Кіріспе

Heir Apparent термині - жас ересектерге арналған көркем әдебиет авторы Вивиан Ванде Вельденің ғылыми-фантастикалық/фэнтези романы. Ол Heir Apparent деп аталатын циклды виртуалды шындық рөлдік ойынына қалып қойған қыз туралы. Осы қыз бұрынғы кітабында, Ванде Вельденің сол ойдан туған Rasmussem, Inc. компаниясының ойыны туралы жазылған «Пайдаланушыға қолайсыз» (User Unfriendly) кітабында екінші дәрежелі кейіпкер ретінде пайда болған. Кейін ол осы компания туралы үшінші кітапты жазды, ол «Қауіпті қызғылт» (Deadly Pink) деп аталды. Ол екінші және үшінші кітаптарды бірінші кітаппен байланысты жалғас деп санамайды, олардың оқиғасы бір ғаламда болғанына қарамастан, үш кітапты кез келген ретпен оқуға болады дейді. Ванде Вельде былай дейді: "Heir Apparent жазу өте қызықты болды, себебі ол виртуалды шындық сияқты ойынға түскен қыз туралы. Джаннин шамалы ортағасырлық әлемде болғанымен, тарихи дәлдік туралы алаңдаудың қажеті болмады. Мен оған түрлі нәрселерді тастап жіберуге мүмкіндік алдым: аждаһа, әруақтар армиясы және поэзияны жақсы көретін/бас кесетін мүсін."

Басталуы

Джаннинге туған күніне әкесі Расмуссем ойын орталығына сыйлық сертификаты тартады. Ол жергілікті орталыққа келгенде, "CPOC" ("Балаларды қорғауға азаматтар") ұйымының өкілдері мұндай ойындарға қарсы наразылық акциясын өткізіп тұр. Ол ойын залына кіреді және "Heir Apparent" атты жеке ойыншыға арналған RPG-ге қосылады. Джанниннің кейіпкері, Жанна де Сент-Жехан, жақында қайтыс болған Король Синриктың заңсыз баласы, ол үш заңды ұлын елемей, оны мұрагер деп жариялаған. Оның міндеті – тәж киюге дейінгі үш күннің ішінде (нағыз әлемде бұл тек отыз минутты құрайды) аман қалу. Егер оның кейіпкері өлсе, ол ойынның басына қайта оралады.

