Екінші SS танк дивизиясы «Das Reich» тарихы

Кіріспе

Неміс бронедивизиясы

2-ші СС танк дивизиясы «Das Reich» (2. SS Panzerdivision "Das Reich") немесе SS дивизиясы «Das Reich» – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германияның Ваффен-СС-нің бронедивизиясы. Бастапқыда SS Verfügungstruppe (SS VT) полктерінен құрылған «Das Reich» 1940 жылы Франция шайқасына қатысты, ал 1941 және 1944 жылдар аралығында Шығыс майданында күресті. 1944 жылы Батыс майданына ауыстырылып, Нормандия шайқасы мен Арденн шайқасындағы шайқастарға қатысты. Соғыстың соңында Шығыс майданына қайта оралды, онда Венгриядағы «Көктемгі ояну» операциясына қатысты. «Das Reich» соғыс қылмыстары тарихымен кеңінен танылды. Дивизия көптеген ірі және ұсақ қырғындар жасады, ең танымалдары – 1944 жылдың 9 және 10 маусымындағы Тюль және Орадур-сюр-Глан қырғындары.

Пайдалану тарихы

1939 жылдың тамызында Адольф Гитлер Лейбштандарт СС Адольф Гитлер (LSSAH), кейіннен СС Лейбштандарт дивизиясы және СС Ферфюгунгструппе (SS VT) Германия армиясының Жоғарғы Бас қолбасшылығының оперативтік басқаруына тапсырды. Польшаны басып алу кезіндегі бөлімшелердің көрсеткен өнімділігі СС ВТ-нің жауынгерлік тиімділігіне күмән тудырды. Гиммлер СС ВТ-ге өз командирлерімен өз құрамында күресуге рұқсат беруді талап етті, ал ОКВ СС ВТ-ді толығымен таратуға тырысты. Гитлер әскерді де, Генрих Гиммлерді де ренжіткісі келмеді, сондықтан үшінші жолды таңдады. Ол СС ВТ-ға өз дивизияларын құруға, бірақ дивизиялар армия басқаруында болуға бұйырды. 1939 жылдың қазан айында Германия, Германия және Фюрер СС Ферфюгунгструппе полктері бұрынғы армия офицері Пол Хаузердің басшылығымен СС Ферфюгунгс дивизиясына біріктірілді. Содан кейін СС ВТ және LSSAH 1940 жылы Төмен елдер мен Францияға қарсы шабуылға дайындық кезінде армия басшылығы астында жауынгерлік жаттығуларға қатысты. 1940 жылдың мамыр айында «Фюрер» полкі дивизиядан бөлініп, Голландия шекарасына жақын жерге көшірілді, ал СС ВТ дивизиясының қалған бөлігі Мюнстердегі сызықтың артында Голландияға шабуыл жасау бұйрығын күтті. Полк және LSSAH 10 мамырда басталған Нидерландыға соғыс қимылына қатысты. «Фюрердің» 3-ші батальонындағы сержант, Обершарфюрер Людвиг Кепплингер, Иссельдегі қираған көпірден патрульді басқарып, Форт Вестервоортты күтпеген жерден басып алғаны үшін «Рыцарь кресінің» алғашқы Waffen SS иегері атанды. Келесі күні СС ВТ дивизиясының қалған бөлігі Нидерландыға өтіп, Нидерландтың орталық майданына және Ротердамға қатысты, олар 12 мамырда жетті. Қала басып алынғаннан кейін СС ВТ дивизиясы, басқа неміс құралымдарымен бірге Зеландия және Вальхерен және Оңтүстік Бевеленд аралдарында қалған француз-голландиялық күштерді «тазалауға» жіберілді. 17 мамырда Германия полкі шығыстан батысқа қарай Слодамды қарсылықпен өтіп, төрт жылдан кейін Шелда шайқасы кезінде 2-ші канадтық дивизия мен 52-ші (Төмендік) дивизиясының элементтері жасаған осы үлкен жетістікке қол жеткізді. Нидерландыдағы ұрыстар аяқталғаннан кейін СС ВТ дивизиясы Францияға көшірілді. 