Нацистік Германияның «Өлім басы» атты зы брондық дивизиясы

Кіріспе

Неміс бронедивизиясы

3-ші СС танк дивизиясы "Тотенкопф" (3. SS Panzerdivision "Totenkopf") – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германияның Вафен-СС-нің элиталық дивизиясы, СС-тің Стандартен ТВ бөлімшелерінен құрылған. Оның атауы "Тотенкопф" неміс тілінен аударғанда "өлім басы" деген мағынаны білдіреді – бас сүйек пен сүйектердің кесілісін бейнелейтін символ, сондықтан оны кейде "Өлім басы дивизиясы" деп те атайды. Дивизия Kampfgruppe Eicke ұрыс тобын кеңейту арқылы құрылды, ол неміс әскери дәстүріне сәйкес командирі Теодор Эйке атымен аталған. Ұрыс тобының көп бөлігі концентрациялық лагерьтердің күзетші бөлімдерінен Вафен-СС-ке ауыстырылды, олар SS Totenkopfverbände деп белгілі болды; ал қалғандары Selbstschutz ұйымының бұрынғы мүшелері еді – Польшада соғыс қылмыстарын жасаған этникалық неміс жасақтары. Дивизия қатыгездігімен танылып, Ле-Паради және Шасселейдегі жаппай қырғындар сияқты көптеген соғыс қылмыстарын жасады. Дивизияның қалдықтары 1945 жылдың 9 мамырында Чехословакияда американдық әскерлеріне тәслим болды.

Құрылу

СС дивизиясы "Тотенкопф" 1939 жылдың қазан айында құрылды. Дивизия лагерь қызметімен және оның қызметкерлерімен тығыз байланыста болды. Алғаш құрылғанда, СС "Тотенкопфвербэнде" (СС ТВ) бөлімдерінен барлығы 6500 адам "Тотенкопф" дивизиясына ауыстырылды. "Тотенкопф" бастапқыда СС "Тотенкопфвербэнде" бөлімдерінің 1-ші ("Обербайерн"), 2-ші ("Бранденбург") және 3-ші ("Тюринген") штандарттарының (полктер) концлагерь күзетшілерінен және СС "Хаймхер Данциг" мүшелерінен құралды. 1940 жылдың басында дивизияға басқа СС жасақтарының мүшелері де ауыстырылды; бұл бөлімдер поляк азаматтарын, саяси қайраткерлерді және соғыс тұтқындарын жаппай қырғынға ұшыратқан. Дивизияда СС "Ферфюгунгструппе" (СС ВТ) офицерлері де болды, олардың көпшілігі Польшадағы әрекеттерге қатысқан. Дивизияны СС обергруппенфюрері Теодор Эйке басқарды. Франция шайқасы кезінде дивизия бұрынғы чехословакиялық қару-жарақпен жабдықталды.

Франция шайқасы

Тотенкопф бастапқыда 1940 жылғы мамыр айында Франция шайқасы мен Төмен елдерге жасалған шабуыл кезінде резервте ұсталды. Дивизия 16 мамырда Бельгиядағы майданға жіберілді. Кейіннен Тотенкопфтың Эрвин Роммельдің 7-ші танк дивизиясының Камбрай аймағындағы прорылысын күшейтуі туралы шешім қабылданды. Өзеннің екі жағына созылған Базуль аймағына жеткен дивизия 19 мамырда француздың 1-ші Марокколық жаяу әскер дивизиясының, 5-ші Солтүстік Африкалық жаяу әскер дивизиясының және 9-шы Мотодерек дивизиясының бөлімдерімен кездесті. Тотенкопфтың алғашқы күнінде 16 сарбаз қаза тауып, 53 жараланды, ал 200 марокколық сарбазды өлтірді. Бірінші ірі шайқасында дивизия Катильон-сюр-Самбре қаласын және оған байланысты каналды қызыл тісті шайқаста басып алды, қаланың шығу жолдарын жауып, марокколық күштерді базар алаңының маңында тұтқындады, соңында мыңдаған әскерді тұтқындады. Тотенкопф әскерлері тұтқынға алынған көптеген марокколықтарды атып тастады, себебі арабтар "жасы бойынша кемсіз" деп есептелді. Келесі күні, 20 мамыр таңында, дивизия Рибовиль маңында марокколықтардың қарсы шабуылын тойтарды, оларды өз қарсы шабуылымен кері қайтарды, содан кейін Сель өзенін кешіп, Камбрейдің шетінде Роммель дивизиясымен қосылды. Жалпы Камбрей/Самбра аймағындағы әрекеттерде дивизия 16 000 сарбазды тұтқындады. Кейіннен жағалауға бұруға тырысқанда, Тотенкопф Аррас шайқасына қатысты. 21 мамырда 1-ші армия танк бригадасының бөлімдері, 50-ші (Нортумбрия) жаяу әскер дивизиясының қолдауымен, Тотенкопфтың бірнеше позицияларын басып алды, олардың стандартты танкке қарсы зеңбірегі, 3,7 см PaK 36, британдық Матильда танкысына жеңіліп қалды, бірақ олар британдықтарды тез тоқтатты. Келесі күндері бөлімше француз азаматтарына қарсы ірі қырғындар жасады, ең танымалдары Берль Моншель және Аубиньи-ан-Артуа қырғындары болды. 27 мамырда Тотенкопфтың 4-ші ротасы, Хауптштурмфюрер Фриц Кнохлейннің басшылығымен, Ле-Парадис қырғынын жасады, онда Корольдік Норфолк полкінің 2-ші батальонының 97 сарбазы бағынып бергеннен кейін автоматтан атылды, ал аман қалғандары штыкпен өлтірілді. Тек екі адам ғана аман қалды.

