Кіріспе

Парфян империясының князі (б.з.д. 38 жылы қайтыс болды)
Персистің билеушісі

I Пакорус (кейде Пакрос I деп те жазылады; б.з.д. 38 жылы қайтыс болды) – Парфян князі, Ород II-нің ұлы және мұрагері. Нумизмат Дэвид Селвуд б.з.д. 39 жылы Пакорус билік құрғанын анықтады. Пакорус әкесімен бірге билік жүргізгені немесе тәуелсіз билік құрғаны әлі белгісіз. Оның әйелі – Арменияның Артаксиад патшасы II Артавасдестің қарындасы болған, аты аталмаған армян ханшайымы.

Б.з.д. 53 жылы Карре шайқасында римдіктерге қарсы парфтардың жеңісінен кейін парфтар Батыс Азиядағы римдіктер бақылап отырған аумақтарды жаулауға тырысты, ал Пакорус – жетекші қолбасшылардың бірі болды. Олар бастапқыда сәттілікке жеткенімен, римдіктер оларды кері тартты. Пакорус Гиндар тауы шайқасында Публий Вентидий Басс әскерлерінен жеңіліп, қаза тапты. Оның қазасы мұрагерлік дағдарысқа алып келді, сол кезде Ород II сүйікті ұлының өліміне терең қайғырып, тағын басқа ұлы IV Фраатқа, жаңа мұрагер ретінде, өткізді.

Атауы

Пакорус есімі грекше Пакорос (Πακώρος) латынша түрі, ол өзі орталық ирандық Пакурдың нұсқасы және көне ирандық bag puhr («құдайдың ұлы») сөзінен туындаған. Армян және грузин тілдерінде Бакур (сәйкесінше; Բակուր, ბაკური) деп жазылады.

Өмірбаян

Пакор Парфян империясының билеушісі Ород II-нің үлкен ұлы және мұрагері болды. Оның анасы шығыс Парфияның шет аймандарының ханшайымы болған болуы мүмкін. Парфтар мен римдік әскер арасында, триумвир Марк Лициний Красс басқарған Каррхей шайқасынан (қазіргі Харран, Оңтүстік-Шығыс Түркия) бұрын, Ород II Арменияға жорық жасап, Крассқа одақтасы Артаксиад патшасы Артавасдес II-нің қолдауын тоқтатты. Ород II Артавасдесті Пакор мен оның қарындасының арасында неке одағына көндірді. Каррхе шайқасында Красс жеңіліп, қаза болғаннан кейін парфтар Батыс Азиядағы римдік жерлерді басып алуға тырысты. Пакор мен оның қолбасшысы Осакес Сирияға шабуыл жасап, б.з.д. 51 жылы Антиохияға дейін жетті, бірақ Гай Кассий Лонгин оларды жеңіп, Осакесті өлтірді. Ород II Жүліус Цезарға қарсы азаматтық соғыста Помпейдің жағына шығып, б.з.д. 42 жылы Филипп шайқасында Цезарға қарсы күштерге әскер жіберді. Кассий мен Брутка адал генерал Квинт Лабиен б.з.д. 40 жылы Парфияға қарсы күреске қосылды. Келесі жылы ол Пакормен бірге Сирияға шабуыл жасады. Триумвир Марк Антоний Италияға аттанғандықтан Парфияға қарсы римдік қорғанысқа жетекшілік ете алмады, онда ол қарсыласы Октавианмен күресу үшін күш жинады және ақырында Брундизиумде онымен келіссөздер жүргізді. Сирия Пакордың әскерімен басып алынғаннан кейін, Лабиен Анатолияға шабуыл жасау үшін парфтардың басты күштерінен бөлініп кетті, ал Пакор мен оның қолбасшысы Барзафарн Рим Левантына шабуыл жасады. Иудеяда жоғары рухани қызметкерлер Хиркан II, Фасаил және Иродтың римдік жақтастары парфтар мен олардың еврей одақтасы Антигон II Матфатий (б.з.д. 40–37 жж.) тарапынан жеңіліске ұшырады; соңғысы Иудея патшасы болып жарияланды, ал Ирод Масададағы бекінісіне қашты. Одан кейін Парфияның Фарнапат басқарған Сириядағы әскері Аман жотасы шайқасында Вентидийден жеңіліс тапты. Нумизмат Дэвид Селлвуд Пакордың шамамен б.з.д. 39 жылы билік құрғанын болжады. Пакор әкесімен бірге билік еткені немесе тәуелсіз билегені әлі белгісіз.

Әдебиетте

Орта ғасыр мұсылман жазушысы әл-Таалиби (1038 жылы қайтыс болған) Пакорус (оның өзі Афқур Шах деп атаған) Дерафш-и Кавианиді қайтарып алғанын, сондай-ақ Александр Македонскийдің Персияны басып алуына кек қайтару үшін римдік жерлерге жорықтар жасағанын мәлімдеді.