24 мамырда LSSAH, СС ВТ дивизиясымен бірге Дюнкерк айналасындағы периметрді ұстап тұру және қоршалған британдық экспедициялық корпусы мен француз күштерін қамтитын қалтаның көлемін азайту үшін орналастырылды. СС ВТ дивизиясының патрулі Сент-Венендегі каналдан өтті, бірақ британдық бронетехникасымен жойылды. СС ВТ дивизиясының үлкен күші каналдан өтіп, Сент-Венантта көпір басын құрды; Дюнкерктен 30 шақырым қашықтықта. Келесі күні британдық күштер Сент-Венанға шабуыл жасап, СС ВТ дивизиясын шегінуге және жерді босатуға мәжбүр етті. 26 мамырда неміс алға жылжуы қайта басталды. 27 мамырда СС ВТ дивизиясының Германия полкі Мервиллдегі Лей өзеніндегі одақтастардың қорғаныс желісіне жетті. Олар өзеннің арғы жағына көпір басын құрып, өздерінің флангтарын жабу үшін Тотенкопф СС дивизиясының келуін күтті. Алдымен олардың позициясына британдық танктер кірді. СС ВТ британдық танк күштерін ұстап қалуға тырысты, олар командир Феликс Штайнердің позициясына 15 футқа дейін жетті. Тек Тотенкопф Панцерйгерлер взводының келуі Германия полкін жойылудан және олардың көпір басын жоғалтудан сақтады. 30 мамырға қарай одақтас күштердің басым бөлігі Дюнкеркке кері қайтарылды, онда олар теңіз арқылы Англияға эвакуацияланды. СС ВТ дивизиясы келесі кезекте Парижге қарай аттануға қатысты. Франция шайқасынан кейін 1940 жылдың шілдесінде СС ВТ ресми түрде Waffen SS деп аталды. 1940 жылдың желтоқсан айында Германия полкі Ферфюгунгс дивизиясынан алынып, жаңа дивизияның кадрларын құру үшін пайдаланылды, СС дивизиясы Германия. 1941 жылдың басында дивизия «Райх» (1942 жылы «Дас Райх») деп аталды, ал «Германия» СС дивизиясы Викинг деп аталды. 1941 жылдың сәуірінде Германия Югославия мен Грекияға басып кірді. LSSAH және Das Reich жеке армия танк корпусына қосылды. Das Reich ротасының командирі Фриц Клингенберг өз адамын Югославия арқылы астана Белградқа бастап барды, онда авангардтағы шағын топ 13 сәуірде қаланың берілуін қабылдады. Бірнеше күннен кейін Югославия берілді. Кеңес Одағына шабуыл жасау үшін (Барбаросса операциясы) Das Reich Орталық армия тобының астында соғысты, Смоленск маңындағы Ельня шайқасына қатысты; содан кейін ол Кеңес астанасын басып алуға бағытталған Тайфун операциясының бастауында болды. Дивизия Мәскеу шайқасына қатысқан кезде оның жауынгерлік күші 60 пайызға төмендеді. Ол Кеңес Одағының қысқы қарсы шабуылында одан әрі қысқарды: мысалы, «Фюрер» полкі маусым айында басталған науқандағы 2000 адамнан 35 адамға дейін азайды. Дивизия «жараланған» еді. 1942 жылдың ақпанына қарай ол 10 690 адамды жоғалтты. 1942 жылдың ортасында дивизия ұрыс желісінен алынып, Панцергренадир дивизиясы ретінде қайта жарақтандыру үшін батысқа жіберілді. 1943 жылдың қаңтарында дивизия Франциядан Шығыс майданға қайтадан жіберілді. Онде ол Харьков маңындағы ұрыстарға қатысты. Мұнда бөлімше басқа бірліктермен бірге 1-гвардиялық кавалерия корпусына қарсы ауыр шайқасқа қатысты. Содан кейін ол осы жазда Курск шайқасына қатысқан үш СС дивизиясының бірі болды, ол II СС танк корпусының құрамына кірді. Дивизия Курск ілгегінің оңтүстік секторында Прохоровка шайқасы кезінде әрекет етті. Шабуыл тоқтатылғанда және стратегиялық бастаманы Қызыл Армияға бергенде, дивизия басқа СС дивизияларымен бірге шайқастан шығарылды. Курск шайқасы алғаш рет неміс стратегиялық шабуылының қарсы қорғанысты бұзуға және стратегиялық тереңдікке енуге бұрын тоқтатылған кез еді. Қазан айында дивизия қайтадан танктар санына сәйкес келуі үшін СС танк дивизиясы Дас Райх деп аталды.

