Кіріспе

Сталаг III C – екінші дүниежүзілік соғыста Германия әскерінің одақтас әскерлерін ұстаған әскери тұтқын лагері. Ол Альт-Древиц-бей-Кюстрин ауылының жанында, қазіргі Польшадағы Древице, Костшин-над-Одра орналасқан Бранденбург провинциясының Неймарк аймағында, Берлиннен шамамен 80 шақырым шығысқа қарай орналасқан. Лагерь бастапқыда Польша, Франция, Ұлыбритания, Югославия және Бельгиядан келген бірнеше мың сарбаз бен кіші офицерлерді ұстауға арналған. 1943 жылдан бастап, итальяндық әскери тұтқындар да онда ұсталды. 1944 жылдан бастап АҚШ сарбаздары да онда сақталды. Кеңес тұтқындарының көп бөлігі (12 000-ға дейін) өлтірілді немесе аштықтан қайтыс болды. Тұтқындардың көпшілігі, әсіресе төменгі шендегілер, Бранденбургтегі өнеркәсіп және шаруашылықтарда жұмыс істеу үшін Arbeitskommandos-қа жіберілді. Бірақ лагерь әкімшілігі Stammlager-де қалды.

Уақыт шкаласы

1940 жылдың маусымы: Лагерь Кустринде (Кострин-над-Одра) Франция шайқасынан шыққан бельгиялық және француз тұтқындары үшін құрылды. 1941 жылдың мамыр-маусым айлары: Балқан кампаниясынан югославиялық және британ тұтқындары келді. 1941 жылдың шілдесі: Барбаросса операциясы кезінде тұтқындалған кеңес тұтқындары келді. Олар жеке-жеке орындарда сақталды, қатал жағдайлар мен аштықтан зардап шекті. Оларға үшінші Женева конвенциясы бойынша тиіс келетін қараусыздық көрсетілмеді. Мыңдаған адам аштықтан және аурулардан қайтыс болды. 1943 жылдың қыркүйегі: Италияның қарусыздығына байланысты ұсталған итальяндықтар келді. 1944 жылдың қыркүйегі: алғашқы американдықтар келді, олар «Market Garden» операциясының сәтсіз аяқталуы немесе АҚШ армиясының Германияға қарай жылжуы кезінде тұтқынға алынды. 1 желтоқсан 1944: тізімде 2036 америкалық, 631 бельгиялық, 1416 британдық, 17 568 француз, 1046 итальяндық, 2 поляк, 1591 серб және 13 727 кеңес тұтқыны болды. 1944 жылдың желтоқсаны: «Bulge» шайқасында тұтқынға алынған тағы да американдық тұтқындар келді. 1945 жылдың 31 қаңтары: лагерь Қызыл Армия тарапынан босатылды. 1945 жылдың 31 қаңтарындағы шабуыл кезінде көптеген американдықтар қашып кетті. Қалған американдық және британдық тұтқындар ақырында пойызбен Қара теңіздегі Одессаға жіберілді.

Қашу

Жозеф Бейрл 101-ші әуедесанттық дивизияның 506-шы парашюттік жаяу әскер полкінің десантшысы болды. 1944 жылғы маусымда Нормандияда тұтқындалып, ол тұтқын лагеріне әкелінді. Ол екі рет қашып құтылды, бірақ қайта тұтқындалып, Сталаг III С-ге жіберілді. 1945 жылдың қаңтар айының басында ол тағы да қашып, кеңес танк батальонына жетті. Ол легендарлы танк бригадасының командирі Александра Самусенконы (Екінші дүниежүзілік соғыста сол шендегі жалғыз әйел танк офицері) олармен бірге соғысуға көндірді. Ол кеңес бөлімінде соғысқан жалғыз американдық әскери қызметші деп саналады. Неміс авиациясының шабуылы кезінде жараланған ол кеңес әскери госпиталіне жеткізілді, одан кейін Мәскеуге АҚШ елшілігіне жіберілді. (Оның ұлы Джон Бейрл 2008–2012 жылдары сол жерге АҚШ-тың Ресейдегі елшісі қызметіне оралды.) Уолтер Мехлхафф 1944 жылғы 19 қыркүйекте Германия шекарасында 1-ші жаяу әскер дивизиясының 16-шы жаяу әскер полкімен шайқас кезінде тұтқындалды. Сталаг III С-де тұтқындалған ол 1945 жылдың қаңтар айының басында жұмыс тобынан қашып кетті. Ол Польшаға қарай бет алды және ақырында репатриация үшін Одессаға жеткізілді.