Totenkopf was initially held in reserve during the Battle of France and invasion of the Low Countries in May 1940. The division was committed on 16 May to the front in Belgium. Later, it was decided that Totenkopf would reinforce the breakthrough of Erwin Rommel's 7th Panzer Division in the Cambrai area. Reaching the Bazuel area straddling both sides of the river it arrived on the front on 19 May, facing elements of the French 1st Moroccan Infantry Division, 5th North African Infantry Division, and 9th Motorized Division. Totenkopf suffered 16 dead and 53 wounded while killing 200 Moroccan soldiers in its first day in action. In its first major battle it captured the town of Catillon sur Sambre and its associated canal in fierce house to house fighting, blocking the exits of the town and trapping the Moroccan force in the center around the market square, eventually captured thousands of remaining troops. Soldiers from Totenkopf executed many captured Moroccans, due to Arabs being considered "racially inferior". On the morning of the next day, May 20 it contained a major Moroccan counter attack near Ribeauville, driving it back with its own counter attack, before crossing the Selle river and linking up with Rommel's division in the outskirts of Cambrai. Overall in the actions around the Cambrai/Sambre area the division captured 16,000 troops. Whilst subsequently trying to drive through to the coast, Totenkopf was involved in the Battle of Arras. On 21 May units of the 1st Army Tank Brigade, supported by the 50th (Northumbrian) Infantry Division, overran some of Totenkopf's positions, their standard anti tank gun, the 3.7 cm PaK 36, being no match for the British Matilda tank although they quickly halted the British. In the following days, the unit committed several large scale massacres of French civilians, most notable the Berles Monchel and Aubigny en Artois massacres. On 27 May, the 4 Company of the Totenkopf under the command of Hauptsturmführer Fritz Knöchlein, committed the Le Paradis massacre, where 97 soldiers of the 2nd Battalion, Royal Norfolk Regiment were machine gunned after surrendering, with survivors killed with bayonets. Only two men survived.

Кеңес Одағына шабуыл

1941 жылдың сәуірінде дивизияға шығысқа, фельдмаршал Вильгельм фон Либтің Солтүстік армия тобына қосылуға бұйрық берілді. Либтің күштеріне Ленинградты басып алу және Барбаросса операциясының солтүстік қанатын құру міндеті жүктелді. "Тотенкопф" дивизиясы Литва мен Латвия арқылы шабуылға қатысып, шілде айына қарай Сталин сызығын бұзды. Содан кейін дивизия Деманскіні басып өтіп, Ленинградқа қарай жылжыды және тамыз айында ауыр шайқастарға қатысты. Кеңес әскерінің қысқы қарсы шабуылы кезінде дивизия бірнеше ай бойы Деманск маңындағы "Деманск қапшығы" деп аталатын аймақта қоршауға түсті. Қапшықтағы шайқастар барысында дивизияның құрамы азайғандықтан "Kampfgruppe Eicke" деп қайта аталды. 1942 жылдың сәуірінде дивизия қапшықтан шығып кетті. Деманскіде оның құрамының 80 пайызынан астамы қаза тапты, жараланды немесе жоғалып кетті. Дивизия 1942 жылдың қазан айының соңында қайта жабдықталу үшін Францияға жіберілді. Францияда бола тұрып, дивизия 1942 жылдың қарашасында Виши Франциясын басып алу операциясы – "Антон" ісіне қатысты. Бұл операция үшін дивизияға танк батальоны қосылып, "3-SS Panzergrenadier Division Totenkopf" деп қайта атауға ие болды. Дивизия 1943 жылдың ақпанына дейін Францияда болды, содан кейін бұрынғы қолбасшысы Теодор Эйке басқаруды қайтадан қолға алды.