In August 1939 Adolf Hitler placed the Leibstandarte SS Adolf Hitler (LSSAH), later SS Division Leibstandarte, and the SS Verfügungstruppe (SS VT) under the operational command of the High Command of the German Army. The units' performance during the Invasion of Poland raised doubts over the combat effectiveness of the SS VT. Himmler insisted that the SS VT should be allowed to fight in its own formations under its own commanders, while the OKW tried to have the SS VT disbanded altogether. Hitler was unwilling to upset either the army or Heinrich Himmler, and chose a third path. He ordered that the SS VT form its own divisions but that the divisions would be under army command. In October 1939 the SS Verfügungstruppe regiments Deutschland, Germania and Der Führer were organized into the SS Verfügungs Division with Paul Hausser, a former army officer, as commander. Thereafter, the SS VT and the LSSAH took part in combat training while under army commands in preparation for Fall Gelb, the invasion against the Low Countries and France in 1940. In May 1940, the Der Führer Regiment was detached from the division and relocated near the Dutch border, with the remainder of the SS VT Division behind the line in Münster, awaiting the order to invade the Netherlands. The regiment and LSSAH participated in the ground invasion of the Netherlands, which began on 10 May. An NCO in Der Führer’s 3rd Battalion, Oberscharführer Ludwig Kepplinger, became the first Waffen SS recipient of the Knight’s Cross, awarded for leading a patrol over the ruined bridge at IJssel and taking Fort Westervoort by surprise. On the following day, the rest of the SS VT Division crossed into the Netherlands, participating in the drive for the Dutch central front and Rotterdam, which they reached on 12 May. After that city had been captured, the SS VT Division, along with other German formations, were sent to "mop up" the remaining French Dutch force holding out in the area of Zeeland and the islands of Walcheren and South Beveland. On 17 May the Deutschland Regiment successfully made an opposed crossing of the Sloedam from east to west, a feat attempted four years later by elements of the 2nd Canadian Division and the 52nd (Lowland) Division during the Battle of the Scheldt. After the fighting in the Netherlands ended, the SS VT Division was transferred to France. On 24 May the LSSAH, along with the SS VT Division were positioned to hold the perimeter around Dunkirk and reduce the size of the pocket containing the encircled British Expeditionary Force and French forces. A patrol from the SS VT Division crossed the canal at Saint Venant, but was destroyed by British armor. A larger force from the SS VT Division then crossed the canal and formed a bridgehead at Saint Venant; 30 miles from Dunkirk. On the following day, British forces attacked Saint Venant, forcing the SS VT Division to retreat and relinquish ground. On 26 May the German advance resumed. On 27 May, Regiment Deutschland of the SS VT Division reached the Allied defensive line on the Leie River at Merville. They forced a bridgehead across the river and waited for the SS Division Totenkopf to arrive to cover their flank. What arrived first was a unit of British tanks, which penetrated their position. The SS VT managed to hold on against the British tank force, which got to within 15 feet of commander Felix Steiner's position. Only the arrival of the Totenkopf Panzerjäger platoon saved the Regiment Deutschland from being destroyed and their bridgehead lost. By 30 May, most of the remaining Allied forces had been pushed back into Dunkirk where they were evacuated by sea to England. The SS VT Division next took part in the drive towards Paris. After the Battle of France, the SS VT was officially renamed the Waffen SS in July 1940. In December 1940 the Germania Regiment was removed from the Verfügungs Division and used to form the cadre of a new division, SS Division Germania. By the start of 1941, the division was renamed "Reich" (in 1942 "Das Reich"), and "Germania" was renamed as SS Division Wiking. In April 1941, Germany invaded Yugoslavia and Greece. The LSSAH and Das Reich were attached to separate army Panzer Corps. Fritz Klingenberg, a company commander in Das Reich, led his men across Yugoslavia to the capital, Belgrade, where a small group in the vanguard accepted the surrender of the city on 13 April. A few days later Yugoslavia surrendered. For the invasion of the Soviet Union (Operation Barbarossa), Das Reich fought under Army Group Center, taking part in the Battle of Yelnya near Smolensk; it was then in the spearhead of Operation Typhoon aimed at the capture of the Soviet capital. By the time the division took part in the Battle of Moscow, it had lost 60 percent of its combat strength. It was further reduced in the Soviet Winter counter offensive: for example, the Der Führer Regiment was down to 35 men out of the 2,000 that had started the campaign in June. The division was "mauled". By February 1942, it had lost 10,690 men. By mid 1942, the division was pulled out of the fighting line and sent to the west to refit as a Panzergrenadier division. In January 1943, the division was transferred back from France to the Eastern Front. There it participated in the fighting around Kharkov. Here the unit engaged in some heavy fighting against 1st Guards Cavalry Corps, among other units. Thereafter, it was one of three SS divisions which made up the II SS Panzer Corps, which took part in the Battle of Kursk that summer. The division operated in the southern sector of the Kursk bulge during the Battle of Prokhorovka. It was pulled out of the battle along with the other SS divisions when the offensive was discontinued, giving the strategic initiative to the Red Army. The Battle of Kursk was the first time that a German strategic offensive was halted before it could break through enemy defences and penetrate to its strategic depths. In October, the division was redesignated, this time as SS Panzer Division Das Reich to reflect its complement of tanks.

