Кіріспе

1978 жылғы Мадлен Л'Энглдің ғылыми-фантастикалық романы.

"Жылдам қисайған планета" – Мадлен Л'Энглдің ғылыми-фантастикалық романы, "Уақыт пентилогіясы" сериясының үшінші кітабы. Алғаш рет 1978 жылы Диана Диллон салған мұқабамен жарық көрген. Кітаптың атауы Конрад Айкеннің "Сенлиннің таңғы әні" поэмасына сілтеме.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Кітап Алғыс айту күні кешінде, "Есік алдындағы жел" оқиғасынан 10 жыл өткен соң басталады. Мег енді Кальвинге үйленген және бірінші баласын күтіп отыр. Кальвин ғалым болып, Ұлыбританияда конференцияда; Кальвиннің анасы Бранвен Мэддокс О’Киф Мегтің отбасына Алғыс айту күніне кешкі асқа қосылады. "Mad Dog Branzillo" диктаторының тудырған ядролық соғыс қаупі туралы хабарды алған кезде, миссис О’Киф Чарльз Уоллеске Патриктің рунасын – оның ирланд әжесінен мұра болған қорғаныш туралы ұйқасты дұғаны жүктейді. Чарльз Уоллес отбасының жиналатын жері – жұлдызды бақылайтын тасқа барады, онда оның айтуымен Гаудиор атты қанатты бір мүйізді ат шақырылады, ол Чарльз Уоллеске ядролық соғыстың алдын алу үшін уақыт арқылы саяхаттап, өткендегі жұлдызды бақылайтын тасқа жақын тұрған адамдармен телепатиялық байланысқа түсу керектігін түсіндіреді. Олар жол бойы "Есік алдындағы жел" кітабында таныстырылған қарсыластар – Ехтройдың қаупіне тап болады, олар енді тарихты өздеріне пайдалы ету үшін өзгертуге тырысады. Гаудиор мен Чарльз Уоллестің саяхаттары оларды кем дегенде 1000 жыл бұрын өмір сүрген Харселс, колумбияға дейінгі мұхитты кезіп өткен Уэльс Мадок, пуритан дәуіріндегі уэльстік қоныс иесі Брэндон Ллокей, О’Кифтің інісі Чак Мэддокс және Америка Азамат соғысы кезіндегі жазушы Мэтью Мэддоксқа жеткізеді. Саяхаттары барысында Мег Чарльз Уоллеспен "китинг" арқылы, яғни "Есік алдындағы жел" кітабынан үйренген телепатиялық байланыс арқылы үйде байланысады. Бірте-бірте Бранзильоның Чарльздың басқа да alter ego-лары арқылы Мадоктың және Мадоктың опасыз ағасы Гвайдрдың ұрпағы екені анықталады. Соңында Чарльз Бранзильоның әртүрлі ата-бабаларын манипуляциялау арқылы Мадоктың әулеті қайта біріктіріледі және қазіргі Бранзильо соғыстың алдын алу үшін бейбітшілікті қолдайтын адамға айналады.

Қуаныш мүйізі

Мэтью Мэддокстің екінші романы "Қуаныш мүйізі" (1868) "Жылдам қисайған планета" романында маңызды нысан рөлін атқарады. Чарльз Уоллес кітаптың үлкен бөлігін Маддокс онда не жазғанын еске түсіруге немесе анықтауға, немесе Маддоксқа өзіне жетуге тырысады. Оқырмандар кейде "Қуаныш мүйізі" кітабының шын мәнінде бар-жоғын ойлайды, бірақ бұл Л'Энглдің құрастырған ойдан шығарылған кітабы. Поли О'Киф "Қабылдауға лайықты уақыт" романында анасының ата-анасына қонаққа барғанда бұрын Чарльз Уоллеске тиесілі болған бөлмесінен "Қуаныш мүйізінің" бір данасын табады. Маддокстың "Қайта біріккенде" атты тұңғыш романы 1865 жылы жарық көрген деп айтылады.

Веспегия

Веспугия – Л’Энглдің кейіпкері Вики Остин кейін «Жұлдызды алаңдату» кітабында сапар шеккен, құрамындағы ел. Л’Энгл «Су үстінде жүру» еңбегінде Веспугияның «бұрын Патагония деп аталған жердің ортасында, қазіргі Чили мен Аргентина шекараларындағы кең аумақта» орналасқандығын түсіндіреді. Веспугия деген атты Л’Энглдің күйеуі Хью Франклин берген. Американдық автор және сыншы Мари Несс 2012 жылы Tor.com сайтындағы эссесінде: «Жылдам қисайған планета» – Л’Энглдің ең әдемі және поэтикалық романдарының бірі, қуаныш пен қайғыға толы, сонымен қатар оның ең көңіл көшіретін кітабы. Бұл кітап оның бұрынғы кітаптарын мақтап, сонымен бірге олардың маңызды және қатаң этикалық принциптеріне толыққандай қайшы келеді. Мен өзімді таң қалдырып, ашуға дайын тұрамын» деп жазды.

Марапаттар мен құрметтер

"Жылдам еңкейтін планета" кітабының алғашқы қағаздық басылымы балалар кітабы (қағаздық мұқабасымен) санатында Ұлттық кітап сыйлығына ие болды.