Курск шайқасы және Шығыс майдандағы шегіну

1943 жылдың ақпан айында дивизия Эрих фон Манштейннің Оңтүстік армия тобының құрамында Шығыс майданға қайта орналастырылды. Дивизия SS Obergruppenführer Paul Hausser-дің II SS Panzer корпусының құрамында Харьков үшін үшінші шайқасқа қатысып, советтердің шабуылын тойтарды. Бұл жорық барысында Теодор Эйке бақылау ұшағы атып түсірілген кезде қаза тапты. Герман Присс Эйкеден кейін дивизия командирі болды. SS Panzer корпусы, оның ішінде дивизия, солтүстікке жылжыды. 1943 жылдың ақпан айында 3-ші SS Panzer полкіне Tiger I ауыр танктерінің ротасы берілді. Шабуыл 1943 жылдың 5 шілдесінде басталды, II SS Panzer корпусы генерал-оберст Герман Хоттың 4-ші Panzer армиясының алғы шебі ретінде шығыңқының оңтүстік жағына шабуыл жасады. Дивизия II SS Panzer корпусының сол жақ қанатына шабуыл жасауды қамтамасыз етті, ал SS дивизиясы Leibstandarte алғы шепті құрады. Жоспарланғаннан баяу жылжуға байланысты Хаузер II SS Panzer корпусын екіге бөлуге бұйрық берді, Totenkopf Псель өзенін солтүстікке қарай кесіп өтіп, содан кейін Прохоровка қаласына қарай жол тартты. 9 шілде күні таңертең 6-шы SS мотожауынгерлік полкі Теодор Эйке солтүстікке шабуыл жасап, Псель өзенін кесіп өтіп, 226.6 биіктігін басып алуға тырысты, бірақ түстен кейін ғана мұғалімдікке жете алмады. Бұл солтүстікке қарайғы шабуылдың баяулауын білдірді және дивизияның көп бөлігі әлі де Псельдің оңтүстігінде қалды, онда 5-ші SS мотожауынгерлік полкінің бөлімдері Прохоровкаға қарай жылжуын жалғастырып, Leibstandarte қанатын қорғады. 11 шілдеде дивизияның бөлімдері Псель өзенін кесіп өтіп, Ключиді басып алды. 12 шілде күні түстен кейін Псельдің оң жағалауындағы Андреевка ауылының маңында совет әскерлері Прохоровка шайқасы барысында Thule полкі мен дивизияның шабуылдық зениттік артиллерия батальонына қарсы ірі қарсы шабуыл жасады. Дивизияның бөлімдері 5-ші гвардиялық танк армиясының алдыңғы қатарлы бөлімдерімен шайқасып, советтердің жылжуын тоқтатты және совет күштеріне ауыр зиян келтірді, бірақ дивизияның қалған операциялық танктерінің көп бөлігін жоғалтты. II SS Panzer корпусы советтердің қарсы шабуылын тойтарғанмен, өзін-өзі шаршатып алды. "Цитадель" операциясы 14 шілдеде тоқтатылды. SS Das Reich дивизиясымен бірге дивизия оңтүстік Украинадағы генерал Карл Адольф Холлидттің қайта құрылған 6-шы армиясына қайта бағытталды. 6-шы армияға Миус өзенінен советтердің көпірбасын жою міндеті жүктелді. Дивизия келесі бірнеше апта бойы ауыр шайқастарға қатысты. Шілде-тамыз айларында 213-ші биіктік және Степановка қаласы үшін болған шайқастарда дивизия ауыр шығынға ұшырады, ал Миус майданындағы науқан барысында "Цитадель" операциясы кезінде болғаннан да көп шығынға ұшырады. Советтердің көпірбасы жойылған кезде дивизия 1500 сарбазын жоғалтты; Panzer полкі 20 танкқа дейін азайды. Содан кейін дивизия солтүстікке, Харьковқа қайта орналастырылды. Das Reich дивизиясымен бірге Totenkopf Румянцев операциясын тоқтату және советтердің қаланы басып алуына жол бермеу үшін шайқастарға қатысты. Қала 23 тамызда неміс қанаттарына туындаған қауіптің салдарынан тасталды. 1943 жылдың қазан айында дивизия Panzer дивизиясы болып қайта құрылды. Panzer батальоны ресми түрде полк деңгейіне көтерілді, ал екі мотожауынгерлік полкі "Теодор Эйке" және "Totenkopf" атауларын алды. Дивизия басқа Окпан құрамаларымен бірге Румыния шекарасына қарай шегінуін жалғастырды. Қараша айында дивизия Днепрдің батысындағы Кривой Рог қаласы үшін Қызыл Армияның шабуылына қарсы күресті.