Дас рейхтің маршы

1944 жылдың сәуір айында Das Reich Францияның оңтүстігіндегі Монтобан қаласының жанында жаңа базаға орналасты. Бұл орын дивизияға Атлант мұхитының жағалауы немесе Жерорта теңізі арқылы Францияға күтілетін одақтас әскерлерінің шабуылына жылдам жауап беру үшін таңдалды. Мамыр айында дивизия 37 Panzer IV және 55 Panther танкысын алды, бұл әрқайсысының ресми саны 62-ден кем болды, бірақ 30 Sturmgeschütz III шабуылдық зеңбіректің толық саны болды. Отын және жүк көліктерінің жетіспеушілігі жаттығулар мен қозғалысқа кедергі келтірді, ал дивизиядағы 15 000-нан астам адамның көп бөлігі жаңа ғана қосылған және жеткіліксіз даярланған жауынгерлер еді. Одақтастардың Нормандияға қонуы 1944 жылдың 6 маусымында болды. 7 маусымда Das Reich-ке одақтастардың шабуылына қарсы тұрған неміс бөлімшелерін күшейту үшін Нормандияға жылжуға бұйрық берілді. Адамдар мен жабдықтарды теміржол арқылы қарсылықсыз тасымалдау шамамен үш-төрт күнге созылар еді. Алайда, теміржол арқылы жылжу мүмкіндігі Арнайы операциялар атқарушы (SOE) ұйымымен алдын ала болды. Танктер мен жабдықтарды тасымалдауға арналған вагондар күзетілмеген. 6 маусымға дейінгі күндері Энтони Брукс басқарған SOE Pimento желісінің француздық жедел әрекетшілері вагондарды саботаж жасап, ось майын шығарып, оны осьтердің істен шығуына себеп болатын абразивті ұнтақпен алмастырды. Ұнтақ SOE арқылы парашютпен жіберілді. Саботаж жасағандардың арасында 16 жасар Тетти, оның жігіті, 14 жасар қарындасы және олардың бірнеше достары болды. Теміржол вагондарының саботажы салдарынан Das Reich 8 маусымда 1400 көлікпен Монтаубаннан шығып, солтүстікке қарай жолмен жүрді. Жолмен жүру танкілер мен шабуылдық зеңбіректердің болат тізбектерін тоздырды, көліктер жиі бұзылып, жанармай жетіспеді. Макилер деп аталатын қарсылық топтарының шабуылдары қозғалыстың алғашқы екі күнінде 15 неміс әскерін өлтірді. 100-ден астам француз қаза тапты, олардың көп бөлігі қарусыз азаматтар еді. Das Reich сапары барысында макилерді басуға және "мысалдар көрсету арқылы халықтың рухын басуға" бұйрық берілді. Дивизия бұйрықты орындап, 9 және 10 маусымда Тюльде және Орадур-сюр-Гленде жүздеген азаматтарды өлтірді. (төменде қараңыз) Қарсылық күштерінің шабуылдары көбінесе 12 маусымда аяқталды, өйткені Das Reich шабуылдарға қолайсыз аумаққа көшті. Әуе шабуылдары дивизияның солтүстікке қарай сапарының соңғы кезеңдерінде ілгерілеуіне кедергі келтірді. 11 маусымда британдық бомбалаушылар Шателлодағы өте қажетті бензинге толы бірнеше вагондарды шабуылдап жойды. Әуе шабуылын "Бұлбаскет" операциясы деп аталатын Арнайы әуе күштері (SAS) тобы жүргізді. 13 маусымда оның алдыңғы бөлімдері Луара өзенін кесіп өткеннен кейін, дивизия күндіз бойы үнемі әуе шабуылына ұшырады. Нәтижесінде, Das Reich 15-30 маусым аралығында Нормандия майданына тек бөлігімен ғана жетті, оның келуі қарсылық шабуылдары мен әуе шабуылдарымен кем дегенде бірнеше күнге кешіктірілді. Одақтастарды теңізге кері итеру үшін шабуылға шығудың орнына, Das Reich бастапқыда неміс қорғанысындағы олқылықтарды толтырумен айналысты. Дивизия 10 шілдеге дейін қайта біріктірілмеді.

