Кіріспе

Француз авиациясының пионері Габриэль Воазин (5 ақпан 1880 жыл – 25 желтоқсан 1973 жыл) – француз авиациясының дамуына зор үлес қоскан тұлға және Еуропада алғашқы ұшқышсыз, қозғалтқышты, ауадан ауыр ұшақты жасаған. Бұл ұшақта 13 қаңтар 1908 жылы Генри Фарман Париж маңында 1 км қашықтыққа, дөңгелек және бақыланатын ұшу жасады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Воазин құрған компания әскери ұшақтарды, әсіресе Voisin III моделін көптеп өндірді. Кейіннен ол Avions Voisin деген атпен сәнді автомобильдерді жобалау және өндіруге көшті. Олардың әкесі, Шарль Форестье, балаларын әскери тәртіппен тәрбиеледі. Балалар өзен бойымен саяхаттап, балық аулап, түрлі құрылғылар жасады. Әкесі қайтыс болғаннан кейін Габриэль Лион мен Париждегі мектептерде оқыды, онда ол өнеркәсіптік дизайнды үйренді, және осы салада ерекше қабілеті бар екенін айтты. Ол жиі үйіне оралып, ғасыр соңына қарай бауырлары мылтық, бу кемесі және автомобиль сияқты түрлі заттар жасады. Ол сол кездегі француз авиациясының жетекші тұлғаларының бірі болды. Лекциядан кейін Воазин Ферберге жақындап, оны ерте француз авиациясының негізін қалаушы және қаржылық демеушісі Эрнест Аршадиконмен таныстырды. Аршадикон оны өзі салған Райт үлгісіндегі планерді сынақтан өткізуге шақырды. Сынақтар 1904 жылдың сәуір айында Берк-сюр-Мерде өтті, бірнеше қысқа ұшулар жасалды. Аршадикон Воазинге ұқсас дизайнмен тағы бір планер жасауды тапсырды, бірақ бұл планерде қанаттардың артында көлденең тұрақтандырғыш және алдыңғы лифті болды. Бұл планер 1905 жылдың 26 наурызында Исси-ле-Мулинода Аршадиконның машинасымен сүйреліп сынақтан өтті. Әйгілі болғандай, сынақ ұшқышсыз өтті, ұшқыштың орнын балласт алмастырды, себебі ұшақ құрылымдық ақауға ұшырап, құлады. Ол қайтадан салынбады. Содан кейін Воазин Аршадикон үшін жүзуге арналған құрылғылары бар планер жасады. Бұл ұшақ Hargrave ұяшықтарын алғаш рет пайдаланды, олар қанаттар мен қақпақтар үшін қолданылды. Воазин 1905 жылдың 8 маусымында оны сәтті ұшырды, Сене өзенінде моторлы қайықпен Биланкур және Севр көпірлері арасында сүйреліп, шамамен 160 метрге ұшты. Бұл ұшақ төменгі қанаты кішірек болғандықтан ерекшеленді, нәтижесінде жоғарғы және төменгі қанаттар арасындағы сыртқы "жағалық перделер" сыртқа қарай бұрылды. Осы алғашқы ұшудан кейін Блерио Воазинге ұшақтар жасау үшін серіктестік құруды ұсынды, сондықтан Воазин Аршадиконмен байланысын тоқтатты. Воазин 1905 жылдың 18 шілдесінде екі ұшақпен де ұшуға тырысты. Ауа райы қолайсыз болғандықтан, қатты жел соққан кезде Воазин ұшақты ұшыруға тырысуды шешті, себебі өзенді пайдалануға рұқсат алу қиын болды. Ол өзінің жеке планерімен қысқа ұшу жасады, содан кейін Блерионың ұшағымен ұшуға тырысты. Ұшақ жылдам көтерілді, бірақ Воазин оны бақылай алмады және өзенге құлады. Воазин суға батып қалмайын деп, құлап жатқаннан аман қалды. Луи Блерионың осы эксперименттің киноматериалы Смитсония Ұлттық Әуе және Ғарыш мұражайында сақталған. 1906 жылы Воазин Блерио үшін жасаған Bleriot III ұшағы екі тракторлы винті бар екі қанатты ұшақ болды. Воазиннің мәлімдемесіне сәйкес, Блерио бастапқыда көтергіш беттерінің алдыңғы жағы дөңгелек болуын қалаған, осы пішіннің үлгілерімен тәжірибе жүргізгеннен кейін, олардың соңғы пішіні екеуінің арасындағы келісімнің нәтижесі болды. Бұл ұшақ сәтті болмады, оның кейінгі модификациясы (Blériot IV) да сәтті болмады, онда алдыңғы қанат әдеттегі екі қанатты конструкциямен ауыстырылды және екінші қозғалтқыш қосылды. Алдымен жүзу машиналары, содан кейін дөңгелекті шассимен тәжірибе жүргізілді, және ұшақ 1906 жылдың 12 қарашасында Багателде болған апатта қирады. Сол күні, сондай-ақ Багателде, Альберто Сантос-Дюмон өзінің 14 bis канар бипланын 100 метрден астам қашықтыққа ұшыратуға қол жеткізді. Осы машинаның сәтсіздігінен кейін Воазин мен Блерио серіктестігін бұзды, ал Воазин ағасы Шарль Воазинмен бірге ұшақтарды жобалау және өндіру үшін компания құрды.

Автомобиль өндірісіне көшу: Avions Voisin

Войзен соғыс кезінде оның озық ұшақтарының (Войзин III) әскери мақсатта қолданылуынан болған ауыр әсерлерді, сондай-ақ азаматтық авиацияға деген қажеттіліктің дамымағандығын себепке келтіре отырып, авиациядан бас тартты. Одан кейін 1958 жылға дейін ол өзінің бар күшін автомобильдер жасауға жұмсады. Ол Ле Виллар қаласында жерленді.