In February 1943 the division was moved back to the Eastern Front as part of Erich von Manstein's Army Group South. The division, as a part of SS Obergruppenführer Paul Hausser's II SS Panzer Corps, took part in the Third Battle of Kharkov, blunting the Soviet offensive. During this campaign, Theodor Eicke was killed when his spotter aircraft was shot down. Hermann Priess succeeded Eicke as commander. The SS Panzer Corps, including the division, was then shifted north to take part in Operation Citadel, the offensive aimed at reducing the Kursk salient. It was during February 1943 that the 3rd SS Panzer Regiment received a company of Tiger I heavy tanks. The attack was launched on 5 July 1943 with the II SS Panzer Corps attacking the southern flank of the salient as the spearhead for Generaloberst Hermann Hoth's 4th Panzer Army. The division covered the advance on the left flank of the II SS Panzer Corps, with the SS Division Leibstandarte forming the spearhead. With the advance slower than had been planned, Hausser ordered his II SS Panzer Corps to split in two, with the Totenkopf crossing the Psel River northwards and then continuing on towards the town of Prokhorovka. In the early morning of 9 July, 6th SS Motorised Regiment Theodor Eicke attacked northwards, crossing the Psel and attempted to seize the strategic Hill 226.6, but failed to do so until the afternoon. This meant that the northern advance slowed and the majority of the division was still south of the Psel, where elements of 5th SS Motorised Regiment 5 Thule continued to advance towards Prokhorovka and cover the flank of the Leibstandarte. By 11 July, elements of the division crossed the Psel and secured Kliuchi. In the afternoon of 12 July, near the village of Andreyevka on the south bank of the Psel, the Soviet forces launched a major counterattack against Regiment Thule and the division's battalion of assault guns during the Battle of Prokhorovka. Elements of the division engaged lead units of the 5th Guards Tank Army, halting the Soviet advance and inflicting severe damage to the Soviet forces, but at the cost of the majority of the division's remaining operational tanks. While the II SS Panzer Corps had halted the Soviet counteroffensive, it had exhausted itself. Citadel was called off on 14 July. Along with the SS Division Das Reich, the division was reassigned to General Karl Adolf Hollidt's reformed 6th Army in southern Ukraine. The 6th Army was tasked with eliminating the Soviet bridgehead over the Mius River. The division was involved in heavy fighting over the next several weeks. During the July–August battles for Hill 213 and the town of Stepanovka, the division suffered heavy losses, and over the course of the campaign on the Mius Front, it suffered more casualties than it had during Operation Citadel. By the time the Soviet bridgehead was eliminated, the division had lost 1,500 troops; the Panzer regiment was reduced to 20 tanks. The division was then moved north, back to Kharkov. Along with Das Reich, Totenkopf took part in the battles to halt Operation Rumyantsev and to prevent the Soviet capture of the city. The city was abandoned on 23 August due to the threats on the German flanks. In October 1943, the division was reformed as a Panzer division. The Panzer battalion was officially upgraded to a regiment, and the two motorised regiments were given the titles "Theodor Eicke" and "Totenkopf". The division, along with other Axis formations, continued its retreat towards the Romanian border. By November, the division was engaged in fighting against Red Army's attacks over the vital town of Krivoi Rog to the west of the Dniepr.