In April 1944, Das Reich took up a new base near the city of Montauban in southern France. The location was chosen so that the division could respond quickly to the anticipated Allied invasion of France on either the Atlantic Coast or the Mediterranean Sea. In May the division received 37 Panzer IV and 55 Panther tanks, well below the official complement of 62 of each, but a full complement of 30 Sturmgeschütz III assault guns. Fuel and truck shortages hampered training and movement and many of the more than 15,000 men in the division were recent recruits and inadequately trained. The Allied Normandy landings took place on 6 June 1944. On 7 June Das Reich was ordered to move to Normandy to reinforce the German units contesting the Allied invasion. An unopposed movement of men and equipment by railroad would have taken three or four days over approximately However, the option to move by rail had been preempted by the Special Operations Executive (SOE). The rail cars to be used for transporting the tanks and equipment were unguarded. In the days before 6 June French operatives of the SOE's Pimento network, headed by Anthony Brooks, sabotaged the rail cars by draining the axle oil and replacing it with an abrasive powder that caused the axles of the cars to seize up. The powder had been parachuted in by SOE. The perpetrators of the sabotage were a 16 year old girl named Tetty, her boyfriend, her 14 year old sister, and several of their friends. As a consequence of the sabotage of the rail cars, Das Reich left Montauban on 8 June with 1,400 vehicles and proceeded northward by road. Travel by road caused the steel tracks of the tanks and assault guns to wear out; vehicles broke down frequently; and fuel was in short supply. Pinprick attacks by groups of resistors, called Maquis, killed 15 Germans on the first two days of the movement. More than 100 French were killed, many of them unarmed civilians. Das Reich was ordered to suppress the Maquis during its journey; "to break the spirit of the population by making examples." The division carried out the order by massacring hundreds of civilians on 9 and 10 June in Tulle and Oradour sur Glane. (see below) Attacks by resistance forces mostly ended on 12 June as Das Reich moved into less favorable territory for ambushes. Air attacks hindered the progress of the division in the last phases of its northward journey. On 11 June British bombers attacked and destroyed several railcars full of much needed gasoline at Châtellerault. The air strike was directed by the Special Air Service (SAS) group called Operation Bulbasket. After its advance elements crossed the Loire River on 13 June, the division was under constant air attacks during the day. As a result, Das Reich arrived only piecemeal to the Normandy battlefield between 15 and 30 June, its arrival delayed at least several days by the resistance attacks and air strikes. Rather than going on the offensive to try to push the Allies back into the sea, Das Reich initially found itself mostly plugging gaps in the German defenses. The division was not reunited until 10 July.

