Кіріспе

Демократиялық Еңбек партиясы (ДЛП) – 1940 жылдары Жаңа Зеландиядағы сол қанатты саяси партия. Ол ірі Лейбористік партиядан бөлініп шыққан және көрнекті социалист Джон А. Ли басқарды.

Партия тарихы

Демократиялық лейбористік партия 1935 жылдан 1949 жылға дейін жалғасқан бірінші лейбористік партия үкіметі ішіндегі дау-дамайлардан туындады. Бөлініс негізінен Майкл Джозеф Савидж, Питер Фрейзер және Уолтер Нэш сияқты орташа көзқарастағы саясаткерлер мен Ли сияқты радикалдар арасында болды. Ли және оның жақтастары партия жетекшілігінің "сақтықпен" келе жатқан тәсілін сынап, әлдеқайда қатаң саясатты қолдауды жақтады. Лидің пікірлері дәстүрлі социалистік теория мен ақша реформасының әлеуметтік кредит теориясының үйлесімінен құралды. Ол сондай-ақ лейбористік партияның ішкі құрылымын қатаң сынап, оның басшылығын жауапсыз және автократиялық деп бағалады. Лидің кредит идеяларын қолдаған депутаттар Арнольд Нордмейер, Билл Барнард, Клайд Карр, Джерван Макмиллан, сондай-ақ Билл Андертон, Дэн Салливан, Гордон Халтквист және Уильям Джон Лион болды (Халтквист пен Лион екеуі де Екінші дүниежүзілік соғыста қызмет етіп жатқанда қаза тапты). 1940 жылы, лейбористік партия жетекшілігіне қарсы ұзақ уақыт бойы наразылық білдіргеннен кейін, Ли партиядан қуылды. Ол дереу Демократиялық лейбористік партиясын құруға кірісті. Оған тағы бір депутат Билл Барнард қосылды, ал бұрынғы лейбористік партия депутаты Хорас Херринг және кем дегенде тағы бірі, Рекс Мейсон, партияға қосылу мүмкіндігін қарастырды. Бұрынғы депутат Джон Пэйн де оған қолдау көрсетті. Савидж қайтыс болғаннан кейін, Фрейзердің премьер-министрліктің орнын басатыны күтілді. Одан кейін өткен жетекші сайлауда оның екі қарсыласы, Герван Макмиллан мен Клайд Карр, Лидің жақтастары болды. Тіпті партияға адалдар да екі топқа бөлінді. Дегенмен Фрейзер жеңіске жетті және лейбористер партия оның он жылдық жетекшілігі кезеңінде орташа платформасын сақтап қалды. Бірақ көп ұзамай жаңа партияда ішкі шиеленістер пайда болды, Барнард Лиді өзімшіл және автократиялық мінез-құлық танытқандығы үшін айыптады, бұл Лидің бұрынғы лейбористік партия жетекшілігін осы себептермен сынағанын ескерсек, ирониялық жағдай еді. 1943 жылғы сайлауда ДЛП 52 үміткерді тікелей ұсынды, олардың ішінде Ли, Кит Хей, Альфред Э. Аллен, Колин Скримджор (Питер Фрейзерге қарсы тұрды) және Норман Дуглас болды. Олардың барлығы жеңіліске ұшырады. Барнард ДЛП кандидаттары емес, тәуелсіз кандидат ретінде қайта сайлануға түсті, бірақ ол да жеңіліске ұшырады. Демократиялық лейбористік партия жалпы дауыс берудің барлық 4,3% ғана алды және 1947 жылы таратылды. Партия 1946 жылғы жалпы сайлауда кандидаттарды тікелей ұсынбады, бірақ Ли 1949 жылғы жалпы сайлауда сайлау округі үшін ДЛП кандидат ретінде тағы да қатысты және 2627 дауыс алып, үшінші орынға ие болды.