Варшава

1944 жылдың қаңтарында «Тотенкопф» әлі де Днепрдің шығысында, Кривой Рог маңындағы ауыр қорғаныс шайқастарына қатысып жатты. 1944 жылдың ақпан айында «Тотенкопф» Корсун қапшығында қоршалған неміс әскерлерін құтқаруға жасалған әрекетке қатысты. Наурыздың екінші аптасында, Кировоград маңындағы қатал шайқастан кейін «Тотенкопф» Буг өзенінің артына шегінді. «Тотенкопф» жаңа қорғаныс позицияларын иеленді. Екі апталық ауыр шайқастан кейін, тағы да «Гроссдойчланд» атты танк-гренадерлік дивизиясымен бірге, Орталық державалар күштері Яссы қаласының жанындағы Румыния шекарасындағы Днестрге қайта шегінді. Сәуірдің бірінші аптасында дивизия жаңа техника мен «Panther» танктерімен жарақтандырылды. Сәуірдің екінші аптасында «Тотенкопф» Таргу Фрумос шайқасының екінші кезеңіндегі шайқастарға қатысты. 7 мамырға қарай майдан тынышталып, «Тотенкопф» қайта ұйымдастыру жұмыстарын бастады. Таргу Фрумос шайқасының екінші кезеңінде дивизияның бөлімдері, «Гроссдойчланд» бөлімдерімен бірлесіп, Қызыл Армияның броньды шабуылын тоқтата алды. Бұл шабуыл көп жағынан кейінірек британдық «Goodwood» операциясына ұқсас болды және шамамен 500 танк қатысты. Шілде айының басында дивизия Польшадағы Гродно маңындағы аймаққа жіберілді, онда ол СС Обергруппенфюрері Герберт Гилльдің басқаруындағы IV СС танк корпусының құрамына кірді, Варшаваға қарай соққан жолдарды қорғады. Кеңес әскерлерінің «Багратион» операциясын жүргізіп, Орталық топты талқан еткеннен кейін неміс әскерлері Польша астанасының шетіне дейін 480 шақырымға ықпалды. Дивизия 1944 жылдың шілде айының соңында Варшава майданына жетті. Неміс әскерлерінің топтық құлдырауынан кейін IV СС танк корпусы Шығыс майданының орталық бөлігіндегі жұмыс істеп тұрған бірнеше құрылымдардың бірі болды. 1944 жылдың 1 тамызында Армия Крайова (Польшаның ішкі әскері) Варшава көтерілісін бастады. «Тотенкопф» танктерінің колоннасы шайқасқа тартылып, бірнешеуі жойылды. «Тотенкопфтың» өзі көтерілісті басуға қатыспады, керісінше, майдан шебін күзетіп, қаланың шығыс жақтанғы аудандарына жасалған Қызыл Армияның барлау шабуылдарына қарсы тұрды. Тамыздың ортасында Модлин қаласының маңындағы бірнеше шайқаста «Тотенкопф», «Viking» СС дивизиясымен және «Hermann Göring» дивизиясымен бірге, Кеңес әскерлерінің 3-ші танк корпусын талқан етті. Модлин маңындағы жер бронь техникасы үшін өте қолайлы, және «Тотенкопфтың» танктері осы мүмкіндікті пайдаланып, совет танктеріне неміс оптикасының және 75 мм калибрлі жоғары жылдамдықты зеңбіректің артықшылығын пайдаланып, Т-34 танктерінен қашықтықтан шабуыл жасады.

