Кіріспе

Автомобиль жолдарындағы кептелістің түрі

Жол қозғалысы толқындары, сондай-ақ тоқтау толқындары, көшпелі кептелістер, жол жыландары немесе жол соққылары деп аталатын бұл құбылыстар, автомобильдердің автомобиль жолындағы таралуында туындайтын қозғалыс бұзылыстары болып табылады. Жол қозғалысы толқындары автомобильдерге қатысты кері бағытта қозғалады. Жолдың бір тұрақты нүктесіне қатысты толқын, қозғалыспен бірге немесе оған қарсы жылжуы мүмкін, тіпті тоқтау күйінде де болуы мүмкін (толқын қозғалыспен бірдей жылдамдықпен алыстаған кезде). Жол қозғалысы толқындары – бұл кептелістің бір түрі. Жол қозғалысы толқындарын жан-жақты зерттеу, жол қозғалысын физикалық тұрғыдан зерттеудің мақсаты болып табылады, онда қозғалысты сұйық динамикасында қолданылатын әдістерге ұқсас тәсілдермен бағалауға болады. Бұл құбылыс аккордеон эффектісімен байланысты.

Жеңілдіктер

Жол қозғалысы толқындарының қалай пайда болатынын білген жүргізушілер кейде көліктер арасындағы қашықтықты ұлғайту арқылы және тежегіштерді қолдануды азайту арқылы олардың әсерін азайта алады, нәтижесінде аймақтағы барлық адамдар үшін жол тығындары жеңілдейді. Дегенмен, басқа модельдерде алға жылжу аралығын ұлғайту жолдың өткізу қабілетін төмендетіп, тығындарды күшейтеді; алайда, мұндай принциптер қақпалар арқылы қойларды бағуға да қатысты екені айтылады, және осындай жағдайда адамның араласуымен солитонды "ілініп қалған қойларды" шапалақтау және агрессивті қойларды тоқтату арқылы азайтуға болады. Қойларды қақпа арқылы өткізу кезінде, қайда және қанша араласу қажет екенін анықтауға болады, бұл бөтелке мойынды болдырмауға көмектеседі. Осыған ұқсас қағидаларды адам ағынына да қолдануға болады, егер әрбір адамның соңғы бағыты мен толық маршруты белгілі болса, онда маршрут бойынша қозғалыс жасағанда кез келген күрт өзгерістің сол маршрутты кесіп өтуге дайын тұрғандар үшін кешігуге себеп болатынын толық білуі керек.

Тарих

Жол қозғалысының шок толқындарының ең алғашқы теориялық моделін 1955 жылы Лайтхилл мен Уитэм ұсынды. Келесі жылы Пол Ричардс дербес түрде осыған ұқсас модельді жариялады. Екі мақала да сұйықтық динамикасына негізделген, ал модель Лайтхилл-Уитэм-Ричардс моделі деп аталады.