Кейінгі әрекеттер

4 тамызда Гитлер Вирден Авраншқа қарай "Лютич" операциясы деп аталатын қарсы шабуылға бұйрық берді. Осы шабуылға одақтас әскерлер дайын болды, ал біріккен неміс бөлімшелеріне жасалған әуе шабуылы қиратушы болды. Париж 25 тамызда азат етілді, ал соңғы неміс күштері тамыз айының соңына дейін Сена өзенінен кері шегінді, осымен Нормандия науқаны аяқталды. АҚШ-тың 2-ші бронетанкті дивизиясы Дас Райхты және Ронси маңындағы 17-ші СС панцер-гренадиер дивизиясы Готц фон Берлихингенді қоршады. Осы процесте Дас Райх және 17-ші СС панцер-гренадиер дивизиясы бронетехникасының көп бөлігін жоғалтты. Ронси маңында 405-ші истребитель авиациялық тобының P-47 Thunderbolts 122 танк, 259 басқа көлік құралы және 11 артиллериялық құралдан тұратын неміс колоннасын жойды. Ла Балейнге жақын британдық Hawker Typhoon шабуылдары 9 танк, 8 басқа бронетехника және 20 басқа көлік құралын жойды. Ла-Шапель маңындағы колоннаға 2-ші бронетанкті дивизияның артиллериясы тікелей оқ атып шабуыл жасады. Екі сағат ішінде американдық артиллерия колоннаға 700-ден астам снаряд атты. Дивизия 50 қаза тапқан, 60 жараланған және 197 әскері тұтқынға алынған жоғалтты. Материалдық шығын 260-тан астам неміс жауынгерлік машиналарын жойды. Қала сыртында тағы 1150 неміс сарбазы шайқаста қаза тапты. Дивизия сонымен қатар 96 бронетехникалық және жүк көліктерін жоғалтты. 1944 жылдың 13 қыркүйегінде дивизияда 12 357 офицер мен сарбаз бар екені хабарланды, бұл 1 шілдедегі 17 283 адамнан кем. Дивизия 1945 жылдың мамыр айында АҚШ армиясына тәслим болды.

Югославияда бейбіт тұрғындарды өлтіру

1941 жылдың сәуірінде Югославияға жасалған шапқыншылық кезінде дивизияның әскери қызметкерлері азаматтық тұрғындарға, сондай-ақ Югославияның соғыс тұтқындарына қарсы қылмыстар жасады. Алибунар (Воеводина, Сербия) ауданында шамамен 200 адам өлтірілді. Алибунардағы серб православие шіркеуінің ауласындағы жаппай қабірден 51 дене, ал жақын орналасқан Селиште елді мекенінен тағы 54 дене табылды. Бұл қылмыстар, аймақтағы қарулы азаматтардың қақтығыстарға қатысуы және полк адъютантының өлтірілуіне жауап ретінде жасалды.

Минскідегі еврейлердің өлтірілуі

Дивизияның қолдау бөлімі 1941 жылдың қыркүйегінде Минск маңында 920 еврейді қырғын жасауға СС құрту тобына көмектесті.

Түл қазағы

1944 жылы 6 маусымда одақтастардың екінші майданы ашылғаннан кейін барлық қарсылық топтары "көтеріліске" бірікті. Дивизияның бір бөлігі Нормандияға қарай жылжу кезінде француз қарсыластарының ауылдық бекіністеріне шабуыл жасауға бұйрық алды. 1944 жылдың 7 және 8 маусым күндері FTP шабуылы сәтті аяқталғаннан кейін, "Das Reich" бөліміне Туль-Лимож аймағына баруға бұйрық берілді. СС әскерлерінің келуі "қоршауда қалған" әскерлерді құтқарып, Туль қаласындағы шайқасты тоқтатты. 9 маусымда, неміс әскерінің жоғалтуларына жауап ретінде, СС қала тұрғындарынан 99 адамды дарға асып, тағы 149 адамды Германияға депортациялады.

