Питер ван Инваген: Еңбек және ерік бостандығы туралы философиялық ойлар
Peter van Inwagen
Питер ван Инваген – көрнекті американ философы, метафизика, дін философиясы және іс-әрекет философиясы саласындағы сарапшы. Notre Dame және Duke университеттеріндегі профессоры.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық философ Питер ван Инваген (/v//æ//n//ɪ//n/'/w//ɑː//g//ən/; 21 қыркүйек 1942 жылы туған) – американдық талдау философиясының өкілі және Нотр-Дам университетінің философия профессоры, Джон Кардинал О’Хара атындағы профессор. Ол сондай-ақ әр көктемде Дьюк университетінде философия ғылымының профессоры болып жұмыс істейді. Бұрын Сиракуза университетінде оқытумен айналысып, 1969 жылы Ричард Тейлордың жетекшілігімен Рочестер университетінен философия ғылымдарының докторы дәрежесін алған. Ван Инваген қазіргі заманғы метафизика, дін философиясы және іс-қимыл философиясы салаларындағы жетекші ғалымдардың бірі. 2010-2013 жылдары Христиан философтар қоғамының президенті қызметін атқарды.
American philosopher
Peter van Inwagen (/v//æ//n// //ɪ//n/'/w//ɑː//g//ən/; born September 21, 1942) is an American analytic philosopher and the John Cardinal O'Hara Professor of Philosophy at the University of Notre Dame. He is also a research professor of philosophy at Duke University each spring. He previously taught at Syracuse University, earning his PhD from the University of Rochester in 1969 under the direction of Richard Taylor. Van Inwagen is one of the leading figures in contemporary metaphysics, philosophy of religion, and philosophy of action. He was the president of the Society of Christian Philosophers from 2010 to 2013.
Мансап
Ван Инвагеннің 1983 жылғы «Еркін ерік туралы эссе» монографиясы либертариандық көзқарасты негізгі аналитикалық философияда қайта жандандыруда маңызды рөл атқарды. Кітапта ол еркін ерік пен детерминизмге қатысты қарама-қайшылық туралы ұғымды енгізеді, бұл үйлесімділікке қарсы тұрады. Ван Инвагеннің осы көзқарасқа қатысты негізгі аргументі (салдарлы аргумент) – «Егер детерминизм дұрыс болса, онда біздің іс-әрекеттеріміз табиғат заңдарының және ерте замандағы оқиғалардың салдары болып табылады. Бірақ біз туғанға дейін не болғанын, табиғат заңдарының қандай екенін өзіміз анықтай алмаймыз. Демек, сол нәрселердің салдары (біздің қазіргі іс-әрекеттерімізді қоса алғанда) бізге байланысты емес». Ван Инваген сондай-ақ «Ақыл-ойы туралы аргумент» деп атаған нәрсені қосты (философиялық «Mind» журналының атымен, онда мұндай аргументтер жиі кездеседі). «Ақыл-ойы туралы аргумент детерминизмді кездейсоқтықпен теңестіре отырып, кездейсоқ болатын іс-әрекеттің (егер кездейсоқ оқиғаны іс-әрекет деп санауға болатын болса) оның күмәндалған авторының бақылауында бола алмайтынын және демек, еркін орындалмайтынын көрсетеді. Сондықтан [осы пікірді] қолдайтындар еркін ерік детерминизмбен ғана үйлесімді емес, сонымен қатар детерминизмді талап етеді деген қорытындыға келеді». Салдарлы аргумент және Ақыл-ойы туралы аргумент – классикалық дилеммадағы екі мүйіз және еркін ерікке қарсы стандартты аргумент. Егер детерминизм дұрыс болса, біздің іс-әрекеттеріміз еркін емес. Егер детерминизм дұрыс болса, біздің іс-әрекеттерімізге кездейсоқтық әсер етеді және біздің еркіміз оларға жауапкершілік тарта алмайды. Ван Инваген «Еркін ерік – құпия болып қала береді» деген қорытындыға келеді. «Van Inwagen on Free Will» атты үшінші тұлғада жазылған мақаласында ол кездейсоқтық біздің іс-әрекеттерімізге тікелей себеп болған жағдайдағы өзінің қарама-қайшылық еркін ерігінің мәселесін сипаттайды. Ол ғаламның бұрынғы жағдайға мың рет оралып, барлық «қайта ойнауларын» бақылап отырғанын көзге елестетеді. Егер агенттің іс-әрекеттері кездейсоқ болса, ол кейде «агенттің мидағы маңызды оқиғаны тудырған болар еді, ал кейде (қайта ойнаулардың жетпіс пайызында) тудырмаған болар еді». Ол қорытындылайды: «Тіпті егер еркін адамның себептілігінің эпизоды кез келген ерікті адамның іс-әрекеттерінің себептік алғышарттарының арасында болса да, бұл эпизодтар белгісіз еркін іс-әрекеттің мүмкін еместігін жоққа шығармайды». «Материалдық заттар» кітабында Ван Инваген барлық материалдық заттар элементар бөлшектер немесе тірі организмдер деп мәлімдейді. Кез келген күрделі материалдық зат элементар бөлшектерден тұрады, ал мұндай күрделі заттар – тірі организмдер ғана. Бұл көзқарас күнделікті өмірде кездесетін үстелдер, орындықтар, көліктер, ғимараттар және бұлттар сияқты заттардың жоқ екенін көрсетеді. Олар бар сияқты көрінеді, бірақ бұл элементар бөлшектердің белгілі бір тәртіппен орналасуының нәтижесі ғана. Мысалы, орындық бар сияқты көрінетін жерде Ван Инваген тек орындық тәрізді орналасқан элементар бөлшектер ғана бар дейді. Бұл бөлшектер бір затты құрамайды, дәл сияқты аралардың үйірмесі бір затты құрамайды. Аралардың үйірмесі сияқты, біз орындық деп атайтын бөлшектер біршама тұрақты орналасуын сақтайды, бұл бір заттың әсерін береді. Ал жеке араның дұрыс біріктірілген бөліктері бар, олар бір затты (яғни араны) құрайды. Ван Инваген 2003 жылы Гиффорд лекцияларын оқыды, олар оның «Зұлымдық мәселесі» кітабында жарияланды. Онда Ван Инваген зұлымдық мәселесінің философиялық аргумент екенін және көптеген философиялық аргументтер сияқты сәтсіз екенін айтады. Соңғы жылдары Ван Инваген өлімнен кейінгі өмір туралы пікірталасқа, әсіресе дененің қайта тірілуіне қатысты қызығушылық танытты. «Мен өлгендердің қайта тірілуіне және болашақ әлемнің өмір сүруіне үміттенемін» деген мақаласында ол мәсіхшілердің өлімнен кейінгі бір адамның өмір сүруін қандай да бір физикалық жалғастықты түсіндіруі керек деген қорытындыға келеді. Ван Инваген атап көрсетеді, бұл адамды физикалық зат деп санайтын христиан материалисті үшін мәселе болып табылады.
