Кіріспе

Португалиялық-француз суретшісі (1908–1992)

Мария Хелена Виейра да Силва (13 маусым 1908 – 6 наурыз 1992) – португалиялық абстрактілі суретші. Ол еуропалық абстрактілі экспрессионизм қозғалысының, Art Informel деп белгілі бір тобының жетекші мүшесі саналды. Оның туындыларында кеңістік пен перспективаны зерттейтін сызықтармен салынған күрделі интерьерлер мен қалалық көріністер бейнеленген. Ол сонымен қатар гобелен мен витраждың да шебері болған.

Өмір

Виейра да Силва Португалияның Лиссабон қаласында дүниеге келді. Әкесі дипломат болғандықтан, ол жас кезінде әлемнің көптеген жерлерін аралады. Осы кезеңде ол итальяндық футуристер және «Ресей балеті» сияқты түрлі авангардтық топтармен танысты. Он бір жасында Лиссабондағы «Белас Артес» академиясында сурет салу мен бояуды қатаң түрде оқуға кірісті. 1928 жылы Виейра да Силва мүсін өнерін оқу үшін Лиссабоннан Парижге кетті, бірақ 1929 жылы сурет салуға ден қоюға шешім қабылдады. 1930 жылы ол Парижде сурет көрмесін ұйымдастырды; сол жылы венгр суретшісі Арпад Сзенеске үйленді. 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Виейра да Силва Франциядан Португалияға көшіп кетті. Келесі жылы ол Бразилияның Рио-де-Жанейро қаласына барып, тығыз және күрделі композицияларымен суретші ретінде атаққа ие болды.

Жұмыс

Көптеген адамдар Виейра да Силваны Португалияның ең ұлы заманауи суретшісі деп санайды. 1988 жылы оның 80 жасқа толуына орай Лиссабондағы Гюльбенкян мұражайы мен Париждегі Гранд-Пале оның туындыларының маңызды ретроспективасын ұйымдастырды. Виейра да Силваның алғашқы жұмыстары абстрактілі өрнектердің сәндік стилімен еректелді. Ол кеңістік туралы оймен ойнағанды жақсы көретін, бейтарап фонға бояудың ұсақ түйіршіктерін себу арқылы кеңістіктің иллюзиясын жасады. Суретші ретінде өркендеген сайын, ол кең ауқымды техникаларды қолдана отырып, кеңістіктік манипуляцияларға көбірек назар аударды. Ол архитектуралық формаларды құру үшін егжей-тегжейлі өрнектерді пайдаланды және күрделі сызықтармен, жарқын нүктелермен және өрнекті беттермен жұмыс істеді. 2023 жылы оның туындылары Лондонның Уайтчепель галереясында өткен Action, Gesture, Paint: Women Artists and Global Abstraction 1940–1970 көрмесіне қосылды.

Қоғамдық коллекциялар

Виейра да Силваның туындылары әлемнің көптеген өнер мұражайларының қорында сақталған, мысалы, Лиссабондағы Гульбенкиан заманауи өнер орталығы, Лиссабондағы Чиадо заманауи өнер ұлттық мұражайы, Мадридтегі Королева София заманауи өнер ұлттық мұражайы, Париж заманауи өнер мұражайы, Амстердамдағы Стеделик мұражайы, Нью-Йорктегі заманауи өнер мұражайы, Чикаго өнер институты, Лондондағы Тейт Модерн, Оттавадағы Канада ұлттық галереясы, Нью-Йорктегі Соломон Р. Гуггенхайм мұражайы.