Ойын

Жанин өзін қой фермасында табады, онда ол өзінің асырап алған анасы мен сэр Демингпен кездеседі, ол оның таққа көтерілу туралы жаңалықты жеткізеді. Жанин асырап алған анасының асырап алған әкесімен қоштасу туралы кеңесін елемей, қамалға барады. Сол жерде ол Андреанна патшайым мен оның үш ұлы Абас, Вулфгар және Кенрикпен кездеседі. Тақ бөлмесінің сыртында күзетшілер Жаниннің алдына бұғы аулаудан ұсталған баланы алып келеді. Олар оның баласын өлтіруді бұйырады деп күтеді, бірақ оның орнына баласын жібереді. Найджел Расмуссем ойынға кіргізіп, оған CPOC ойын залына кіріп, жабдыққа зақым келтіргенін айтады. Ол ойнаудан бас тартып, миына зақым келтіре алмайды, бірақ ойынның ішінде ұзақ уақыт отыра алмайды, өйткені ол шынайы өмірде өлімге ұшырайды. Сондықтан ол ойынды мүмкіндігінше тез жеңу керек. Ол: "Келесі жолы балдақты ұмытпа" дейді. Ол жоғалғаннан кейін, күзетшілер Жанинді өлтіреді, оның жеңілдетілген үкіміне ренжіді. Ойынды қайтадан бастаған кезде ол допты үнемі іздеп отырады. Ол шешімдерін өзгертеді, бірақ әр түрлі кейіпкерлер оны тез өлтіреді. Фермаға оралғанда ол ақыры сэр Демингке ашуланып, оның саусағынан сақинасын шауып алуға тырысады, бірақ ол пышақ алып, оны пышақтайды. Соңғы рет ол асырап алған анасының өзіне іздеген сақинасының асырап алған әкесінде қалғанын түсіндіргенін естиді. Келесі өмірінде Жанин өзінің асырап алған әкесімен қоштасуды енді жібермеу керектігін түсінеді. Ол енді сақина тұрған Қаһарман ақын Брюс мүсініне аяқтайды. Қалдықта король Гримбольд бастаған варварлық басқыншылар Жанинді алып кетеді, олар Синрик олардан ұрлаған тәжді қайтарып алуды үміттенеді. Өз патшалығы оны құн төлеп құтқара алмайды, ал тіпті Бауылшық оны құтқара алмайды. Келесі өмірінде ол шабуылға жол бермейді, ал содан кейінгі шайқаста Абас Гримбольд патшаның басын шағады. Ол Кинриктің ұрланған тәжді (оны киген адамға уақытша Мидас Тасымалын береді) көптеген жылдар бұрын жерді қорқытқан айдаһарға бергенін біледі. Келесі күні сиқыршылармен кездесуді Гримбольдтың адамдары шабуылға ұшыратып, олар Жанин өлгенше тоқтамайтынын хабарлайды. Кенрик пен Ориэль Жанинді улап, оны тағы да ойынның басына жібереді. Ол өзінің бұрынғы қателіктерін шешімдерін жақсы жоспарлауға және бауырлас табуға пайдаланады, енді сақинамен тәжірибе жүргізбейді. Келесі рет ол балаларды ұрлаушымен кездескенде, Кенрикке өзімен бірге жүруге рұқсат береді. Бұрынғыдан айырмашылығы, ол дәлелдерді ашық түрде тыңдайды, Кенрикті шешімге қатысып жатқандай сезіндіреді және баланы өлтіру немесе босатудың орнына бір айға ауыр еңбекке жазалайды. Ол тағы да қамалға шабуыл жасауды теріске шығарады, бірақ соғысқа бейім Абас жоқ болғандықтан, Гримбольд патша өлмейді. Ол Гримбольдты сарайға шақырады, онда олар өздерінің наразылықтарын өркениетті түрде талқылайды. Ол екі күнге шабуылдан бас тартуға келіседі, ал ол айдаһардан тәжді қайтарып алады. Келесі күні сиқыршылар келгенде, олар көзқарас шынысы арқылы айдаһардың бір апталық сапарға алыста екенін анықтайды, бірақ олар оған айдаһарға тез жетуге және қарсыласудан аман қалуға көмектесетін бірнеше сиқырлы артефактілерді береді. Ол тажды алып, қамалға қайта оралады, бірақ айдаһар оны қуып келеді. Ол әйелді тырнақтарымен ұстап, жалмап тастау алдында тұрғанда, әйел шашын тез алып тастап, айдаһарды алтынға айналдырады. Ол Гримбольдқа тажды береді, екі патшалық арасында татулық орнатып, отандастарының құрметін алады. Кенриктің ұсынысы бойынша ол Андреаннаға өзіне әділ қарауға және ханзадаларды өзіне қарсы қабынуға мәжбүрлеу үшін сақинаны қолданады.

Қорытынды

Джаннин Найджел Расмуссемнің құшағында оянады, ол он алты жаста екені белгілі болады. Оның бұрынғы келбеті шындығында оның ағасы болған, ал ол Джанниннің ойындағы ғашығы Кенрик үшін физикалық модель болды. Ол оның байланыс ақпаратын алады, кітап Джанниннің әкесі оны үйге алып кеткенімен аяқталады.

Орнату

Кітаптың оқиғасы болашақтағы жиырма бірінші ғасырда, Рочестер, Нью-Йорк қаласында өтеді, бірақ ойын ортағасырлық Еуропада болғанымен суреттелген.