In January 1944, Totenkopf was still engaged in heavy defensive fighting east of the Dniepr near Krivoi Rog. In February 1944, Totenkopf took part in the relief attempt of German troops encircled in the Korsun Pocket. In the second week of March, after a fierce battle near Kirovograd, the Totenkopf fell back behind the Bug River. Totenkopf took up new defensive positions. After two weeks of heavy fighting, again alongside the Panzer Grenadier Division Grossdeutschland, the Axis forces were retreated to the Dniestr on the Romanian border near Iaşi. In the first week of April, the division received replacements and new equipment, including Panther tanks. In the second week of April, Totenkopf took part in fighting against a heavy Soviet Army attacks towards Second Battle of Târgu Frumos. By 7 May, the front had quietened and the Totenkopf resumed its reorganizing. In the Second Battle of Târgu Frumos, elements of the division, together with elements of the Großdeutschland, managed to halt an armoured assault by the Red Army. The assault, which in many aspects bore similarities to those of the later British Operation Goodwood, was carried out by approximately 500 tanks. In early July, the division was ordered to the area near Grodno in Poland, where it formed a part of SS Obergruppenführer Herbert Gille's IV SS Panzer Corps, covering the approaches to Warsaw near the Modlin Fortress. After the Soviet Operation Bagration and the destruction of Army Group Centre the German lines had been pushed back over 480 kilometres, to the outskirts of the Polish capital. The division arrived at the Warsaw front in late July 1944. After the collapse of the German Army Group Centre, the IV SS Panzer Corps was one of the few functioning formations on the central section of the Eastern Front. On 1 August 1944, the Armia Krajowa (the Polish Home Army) launched the Warsaw Uprising. A column of Totenkopf Tiger tanks were caught up in the fighting, and several were lost. The Totenkopf itself was not involved in the suppression of the uprising, instead guarding the front lines, and fighting off several Red Army probe attacks into the city's eastern suburbs. In several battles near the town of Modlin in mid August, the Totenkopf, fighting alongside the SS Division Wiking and the Hermann Göring Division destroyed the Soviet 3rd Tank Corps. The terrain around Modlin is excellent for armour, and Totenkopf's panzers exploited this to their advantage, engaging Soviet tanks from a range where the superiority of the German optics and the 75 mm high velocity gun gave the Panthers an edge over the T 34s.

Будапешттегі көмекке шақыру

Тотенкопф, "Викинг" және "Герман Геринг" дивизияларының күш-жігері немістерге Висла желісін ұстап тұруға және Висла армия тобын құруға мүмкіндік берді. 1944 жылдың желтоқсан айында Будапештте СС-тің IX тау корпусы (Хорватияның Альпі корпусы) қоршауға алынды. Гитлер IV СС танк корпусына қалада тұтқындалған 95 мың неміс және венгрлерді босату үшін оңтүстікке қарай қайта орналасуға бұйрық берді. Корпус жаңа жыл қарсаңында келді. Көмек көрсету шаралары "Конрад" операциясы деп аталды. Бірінші шабуыл Конрад I болды. Жоспарда Викинг және Тотенкопф Тата қаласынан Біцке-Будапешт бағытында бірлескен шабуыл жасау көзделді. Шабуыл 1945 жылдың 1 қаңтарында басталды. Бастапқы табыстарға қарамастан, Конрад I Бицке маңында Қызыл Армияның күшті қарсылығына тап болды және шайқас барысында 3-ші СС танк полкінің 1-ші батальонының командирі, СС штурмбаннфюрер Эрвин Мейердресс қаза тапты. Бірінші операция сәтсіз аяқталғаннан кейін Тотенкопф және Викинг қала орталығына жету мақсатымен шабуылға шықты. Операция Конрад II деп аталды, шабуыл 7 қаңтарда Эстергомның оңтүстігінен басталды. 12 қаңтарда Будапешттің солтүстік жақ жағалауына жетті, сол кезде Викинг дивизиясының мотоатқыштарлы жаяу әскері Венгрия астанасының көкжиегін көрді. Алайда, Гилл корпусы тым созылып, осал болғандықтан, кері шегінуге бұйрық берілді. Конрад III операциясы 1945 жылдың 20 қаңтарында басталды. Будапешттің оңтүстігінен шабуыл жасап, 10 Қызыл Армия дивизиясын қоршауға алуды мақсат етті. Алайда, көмек күштері мақсатына жете алмады, совет әскерлерінің желісіне 24 шақырымға дейін еніп, 135-ші атқыштар корпусын жойды. Қоршаудағы әскерлер ақпан айының ортасында капитуляциялады. Дивизия батысқа қайтарылды, Будапешттен Балатон көліне жақын аймаққа кері шегінді, онда SS Oberstgruppenführer Йозеф Дитрих басқаратын 6-шы SS танк армиясы алдағы "Көктемгі ояну" операциясына дайындалып жатты. Гилл корпусы шабуылға қатысу үшін жеткіліксіз болды, оның орнына операцияның басында шабуылдаған дивизияларға қанаттық қолдау көрсетті. Тотенкопф, Викингпен бірге, шабуылдың сол қанатында, Веленце көлі мен Секешфехервар арасындағы аймақта қорғаныс ұстады. Дитрих армиясы бастапқыда "жақсы табысқа" жетті, бірақ Дунайға жақындаған сайын, лайлы жер және совет әскерлерінің қарсылығы оларды тоқтатты. Шабуыл тоқталған кезде, совет әскерлері 16 наурызда қарсы шабуыл жасады. Немістер "Көктемгі ояну" операциясы басталғанға дейін ұстап тұрған позицияларына қайта шегінді. Тотенкопф пен Венгрияның 2-ші бронедивизиясы арасындағы желіге шабуыл жасағанда екі құрылым арасында байланыс үзілді. 6-шы армияның командирі, генерал-полковник Герман Балк, I СС танк корпусын солтүстікке жылдырып, олқылықты жауып, IV СС танк корпусының қоршалуына жол бермеуді ұсынды, бірақ дивизиялар қозғала бастаған кезде кеш болды. 22 наурызда Қызыл Армия Тотенкопф пен Викингтің толық қоршауы аяқталды. 9-шы СС танк дивизиясы Хоэнштауфен Берхида дәлізі арқылы шегінуге мүмкіндік беретін жолды ашық ұстады, және Гилл корпусы қоршаудан қашып шықты. Содан кейін Қызыл Армия Вена шабуылын бастарды, ол ұйымдасқан неміс қорғаныс желісінің қалдықтарын жойды. Дивизияның қалдықтары Чехословакияға шегінді, онда 9 мамырда американдық әскерлеріне берілді.