Орадур-сюр-Глен

1944 жылдың 10 маусымында дивизия Лимузин аймағындағы Орадур-сюр-Глен ауылында 642 француз азаматын қырғын жасады. Қырғынды жасаған I батальонның 4-ші SS Panzergrenadier полкінің (Der Führer) қолбасшысы, SS Sturmbannführer Адольф Дикманн, жақын маңдағы Тюльдегі партизандық қызметіне және III батальонның қолбасшысы Штурмбаннфюрер Гельмут Кампфенің ұрлануына байланысты бұл әділ жаза деп мәлімдеді, бірақ неміс билігі Тюльде болған қырғында тоқсан тоғыз адамды өлімге ұшыратқан болатын, ал бұған дейін Макис қарсылық қозғалысы Тюльдегі шамамен қырық неміс әскерін өлтірген еді. 10 маусымда Дикманнның батальоны Орадур-сюр-Гленді толықтай жауып, барлық тұрғындарды ауыл алаңында жиналуға бұйрық берді, формальды түрде жеке куәліктерін тексеру үшін. Барлық әйелдер мен балалар шіркеуге қамалды. Ал ер адамдар алты сарай мен қоймаға жиналды. Қырғыннан аман қалған алты адамның бірі Роберт Хебрас бұл өлтірулерді қасақана жасалған жаппай кісі өлтіру деп сипаттады. 2013 жылы ол Ұлыбританияның The Mirror газетіне СС шіркеуге кірген ерлер, әйелдер мен балаларды автоматтан атып, содан кейін қасақана өртеп жібергенін айтты: «Бұл жай ғана өлім жазасы еді. Алдымызда біршама нацистер тұрды, біздің аяқтарымызға қарай атып, қашуға мүмкіндік бермеді. Олар нысанаға алмастан, кездейсоқ оқтар атты. Менің алдымдағы адамдар құлап жатты. Мен бірнеше оққа іліктім, бірақ алдымдағылардың толық соққысын алғандықтан аман қалдым. Мен өте бақыттымын. Біз төрт адам өліктер үйіндісінің астында мүлдем қозғалмай, қашып құтылуға үлкердік. Бір адам олар кеткенше қашып кетуге тырысты, бірақ оққа ұшты. СС қозғалғанның бәрін атып өлтірді. Олар өліктерге бензин құйып, өртеп жіберді». Марсель Дартуттың басынан өткен оқиға да осыған ұқсас болды. Оның куәлігі тарихшы Сара Фармердің 2000 жылы жарық көрген «Шейіт болған ауыл: 1944 жылы Орадур-сюр-Глендегі қырғынды еске алу» кітабында келтірілген: «Мен бәрінің үстінде екенін сезіндім. Олар атысын жалғастырып жатты. Айқай-шу естілді, жылау да болды. Менің досым үстімде жатып, азап шегіп жатты. Содан соң бәрі бітті. Енді ешқандай да оқ атылмады. Олар үстімізден басып өтті, бізді мылтықпен аяқтап өлтірді. Менің үстімдегі досымды да өлтірді. Ол өлгенде мен оны сезіндім». Дартхоут пен Хебрастың куәліктерін қырғыннан аман қалған басқа да адамдар растады. Тағы бір аман қалған Роджер Годфрин, СС сарбаздарының атуына қарамастан, босқындар мектебінен қашып кетті. Шіркеуден тек Маргарита Руфанш есімді бір әйел ғана аман қалды. Кейін ол куәлік беріп, кешкі сағат бесте екі неміс сарбазы құрбандық тақтасына жарылғыш заттарды салып, оған қысқа қосқан. Ол басқа бір әйелмен және оның сәбиімен сакрастияның артына жасырылды. Жарылыс болғаннан кейін олар табуреткаға көтеріліп, үш метрлік терезеден секірді. Бірден автоматтан атылған оқтарға ұшырады, бірақ Руфанш шіркеу бағына қарай жүзіп кіре алды. Әйел мен сәби қаза тапты. Дикман 1944 жылы Нормандия шайқасында қаза тапты. 1953 жылдың 12 қаңтарында Бордодағы әскери трибунал шамамен екі жүзге жуық СС сарбазының ішінде аман қалған алпыс бесеуінің үстінен іс қозғады. Олардың жиырма бірі ғана келді. Олардың жетісі неміс, ал он төрті Эльзас (неміс мәдениетіне жататын француз азаматтары) еді. 11 ақпанда жиырма сотталушы кінәлі деп танылды, бірақ дәлелдердің жетіспеуіне байланысты бірнеше айдан кейін босатылды. 2011 жылдың желтоқсан айында неміс полициясы 85 немесе 86 жастағы алты бұрынғы дивизия мүшесінің үйлеріне шабуыл жасап, сол күні олардың қандай рөл атқарғанын анықтады. Қарсылық күресіне жаза беру туралы бұйрық берген SS бригадирі Хайнц Ламмердинг 1971 жылы Батыс Германиядағы сәтті бизнес карьерасынан кейін қайтыс болды. Француз үкіметі оны Германия билігінен ұстап беруге ешқашан қол жеткізе алмады.