Негізгі кейіпкерлер

Джаннин Беллисарио/Принцесса Жанин де Сент-Жехан – Әкесінің сыйлық купонының арқасында өміріне қауіп төнген он төрт жасар басты кейіпкер. Ажырасқан отбасыда өскен ол әжесінің тәрбиесінде. Ол Ванде Велденің “User Unfriendly” кітабында да кездеседі. Андреанна – патшаның әйелі, Жанинге жасаған әрекеттеріне қарамастан, өте қатал және дөңгелектеп сөйлейді. Абас – Синриктің ортаңғы ұлы, күшқор, ақылы кем титан. Жанинді өлтіруге кез келген мүмкіндікті пайдаланады. Кенрик – Синриктің кіші ұлы, сиқырға қызығушылық танытады. Найджел Расмуссем оған сенбеуге ескертеді. Жанин оны дене бітімімен тартымды деп санайды. Вулфгар – Синриктің үлкен ұлы, “шет елде тәрбиеленген” және құпиясы бар. Ксенос – сиқырлы заттар жасаушы, жүз аяқты жәндіктерді, әсіресе шоколадқа малынғандарын жеуді ұнатады. Ол Ориэльмен жақсы тіл табыспайды. Ульдемар – соқыр, өлгендерді сезіп, кейпін өзгерте алады. Жанин оны Ксеностың әкесінің үйіне жеткізу үшін және қоршаудағы қамалға бәйгеге шақырады. Ориэль – сусын дайындау шебері, әдемі жас әйел. Жанин оның күш сусынын аждахаға қарсы қолданады. Сэр Деминг – Жанинге оның патшалық тегі туралы хабар беретін мақтанқор ақсүйек. Кеңесші Роудон – марқұм корольдің кеңесшісі, патша қазынасын тонайды. Пенрод – гвардия капитаны. Гримбольд – патшалықтың солтүстігіндегі шалабайлар тайпасының билеушісі. Андреанна патшайымға ғашық, бірақ Синрик оның тажын ұрлағандықтан, күйеуінің патшалығына қарсы. Ксеностың әкесі – усақ балаға ұқсайтын, жұмбақтарды ұнататын жалғыз өмір сүруші. Феордина Тоқымашы – кішкентай, сарказмды әйел, өсімдіктермен киінеді және Жанинге Брюс Әскер Ақынына бару жолын көрсетеді. Брюс Әскер Ақыны – сақинаны алу үшін Жанин оның мүсіні алдында өзі шығарған өлеңді оқуы керек; егер ол ұнамаса немесе түпнұсқа болмаса, басын кеседі. Найджел Расмуссем – “Rasmussem, Inc.” компаниясын құрған он алты жасар жігіт. Ата-анасы оған компьютерде көп уақыт өткізуге рұқсат бермейді, сондықтан ол өзінің компаниясының дәмханасында жұмыс істейді және попкорн иісімен аураланады. Найджлдің айтуынша, ол Кенрикпен жақсы тіл табыспайды, ал ойынды жеңудің ең оңай жолы – сақинаны оған беру. Патша Синрик – марқұм билеуші қызметшімен байланысқа түсіп, нәтижесінде Жанин дүниеге келді. Оның өміріне қауіп бар деп ойлап, оны шаруа шаруашылығында өсіруге жіберді.

Комментарийлер

Өзінің "Фантастикалық реализмде жасөспірімді құру" атты кітабында Элисон Уоллер "Мұрагерлік таққа талапкер" және бірнеше басқа жасөспірімдерге арналған виртуалды шындық туралы романдарды талқылайды. Ол бұл романдардың көбісінің виртуалды әлемде өтуі "шынайы өмірдегі мәселелер осы жасөспірімдер кеңістігінде жақсырақ шешіледі, немесе VR ортасы жасөспірім оқырмандар үшін әлдеқайда қызықтырақ немесе тартымдырақ" екенін көрсетеді деп жазады. Ванде Велде фантазиялық әлем мен шеттегі нақты әлем арасында ирониялық байланысты сақтайды, бұл виртуалды шындық ойынындағы оқиғалардың драматизм деңгейін төмендетеді: біз Жаниннің батырлық әрекеттері мен шешімдерінің әрқашан Жанниннің нақты (және бір жағынан қарағанда, қарапайым) жасөспірімдік алаңдауларымен байланысты екенін түсінеміз. "Мұрагерлік таққа талапкер" Жанниннің үйде кездесетін нақты әлеуметтік қарым-қатынастары мен Жанин ретінде шешуі керек виртуалды оқиғалар арасындағы аралық кеңістік ретінде әрекет етеді. Ол жасөспірімдердің мәселелерін шешудің жаңа жолдарын сынап көру үшін ойын кеңістігін пайдаланады: мысалы, әке мен қыздың махаббатқа толы қарым-қатынасын сынап көру үшін.

Марапаттар мен ұсыныстар

Мұрагер принці Анна Спенсер Линдберг сыйлығын жеңіп алды.