Кіріспе

Швейцариялық өнертапқыш және саясаткер Франсуа Исаак де Риваз (19 желтоқсан 1752, Париж – 30 шілде 1828, Сион) – Францияда туған швейцариялық өнертапқыш және саясаткер. Ол сутегімен жұмыс істейтін, электр тұтандыруы бар іштен жану қозғалтқышын ойлап тапты және оны 1807 жылы жарияланған француз патентінде сипаттады. 1808 жылы ол оны алғашқы жұмыс істейтін көлік құралына – "дүниедегі алғашқы іштен жанумен жұмыс істейтін автомобильге" орнатты. 1763 жылы отбасы Савойядағы (Сардиния Корольдігі) Моутье қаласына қоныстанды. Соңғы екі ұлы, Анна Жозеф және Исаак, Сент-Гингольфке қоныстанды. Ол қай мектепте оқығаны белгісіз, бірақ латын тілін еркін меңгерді, математика мен геометрияны үйренді және өмірі бойы механиканы зерттеді. Ол геодезист және нотариус ретінде біліктілік алып, Вале штатында жұмыс істеді. Сондай-ақ, ол жанғыш газдардың тұтандырылуын зерттеді. Қозғалтқыш сутегі мен оттегі қоспасымен жұмыс істеді, оны электр ұшқынымен қолмен тұтандырды, бірақ оның құрамында цилиндрдегі қысым, коленвал немесе білезік таяқ болған жоқ. Бір жылдан кейін Исаак жаңа қозғалтқышы үшін алғашқы автомобильді жасады.

Ішкі жанатын қозғалтқыштарға арналған баламалы талаптар

Кездейсоқ түрде, 1807 жылы Никефор Нипсе өзінің "мұс, көмір шаңы және смола" отынымен жұмыс істейтін Pyréolophore ішкі жану қозғалтқышын қайыққа орнатып, Францияның Сона өзенімен жүзіп, император Наполеон Бонапарттан патент алды. Осы екі ішкі жану қозғалтқышының дизайнының әртүрлі көлік түрлерінде дерлік бір уақытта іске асырылуы де Риваз қозғалтқышын "1808 жылы автомобильде ішкі жану қозғалтқышын алғаш рет пайдаланған құрылғы" деп дұрыс сипаттауға мүмкіндік береді, ал "Pyréolophore (1807 жылы) әлемде кемеде ішкі жану қозғалтқышын алғаш рет пайдаланған құрылғы" болып табылады. Де Риваздың ерте жұмыстары автомобильде ішкі жану қозғалтқышын алғаш рет пайдаланғаны үшін есепке алынса да, бұл өнертабыстың одан әрі дамуы мен жаппай өндірісі он тоғызыншы ғасырдың соңына дейін басталған жоқ. 1824 жылы француз физигі Николя Леонард Сади Карно идеалды жылу қозғалтқыштарының термодинамикалық теориясын ғылыми тұрғыдан негіздеді. Бұл осы алғашқы жобалардың кемшіліктерін көрсетті, олар жоғары және төменгі жұмыс температуралары арасындағы айырмашылықты арттыру және жеткілікті қуат пен тиімділікті ашу үшін сығылу механизміне мұқтаж болды. 1870 жылға дейін, карбюраторлар ойлап табылғанға дейін, ішкі жану қозғалтқыштарында бензин қолданылмады, олар жанбайтын сұйық отынды жанғыш газды қоспаға айналдырды.