The efforts of the Totenkopf, "Wiking" and "Hermann Göring" divisions allowed the Germans to hold the Vistula line and establish Army Group Vistula. In December 1944, the IX SS Mountain Corps (Alpine Corps Croatia) was encircled in Budapest. Hitler ordered the IV SS Panzer Corps to redeploy south to relieve the 95,000 Germans and Hungarians trapped in the city. The corps arrived just before New Year's Eve. The relief attempts were to be codenamed Operation Konrad. The first attack was Konrad I. The plan was for a joint attack by the Wiking and Totenkopf from the town of Tata attacking along the Bicske Budapest line. The attack was launched on New Year's Day, 1945. Despite initial gains, Konrad I ran into heavy Red Army opposition near Bicske and during the battle the 1st Battalion, 3rd SS Panzer Regiment's commander, SS Sturmbannführer Erwin Meierdress was killed. After the failure of the first operation, Totenkopf and Wiking launched an assault aimed at reaching the city centre. Named Operation Konrad II, the attack was launched on 7 January from just south of Esztergom. It reached as far as Budapest's northern suburbs, by 12 January motorised infantry of the Wiking division spotted the Hungarian capital's skyline. However, Gille's corps was overextended and vulnerable, so it was ordered to fall back. Operation Konrad III got underway on 20 January 1945. Attacking from the south of Budapest, it aimed at encircling 10 Red Army divisions. However, the relief forces could not achieve their goal, despite making a 24 kilometre bulge in the Soviet forces line and destroying the 135th Rifle Corps. The encircled troops capitulated in mid February. The division was pulled back to the west, executing a fighting withdrawal from Budapest to the area near Lake Balaton, where the 6th SS Panzer Army under SS Oberstgruppenführer Josef Dietrich was massing for the upcoming Operation Spring Awakening. Gille's corps was too depleted to take part in the assault, instead it provided flank support to assaulting divisions during the beginning of the operation. Totenkopf, together with Wiking, performed a holding action on the left flank of the offensive, in the area between Lake Velence Székesfehérvár. Dietrich's army made "good progress" at first, but as they drew near the Danube, the combination of the muddy terrain and strong Soviet resistance ground them to a halt. As the offensive stalled, the Soviets forces counterattacked in strength on 16 March. The Germans were driven back to the positions they had held before Operation Spring Awakening began. Attacking the line between the Totenkopf and the Hungarian 2nd Armoured Division, contact was lost between the two formations. The 6th Army commander, General der Panzertruppe Hermann Balck, recommended moving the I SS Panzer Corps north to plug the gap and prevent the encirclement of the IV SS Panzer Corps, however, by the time the divisions finally began moving, it was too late. On 22 March, the Red Army encirclement of the Totenkopf and Wiking was almost complete. The 9th SS Panzer Division Hohenstaufen held open a route which could be used to withdraw – the Berhida Corridor – and Gille's corps escaped the encirclement. The Red Army then launched the Vienna Offensive which destroyed any resemblance of an organised German line of defence. The remnants of the division retreated into Czechoslovakia where it surrendered to the American forces on 9 May.

