Кіріспе

Латехар – Жарханд штатының Латехар ауданының орталық қаласы. Бұл қала табиғи ортасымен, орман және орман өнімдерімен, сондай-ақ минералды кен орындарымен әйгілі. Латехар 1924 жылдан бастап Паламау ауданының құрамындағы бөлімше болып келді. 2001 жылдың 4 сәуірінде Жарханд үкіметінің 04.04.2001 күнгі №946 қаулысы бойынша бөлімше мәртебесінен аудан мәртебесіне көтерілді. Латехар Жарханд штатының солтүстік-батыс бөлігінде, Паламау комиссариатында орналасқан. Оның ішінде Ранчи, Лохардага, Гумла, Паламу және Чатра аудандарымен, сондай-ақ Чхаттисгарх штатымен шектеседі. Аудан орталығы 84.51198° шығыс бойлықта және 23.741988° солтүстік ендікте орналасқан. Бұл ауданның халқының шамамен 45,54% -ы белгіленген тайпаларға жатады. Жалпы халықтың 66% -дан астамы жоспарланған касталар мен тайпалардан құралған. Ауданның жалпы аумағы 3622,50 км² құрайды, ал аудан орталығынан 200 км-ден астам қашықтықта блоктардың бірінің бас кеңсесі орналасқан. Жарханд штатының екінші ірі сарқырамасы Латехарда орналасқан.

Ерте тарих

Паламудың ерте тарихы аңыздар мен дәстүрлерге толы. Аудан көбінесе орманды алқаптардан құралғандықтан, оған басып кіруші әскерлердің назары сирек ауған, аймақ қазіргі Бихардың басқа бөліктерінде құрылған империялардың ықпалынан тыс қалды. Бұл жерде бұрын жергілікті тайпалар мекен еткен болуы мүмкін. Харварлар, Ораондар және Черолар – үш түпкі тайпа бұл аймақты басқарды. Табылған жазулар мен басқа да ескерткіштер аймақтың орманды және салыстырмалы түрде қол жетімсіздігіне қарамастан, дамыған мәдениеті болғанын көрсетеді. Ораондардың штаб-пәтері сол кездегі Шахабад ауданындағы Рохтас-Гархта (қазіргі Каймур және Рохтас аудандарын қамтиды) орналасқан, және Паламудың бір бөлігі Рохтас-Гарх штаб-пәтерінен басқарылған деген мәліметтер бар. Черолар Паламуда шамамен 200 жыл билік құрды. Олардың арасында Гайяның оңтүстік бөлігінің және Хазарибаг пен Сургуджаның (Чхаттисгарх штаты) үлкен бөліктерінің иесі болған Медни Рай болды. Оның ұлы Пратап Рай әкесінің бекінісінен бөлек Паламуда жаңа қамал салды. Паламуда черолар билік құрғанға дейін Ракшел раджпуттары аймаққа билік еткен. Олар өз кезегінде ертедегі мархатталық қоныс салушылардың орнын басып, қазір олардың ізіне таппаймыз. Олар, әдетте, жергілікті халыққа сіңіп кеткен болуы керек. Паламудың нақты тарихы 16 ғасырдың бірінші жартысынан басталады. 1538 жылы Шер Шах Сури өзінің бір офицерін бүлікші басшыларды бақылауға және жолшыларды тонаған олардан Ұлы Көшпенді жолды босатуға жіберді. Мұғұлдардың ықпалы Паламуға 1574 жылы император Акбар тұсында Раджа Мансингтің басып кірген кезінде тарады. Алайда, 1605 жылы Акбар қайтыс болғаннан кейін, ол қалдырған әскерлер қуылды. 1629 жылы император Шах Жахан Ахмад Ханды Патнаның субедары етіп тағайындады. Паламу оған жағыр ретінде берілді. Ахмад Хан 136 000 рупилік салық салды. Паламудың черо билеушілерінің бұл міндетті салықты төлемеуі моғолдардың үш рет шабуылына әкелді. Алғашқы шабуыл Пратап Рай тұсында болды. Моғол әскерін Бихар губернаторы Шаиста Хан басқарды. Әскер Паламу бекінісіне жетіп, Пратап Райды жеңіп, 80 000 рупилік салық төлеуге мәжбүр етті. Екінші шабуыл ішкі кикілжіңдерден туындады. Осыған байланысты Пратап Рай келіссөздер нәтижесінде жыл сайынғы 100 000 рупилік салық төлеуге келісті. Шаиста Ханның ізбасары Итайкад Ханның ұсынысы бойынша император Шах Жахан оған 250 000 рупилік жамамен әскери басшы ретінде Паламуды берді. Екі шабуылға қарамастан, черо басшылары салықты тұрақты түрде төлемеді. Соңғы шара ретінде Бихар губернаторы Дауд Хан 1660 жылы Патнадан күшті күшпен шығып, ауыр қиындықтарға және қиын жерге қарамастан Паламуға 3 шақырым жетті. Үш күнге созылған шайқас болды, содан кейін бекініс басып алынды. Паламу Мұхаммед Фауждардың басқаруына берілді. Бірақ бұл жүйе көп ұзамай жойылды және Паламу 1660 жылы Бихар вице-королінің тікелей бақылауына көшті. Паламуға тағы да Субедар Сарбалланд Хан шабуыл жасады. Бірақ нақты шайқастың алдын алу үшін 100 000 рупий және алмаз түрлерінде ақша төленді.