Van Inwagen's 1983 monograph An Essay on Free Will played an important role in rehabilitating libertarianism with respect to free will in mainstream analytical philosophy. In the book, he introduces the term incompatibilism about free will and determinism, to stand in contrast to compatibilism—the view that free will is compatible with determinism. Van Inwagen's central argument (the consequence argument) for this view is that "If determinism is true, then our acts are the consequences of the laws of nature and events in the remote past. But it is not up to us what went on before we were born, and neither is it up to us what the laws of nature are. Therefore, the consequences of those things (including our present acts) are not up to us." Van Inwagen also added what he called the Mind Argument (after the philosophical journal Mind, where such arguments often appeared). "The Mind argument proceeds by identifying indeterminism with chance and by arguing that an act that occurs by chance, if an event that occurs by chance can be called an act, cannot be under the control of its alleged agent and hence cannot have been performed freely. Proponents of [this argument] conclude, therefore, that free will is not only compatible with determinism but entails determinism." The Consequence Argument and the Mind Argument are the two horns in the classic dilemma and standard argument against free will. If determinism is true, our actions are not free. If indeterminism is true, our actions are influenced by randomness and our will cannot be morally responsible for them. Van Inwagen concludes that "Free Will Remains a Mystery." In an article written in the third person called "Van Inwagen on Free Will," he describes the problem with his incompatibilist free will if random chance directly causes our actions. He imagines the universe reverting a thousand times to exactly the same circumstances it was in at some earlier time and observing all the "replays." If the agent's actions are random, she sometimes "would have agent caused the crucial brain event and sometimes (in seventy percent of the replays, let us say) she would not have I conclude that even if an episode of agent causation is among the causal antecedents of every voluntary human action, these episodes do nothing to undermine the prima facie impossibility of an undetermined free act." In his book Material Beings, Van Inwagen argues that all material objects are either elementary particles or living organisms. Every composite material object is made up of elementary particles, and the only such composite objects are living organisms. A consequence of this view is that everyday objects such as tables, chairs, cars, buildings, and clouds do not exist. While there seem to be such things, this is only because there are elementary particles arranged in specific ways. For example, where it seems that there is a chair, Van Inwagen says that there are only elementary particles arranged chairwise. These particles do not compose an object, any more than a swarm of bees composes an object. Like a swarm of bees, the particles we call a chair maintain a more or less stable arrangement for a while, which gives the impression of a single object. An individual bee, by contrast, has parts that are unified in the right way to constitute a single object (namely, a bee). Van Inwagen gave the 2003 Gifford Lectures; they are published in his The Problem of Evil. There Van Inwagen argues that the problem of evil is a philosophical argument and, like most philosophical arguments, fails. In recent years, Van Inwagen has shown an interest in the afterlife debate, particularly in relation to resurrection of the body. In his article "I Look for the Resurrection of the Dead and the Life of the World to Come", he concludes that Christians must account for some sort of physical continuity in their account of existence of the same person after death. In particular, Van Inwagen notes, this is a problem for the Christian materialist, one who believes that human beings are physical substances.
Марапаттар мен құрметтер
2005 жылы Америка өнер және ғылым академиясына сайланды, ал 2008/09 жылдары Америка философиялық қауымдастығының Орталық бөлімінің президенті болды. 2010 жылдан 2013 жылға дейін Христиан философтары қоғамының президенті қызметін атқарды.
He was elected to the American Academy of Arts and Sciences in 2005, and was President of the Central Division of the American Philosophical Association in 2008/09. He was the President of the Society of Christian Philosophers from 2010 to 2013.
Жеке өмір
Ван Инваген әйелі Элизабетпен бірге Индиана штатының Грейнджер қаласында тұрады. Ван Инваген 1980 жылы христиан дініне өтті.
Van Inwagen lives in Granger, Indiana, with his wife Elisabeth. Van Inwagen converted to Christianity in 1980.