Кіріспе

Неміс бронедивизиясы

4-ші СС Полицейский Панцергренадерлік дивизиясы (4. SS Polizei Panzergrenadier Division) немесе SS Division Polizei – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ваффен-СС құрамындағы қырық дивизияның бірі болды.

Құрылу

Дивизия 1939 жылдың қазан айында құрылды, сол кезде мыңдаған Ordnungspolizei (Orpo) мүшелері жаңа SS дивизиясының қатарын толықтыру үшін шақырылды. Бұл адамдар SS-ке тіркелмеді және полиция қызметкерлері болып қала берді, өздерінің Orpo шендерін және нышандарын сақтап қалды. Олар SS үшін қойылатын нәсілдік және физикалық талаптарға жауап бермейтін. Гиммлердің дивизия құру мақсаты – Вермахттың SS-ке белгілеген жұмылдыру шектерін айналып өту болды, сонымен қатар бұл оның полиция қызметкерлеріне әскери міндеттерін орындауға және әскерге шақырудан қашуға мүмкіндік берді. Бірінші командир – Generalleutnant der Polizei (генерал-майор) Карл Пфеффер-Вильденбрук, ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде бас штаб офицері болған тәжірибелі полиция командирі; оның тағайындалуымен бірге ол SS Gruppenführer шеніне де ие болды. Дивизия көбінесе чех тұтқынына алынған техникамен жабдықталды және Польшадағы ішкі қауіпсіздік міндеттерін орындаумен қатар Қара Орманда әскери оқудан өтті.

Франция 1940 жыл

Дивизия, бұл кезде аттармен тасымалданатын жаяу әскер бөлімі, Франция шайқасы кезінде Рейнландтағы C армиялар тобының резервінде 9 маусымға дейін болды. 1943 жылдың мамырында дивизия толыққан кезде, Kampfgruppe таратылды және Дистомо трагедиясы орын алды; соңғысы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ваффен-СС жасаған ең қорқынышты қылмыстардың бірі. 1944 жылдың 10 маусымында Фриц Лаутенбахтың басшылығымен дивизия әскерлері екі сағаттан астам уақыт бойы үйлерді қарап, грек азаматтарын өлтірді, бұл грек қарсыластарының жасаған шабуылына жауап болды. Делфи маңындағы шағын Дистомо ауылында 214 адам – ерлер, әйелдер мен балалар қаза тапты. Көзі куәгер болғандардың айтуынша, СС-шілер "нәрестелерді бесікте жатып өлтірген, жүкті әйелдерді пышақтап, ауылдың дін қызметкерінің басын кесіп тастаған". Бұл дивизияның бөлімдері 1944 жылдың мамыр және маусым айларында Грекияның орталық тауларында ("Ρούμελη") жасаған қатыгездіктерінің салдарынан Сперхиада қиратылып, Ипатиде 28 бейбіт тұрғын қаза тапты. Кейін дивизия Креозоттер операциясына (5-31 тамыз 1944 ж.) қатысты, бұл сол таулардан грек Халықтық Азаттық Армиясының (ЭЛАС) базаларын жоюға жасалған әрекет. Операция әскери тұрғыдан сәтсіз аяқталды, бірақ 170 бейбіт тұрғынның қаза болуына және ондаған ауылдар мен қалалардың жартылай немесе толықтай қирауына әкелді. 1944 жылдың қыркүйегінде дивизия Сербияға көшіріліп, Белградтың сыртында, Трансильваниядағы кеңес әскерлерінің шабуылынан қорғау үшін Дунай өзенінде, Белград-Тимишоара-Арад бағытында орналастырылды. Дебреценді 2-ші Украина майданы басып алғаннан кейін, дивизия 1944 жылдың 6 қазанында Сента мен Санниколау Мареге, содан кейін Сегедтегі Тиса өзенінің артына шегінуге мәжбүр болды және 9 қазанда көпірлерді өртеп жіберді. Тисаның шығыс жағалауындағы кеңес әскерлерінің табыстарынан кейін 4-SS батыс жағалауындағы кеңес әскерлерінің қозғалысын тоқтатуға және 4 қарашада Будапешт шабуылының басында кеңес әскерлеріне түскен Солнокты ұстап тұруға бұйрық берілді. Солтүстікке шегініп, 4-SS 12 қарашада Ясберенидің батысына жетті, бірақ 14 қарашада қала құлап, Хатванға қарай шегінді. 25 қарашада совет әскерлері Хатванды басып алды, ал 4-SS Хатванның солтүстігінде бекінді. Олар ауыр шығынға ұшырады, қорғаныс операцияларына бар болғаны 800 сарбаз және 13 жұмыс істейтін бронетранспортер қол жетімді болды. 5 желтоқсаннан бастап, кеңес әскерлерінің күшті шабуылы Szucsi ауылының солтүстігіндегі неміс әскерлерінің қатарын 6 шақырымға бұзып өтіп, 15 желтоқсанға дейін 2-ші Украина майданының Cserhát тауларына енуіне мүмкіндік берді. Батонитерене бағытында ауыр шығынға ұшыраған дивизияның көп бөлігі сол кездегі Словакия-Венгрия шекарасындағы Чебовецке шегінді; 27-28 желтоқсан аралығында жетіп, ең көп шығынға ұшырағандар Банска-Бистрицаға шегінді. Чебовецте бар болғаны 450 сарбаз және 3 ауыр зеңбірек болды, ол үш кеңес мылтық дивизиясына қарсы ауыр шайқас ошағына айналды; ауыл бірнеше рет қолдан-қолға өтті. 31 желтоқсанда ауылдың биік жерлерін жоғалтқаннан кейін дивизия Словакияға, содан кейін Германияға қайтарылды, қалған күштері 1-ші Танк армиясымен бірге шайқасты.

1945 жыл

Асырап қалған дивизия Солтүстік Помераниядағы фронтқа көшті. Гитлер оны Берлинге көмектесу үшін Штайнер әскер тобына берді. Олардың міндеті – оңтүстіктен келе жатқан IV танк армиясымен кездесіп, 1-ші Украина майданын қоршап, жою болған. Бірақ Штайнер генерал Готтард Хайнрихиге, бұл міндетті орындауға дивизияларының жеткіліксіз екенін, сондай-ақ әскерлерде қажетті ауыр қару-жарақ болмайтынын түсіндірді. Сондықтан шабуыл Гитлер жоспарлағандай өтпеді. Данцигке көшірілген SS Полиция дивизиясы Қызыл Армиямен толық қоршалып, Хела түбегі арқылы Свинемундеге теміржолмен жіберілді. Ұзақ тынығудан кейін, дивизияның қалған бөлігі Эльба өзенінен өтіп, Виттенберге-Ленцен маңында американдықтарға тұтқындыққа берілді.