География

Латехар теңіз деңгейінен орташа есеппен 387 метр (1270 фут) биіктікте орналасқан.

Демография

2011 жылғы Үндістан халық санағы бойынша Латехардың халқы 864 677 адамды құрады. Халықтың 53% ер адамдар, ал 47% әйелдерді құрайды. Латехардағы оқу сауаттылығының деңгейі 61%, бұл ұлттық орташа көрсеткіштен (59,5%) жоғары. Ерлердің сауаттылығы 70%, әйелдердің сауаттылығы 51% шамасында. Латехар халқының 15% 6 жасқа дейінгі балалар болып табылады.

Экономика

Халықтың экономикасы орман өнімдері, ауыл шаруашылығы және минералдарға негіделген. Күріш, жемістер, жүгері, бидай және басқа да дақылдар негізгі өнімдер болып табылады. Латехар және Чатра аудандары арасында орналасқан Central Coalfield Ltd компаниясының Мағадх Амрапали көмір кеніші Азиядағы ең ірі көмір кеніші. Латехарда көптеген қолданыстағы көмір кеніштері бар. Jharkhand State Mineral Development Corporation (JSMDC) Сикниде көмір өндіру жобасын жүзеге асыруда. Hindalco Industries Кукутпатта боксит кенішіне ие. Чандвада Matrishri Usha Jayaswal атындағы 1080 МВт қуаттылығы бар көмірмен жұмыс істейтін жылу электр станциясы бар, ол Corporate Power Ltd (Abhijeet Groups компаниясының бөлімшесі) құрған. Essar Power Ltd Торида 1800 МВт қуаттылығы бар жылу электр станциясын пайдалануда.

Бетла ұлттық паркі

Латехар ауданында, Барвадиден 8 шақырым қашықтықта орналасқан, аумағы 979 шаршы шақырымды құрайды. Қорықтың 232 км² көлемді түйінді аймағы 1989 жылдың қыркүйегінде Бетла ұлттық паркі деп жарияланды. Парк Чота Нагпур үстіртінің батыс бөлігін алып жатыр және 1960 жылы Хазарибаг ұлттық паркіне қосымша ретінде құрылды. Барвади 1932 жылы әлемдегі алғашқы жолбарыс санағының жүргізілген орманы ретінде ерекшеленеді. Парк 1974 жылы "Жолбарыс жобасы" аясында Үндістандағы алғашқы 9 жолбарыс қорығының біріне айналды. Парк орманды аймақтарында тропикалық ылғалды мәңгі жасыл ормандар (төменгі бөліктерде), аралас (ылғалды және құрғақ) жапырақты ормандар (ортаңғы бөліктерде) және сал мен бамбук басым құрамындағы орташа альпійлік ормандар (жоғарғы бөліктерде) сияқты әртүрлі өсімдіктер кездеседі, сонымен қатар көптеген емдік шөптер де өседі. Парктің солтүстік бөлігінен Кёль өзені және оның салалары ағып өтеді. Өзен бойында жайылымдықтар бар. Бұдан басқа, мұнда сарқырамалар мен ыстық бұлақтар да кездеседі. Бұрын Черо патшаларының резиденциясы болған бұл жерде екі тарихи бекініс орналасқан, олардың бірі 16 ғасырға дейін сақталған және орманның тереңінен табылды. Ескі бекіністің басты күзетшісі төбеде көрінеді, үш бағытта қорғаныс жүйесімен және үш негізгі қақпасымен жабдықталған.