Польша

Польшаға шабуыл жасаған кезде Дахау концлагерінің командирі, лагерьлердің инспекторы және Эрнст Ремді өлтірген Теодор Эйке бір атты және төрт жаяу әскер полкімен шайқасқа қосылды. Оның үш полкі – "Обербайерн", "Бранденбург" және "Тюринген" – алғашқы Einsatzgruppen негізін құрады; "Обербайерн" және "Тюринген" (EG II және EG z. Б. В.) Верхняя Силезиядағы Он бірінші армияның соңынан ерді; "Бранденбург" (EG III) Вартагау арқылы Сегізінші армияның соңынан ерді. Оның Totenkopfverbände әскерлері артқы аймақтарда "полиция және қауіпсіздік шараларын" жүзеге асыруға шақырылды. Бұл шаралардың мәнін SS Totenkopf Standarte "Brandenburg" тарихы көрсетеді. 1939 жылдың 22 қыркүйегінде Влоцлавекке келген ол төрт күндік "еврейлік іс-қимылына" кірісті, оның ішінде синагогтар өртелді және еврей қауымының басшылары жаппай өлімге ұшырады. 29 қыркүйекте Standarte "интеллигенцияға қарсы іс-қимылды" жүргізу үшін Бидгощқа бағытталды. Неміс Intelligenzaktion нәтижесінде шамамен 100 000 поляк жаппай өлтірілді, бұл Sonderaktion Tannenberg (Operation Tannenberg, басқаша Unternehmens Tannenberg) іске асырудағы маңызды қадам болды. Ол SiPo, Kripo, Gestapo және SD нацистік шенеуніктерін оккупацияланған Польшадағы әкімшілік жүйенің басына орнатуға бағытталды, бұл Generalplan Ost отарлау бағдарламасына әкелді. 1939 жылдың қазан айында бұл Totenkopfverbände әскерлері 3-ші Totenkopf дивизиясының ядросын құрады, оның командирі Эйке болды. 1943 жылғы Варшава геттосының көтерілісі кезінде 3-ші танк дивизиясының оқу батальоны Totenkopf көтерілісті басуға қатысты.

"Ле Парадис" қазағы

Тотенкопф дивизиясы француз арабтары мен африкалық әскерлеріне қарсы көптеген жаппай қырғындар жасағанмен, ең танымал болғаны – Ле-Парадистегі кісі өлтірулер. Ле-Парадис қырқыны – SS дивизиясы Тотенкопфтың 14-ші ротасының мүшелері жасаған соғыс қылмысы, оған Хауптштурмфюрер Фриц Кнохлейн басшылық еткен. Бұл оқиға 1940 жылдың 27 мамырында Франция шайқасы кезінде, Дюнкерк шайқасы барысында Британдық экспедициялық корпусы (БЭК) Па-де-Кале аймағы арқылы шегінуге тырысқанда болды. Корольдік Норфолк полкінің 2-ші батальонының сарбаздары өз полкінен үзіліп қалған. Олар Ле-Парадис ауылында Ваффен-СС күштерінің шабуылына қарсы шаруа үйін басып алып, қорғады. Оқ-дәрісі бітіп қалғаннан кейін қорғаушылар неміс әскерлеріне бас берді. Немістер бас бергеннен кейін оларды автоматпен атып өлтірді, ал аман қалғандарын штыкпен өлтірді. Екі адам жараланып аман қалды, оларды жергілікті тұрғындар бірнеше күн бойы жасырып, кейін неміс әскерлері тұтқындады. Соғыстан кейін Кнохлейн британдық әскери сотында соғыс қылмысы бойынша сотталды. Ол кінәлі деп танылып, өлім жазасына кесіліп, 1949 жылы атылды.

Шаселей қырғыны

Содан кейін дивизия, «Гроссдойчланд» дивизиясымен бірлесіп, француз армиясының қара нәсілді африкалық мүшелерінің жүздеген тұтқынға алынғандарын нәсілдік мотивациямен өлтіруге қатысты. Олар тұтқынға алынған қара нәсілді сарбаздарды олардың нәсіліне байланысты өлтірді, олардың бөлініп, жазалануға лайық деп санады. Мысалы, 1940 жылғы 19 және 20 маусымда «Тотенкопф» және «Гроссдойчланд» бірлесіп Шасселе ауданында тұтқынға алынған африкалық сарбаздарды жаппай қырғынға ұшыратып, шамамен 100 сенегалдық «Тирайер» сарбазын өлтірді. Олар бүгін Шасселедегі «Тата» жерінде жерленген.