен қатар, Нью-Берн Халық Банкінің президенті және Крейвен округі комиссиясының төрағасы болды. Бір кезде ол Солтүстік Каролина штатының губернаторына кандидат ретінде қарастырылды. Ол 25 жыл бойы теңіз резервінде офицер болып қызмет етті; Солтүстік Каролина теңіз милициясында лейтенант болып тағайындалды, 1904 жылы командир, ал 1913 жылы капитан дәрежесіне көтерілді. Ол контр-адмирал шындығында зейнетке шықты. Бұған қоса, 1914 жылы оны Әскери-теңіз күштері министрі Джозеф Даниельс Бас әскери-теңіз милициясы кеңесіне тағайындады.
Сәттілік және сатып алу
Брадхам табыстың шыңына жеткенде 24 штат бойынша Pepsi Cola франшизасын берген болатын; алайда 1923 жылғы 31 мамырда Брадхам мен оның Pepsi Cola компаниясы банкроттық жариялады. Брадхамның бизнесінің күйреуіне басты себеп – Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін қант бағасының күрт өсуі болды, бір фунттың бағасы 28 центке жеткен (соғысқа дейін бір фунт 3 цент тұрған), ал Брадхам осы бағамен көп мөлшерде қант сатып алған, бірақ ол сатып алғаннан кейін қант бағасы күрт төмендеді. Оның компаниясының активтері 30 000 долларға Craven Holding Company-ға сатылды. Банкроттық жариялағаннан кейін Брадхам өз дәріханасын қайта ашты.
Жеке өмір
1901 жылы 4 қаңтарда Брэдхам Солтүстік Каролина штатының Нью-Берн қаласында Чарти Кредилге үйленді. Ол 1908 жылдан 1934 жылға дейін Slover Bradham үйіне ие болды. Бұл үй 1973 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Ол 1934 жылы 19 ақпанда Солтүстік Каролина штатының Крейвен округіндегі Нью-Берн қаласында қайтыс болды.