On 10 June 1944, the division massacred 642 French civilians in the village of Oradour sur Glane, in the Limousin region. SS Sturmbannführer Adolf Diekmann, commander of the I Battalion, 4th SS Panzergrenadier Regiment (Der Führer) that committed the massacre, claimed that it was a just retaliation due to partisan activity in nearby Tulle and the kidnapping of Sturmbannführer Helmut Kämpfe, commander of the III Battalion, although the German authorities had already executed ninety nine people in the Tulle massacre, following the killing of some forty German soldiers in Tulle by the Maquis resistance movement. On 10 June, Diekmann's battalion sealed off Oradour sur Glane, and ordered all the townspeople to assemble in the village square, ostensibly to have their identity papers examined. All the women and children were locked in the church. The men were led to six barns and sheds. One of the six survivors of the massacre, Robert Hebras, described the killings as a deliberate act of mass murder. In 2013, he told the U. K. newspaper The Mirror that the SS intentionally burned men, women, and children after locking them in the church and spraying it with machine gun fire:
It was simply an execution. There were a handful of Nazis in front of us, in their uniforms. They just raised their machine guns and started firing across us, at our legs to stop us getting out. They were strafing, not aiming. Men in front of me just started falling. I got caught by several bullets, but I survived because those in front of me got the full impact. I was so lucky. Four of us in the barn managed to get away because we remained completely still under piles of bodies. One man tried to get away before they had gone – he was shot dead. The SS were walking around and shooting anything that moved. They poured petrol on bodies and then set them alight." Marcel Darthout's experience was similar. His testimony appears in historian Sara Farmer's 2000 book Martyred Village: Commemorating the 1944 Massacre at Oradour sur Glane:
We felt the bullets, which brought me down. I dove everyone was on top of me. And they were still firing. And there was shouting. And crying. I had a friend who was lying on top of me and who was moaning. And then it was over. No more shots. And they came at us, stepping on us. And with a rifle they finished us off. They finished off my friend who was on top of me. I felt it when he died. Darthout and Hebras' eyewitness testimony was corroborated by other survivors of the massacre. One other survivor, Roger Godfrin, escaped from the school for refugees despite being shot at by SS soldiers. Only one woman, Marguerite Rouffanche, survived from the church. She later testified that at about five in the afternoon, two German soldiers placed a crate of explosives on the altar and attached a fuse to it. She and another woman and her baby hid behind the sacristy; after the explosion they climbed on a stool and jumped out of a window three meters from the ground. A burst of machine gun fire hit all of them, but Rouffanche was able to crawl into the presbytery garden. The woman and infant were killed. Diekmann was later killed in the battle of Normandy in 1944. On 12 January 1953, a military tribunal in Bordeaux, heard the case against the surviving sixty five of the approximately two hundred SS soldiers who had been involved. Only twenty one of them were present. Seven of them were Germans, but fourteen were Alsatians, (French nationals of Germanic culture). On 11 February, twenty defendants were found guilty, but were released after only a few months for lack of evidence. In December 2011 German police raided the homes of six former members of the division, all aged 85 or 86, to determine exactly what role the men had played that day. SS Brigadeführer Heinz Lammerding, who had given the orders for retaliation against the Resistance, died in 1971, following a successful business career in West Germany. The French government never obtained his extradition from the German authorities.

Соғыстан кейінгі апология

Соғыстан кейін дивизияның полк командирлерінің бірі Отто Вайдингер, HIAG тарихи теріске шығарушы ұйымы және бұрынғы Waffen SS мүшелерінің лобби тобының қолдауымен дивизияның қорғанысын жазды. Бөлімше туралы баяндама кеңейтілген және карталар мен операциялық бұйрықтармен қамтамасыз етілген, олардың тарихының ресми ұсынымы деп аталатын нәрсені жасауға тырысты. Әскери тарихшы С. П. Маккензи атап көрсеткендей, "Дас Райхтың 2-панцерлік дивизиясының іс-әрекеттеріне 5 томнан кем емес және 2000 беттен аса кітап арналған". "Дас Райх" дивизиясының тарихын HIAG баспасы "Munin Verlag" жариялады. Оның басты мақсаты бұрынғы Waffen SS мүшелерінің "соғыс баяндамаларын" жариялау болды, ал кітаптар дәстүрлі тарихи еңбектердегі қатаң тарихи зерттеулер мен бағалау процестерінен өтпеді; олар кәсіби тарихшылар редакцияламаған, бұрынғы Waffen SS мүшелерінің оқиғалар туралы нұсқасын ұсынған теріске шығарушы есептер болды. Дивизия тарихы, басқа HIAG басылымдары сияқты, Ұлттық социализмнің оң, "батырлық" жағына баса назар аударды. Орадур қырғынын зерттеген француз жазушысы Жан-Поль Пикапер Вайдингердің баяндамасының тенденциоздығын атап өтті: ол соғыс қылмыстарына ешқандай сілтеме жасамай, тарихтың тазартылған нұсқасын ұсынды.