Кіріспе

Христиан қасиеттісі және Исаның жетпіс шәкіртінің бірі.

Өмір

Түрлі шығыс христиан дәстүрлеріне сүйенсек, (Холвек "апокрифтік" деп атайтын) Таддей Эдесса қаласында (қазіргі Түркияның Шанлыурфасы) туған яһуди болған, ол кезде Эдесса сириялық қала еді. Ол Иерусалимге бір мерекеге келгенде Жақия пайғамбардың (Жақия алдындағы) уағыздарын естіді. Иордан өзенінде суға шомылып, Палестинада қалып, Исаның ізбасары болды. Ол жеті жүздің он жеті шәкіртінің бірі болып таңдалып, оларды жұптап қалалар мен елді мекендерде уағыз таратуға жіберді. Пентикосттан және Исаның көкке көтерілуінен кейін Таддей Месопотамия, Сирия және Парсыда Інжілді уағыздай бастады. Аддай мен Мари литургиясы деп аталатын сирия литургиясы 200 жыл шамасында пайда болды және оны Шығыс Ассирия шіркеуі мен Халдей Католик шіркеуі (екеуі де Иракта орналасқан) қолданады; сондай-ақ, Тома апостолынан бастау алатын Үндістандағы Шығыс Сирия шіркеулері де қолданады, атап айтқанда, Халдей Сирия шіркеуі және Сиро-Малабар Католик шіркеуі.
Оның мерекесі христиан күнтізбесінде 5 тамызда тойланады.

Адай және Абғар патшаның сауығып кетуі

Шығыс православиелік адалдардың арасында әулие Аддай – Иса Мәсіхтің шәкірті. Оны әулие Томас елші Едессаға Осроин патшасы Абгар V-тің ауруын емдеу үшін жіберген. Ол жақсы хабарды уағыздау үшін қалды, соның салдарынан Абгар, немесе Агбар, немесе бір латын нұсқасында «Акбар» және оның халқы, соның ішінде әулие Аггей мен әулие Мариді дінге көшірді. Иса мен Абгар патшаның хат алмасуы туралы әңгімені алғаш рет 4 ғасырда шіркеу тарихшысы Евсевий Кесариялық баяндаған. Әңгіменің бастауында Евсевийге Абгар мен Иса арасындағы ресми хат алмасуды қамтитын құжаттар көрсетілді, ол олардың нақтылығына көз жеткізіп, өз шіркеу тарихында кеңінен цитата келтірді. Евсевийдің айтуынша:

Емдеу және Таддейдің уағыздауға жасаған тырысының нәтижесінде Оңтүстік Арменияда, Солтүстік Месопотамияда және Антиохиядан шығысқа қарай Сирияда христиан қауымдары өркендеді. Таддейдің оқиғасы сириялық «Аддайдың доктринасы» құжатында қамтылған, онда Аддайдың рөлі баяндалады және ол христиандық сенімді тарату үшін жіберілген 72 елшінің бірі ретінде көрсетіледі. Аңыз Сирияға оралғанда, керемет бейненің пайда болған жері деп есептелетін орынға, оқиғалардың керемет тізбегіне тоғыстырылды.

Әртүрлі дәстүрлер

Әдейі Жақыптың бірінші аяны мен екінші аянында да кездеседі. Рим-католик дәстүрінде ол және әулие Мари парсы және ассирия халқының қамқоршылары саналады.