Кіріспе

Джонатан Парсонс (30 қараша 1705 – 19 шілде 1776) – колониялық кезеңнің соңындағы христиандық Жаңа Англияның дін қызметкері және Америка революциясын қолдаушы. Массачусетс штатының Батыс Спрингфилд қаласында туған, ол Эбенезер (диакон) Парсонс (1668–1752) пен Спрингфилд тұрғыны Маргарет Маршфилдтің кіші ұлы болды. Оған қолөнерші мамандығына бағыну жоспарланғанмен, сол кезде Йельде оқытушы болған Джонатан Эдвардс жас Парсонсты колледжге дайындалуға көндірді.

Білім және ерте мансап

Парсонс 20 жасында Йель университетіне түсіп, 1729 жылы бітірді. Ол Йель президенті Элиша Уильямспен және сол кезде жақын жердегі Нортгемптон шіркеуінің пасторы болған Эдвардспен теологияны оқыды. 1731 жылы Парсонс Коннектикут штатының Лайм қаласындағы конгрегациялық шіркеуге жетекші болды. Ол қаланың көрнекті отбасының үлкен қызы Фебе Гризуолдқа ғашық болды (оның ағасы Мэтью Гризуолд кейін Коннектикут штатының губернаторы болды). Карьерасының алғашқы он жылында Парсонс колонияның діни құрылымының адал мүшесі болды: теологиялық көзқарастары арминиандық болды және қауымдастықтың басшысы болудың материалдық игіліктерін ұнатты. Оның "әдемі киімдерге, алтын мен күміс өрнектерге, және әсем жеңілді рубашкаларға құштарлығы шіркеуіндегі кейбір адал пуритандарды қынжырды" делінеді.

Парсонс евангелистік көшбасшы ретінде

Алайда, көптеген замандастары сияқты, Парсонс та Ұлы оянудың діни қозғалысына ілесіп кетті. Ол өз дініне шын жүрекпен келгендігіне күдіктене бастады және құтқарылу үшін жасаған амалдардың қауіпті екенін түсінді. Ұзақ және ауыр ой шақырығынан кейін, "сенім арқылы құтқарылу туралы ілім оның санасына "жаңа жарық" ретінде келді. Оның уағыздары ынтасымен және қарапайымдылығымен ерекшеленді. Бір замандасы айтқандай, ол "жанып, жарқыраған шам" болды. 1730-жылдардың соңында Лаймда уағыз айтқан куәгер: "Тозақтың азабын және тәубе етпеген күнәкардың қорқынышты, жақындап келе жатқан қаупін ол қандай қорқынышпен бейнеледі! Көктемнің сұлулығын қандай жарқын түстермен және тәтті тілмен суреттеді, өлместіктің қасиетті және биік қуанышын сипаттады. Мәсіхтің азаптарын және күнәкарларға деген шексіз махаббатын қандай жылы сөздермен жеткізді! Оның рухының қызуы және мейірімді жүрегінің сезімі соншалық, кейде ол оттың жалынындай көрінетін, ал кейін көз жасына еріді". Парсонстың оянуға деген құлшынысы 1740 жылы колониялар бойынша саяхат еткен британдық уағызшы Джордж Уайтфилдпен кездесуімен нығайды. Парсонс, әрине, Миддлтаунда Уайтфилд уағыз айтқан кезде болды, онда айналасынан мыңдаған адам жиналды. Кейін Уайтфилд Лаймға екі рет келді, көп шіркеулер "Жаңа нұр" иелеріне есіктерін жапқан кезде Парсонстың мінберінен уағыз айтты. Парсонс сондай-ақ, ояну сезімін жеке адамдарға тікелей жеткізуге тырысты, көмекке мұқтаж болғандарға уақытын арнады. Ол күнделігінде кейде бір күні кабинетіне кеңес алу үшін отыздай адам келгенін жазады. Лаймда, басқа жерлердегідей, ояну дінбастылардың бірлігін бұзды. Парсонстың көзқарастарына қарсылық және оның өз қауымынан тысқары уағыздық сапарларына алаңдаушылық 1745 жылы оның қызметтен алынуына әкелді. Осы кезде Парсонс оянудың ең белгілі және шешен көшбасшыларының бірі ретінде танылды. Ол Коннектикуттың шығыс бөлігінде және Массачусетс штатында уағыз айтуға шақырылды. Оның уағыздары жарияланды және кеңінен таратылды. 1744 жылы Бостон дін қызметкері Томас Принстің шақыруымен Лаймдағы ояну туралы маңызды еңбек жазды.

Лаймнан Ньюберипортқа дейін

Уайтфилдтің көмегімен Парсонс Массачусетс штатының Ньюберипорт қаласындағы жаңа пресвитериан қауымын басқаруға шақырылды. Шіркеу "кеңестер, конференциялар немесе синодтар" ықпалысыз, радикалды демократиялық принциптер бойынша басқарылды. Ақиқатында, шіркеу басқару құрылымы жағынан пресвитериандық емес, "тәуелсіз" немесе "қатаң" конгрегационалистік деп аталуы мүмкін. Парсонс осы шіркеуде қызмет еткен тридцать жыл ішінде ол он тоғыз мүшеден Жаңа Англиядағы ең ірі қауымдардың біріне дейін өсті. Уайтфилд 1770 жылы Жаңа Англияға жасаған соңғы сапарында Парсонстың үйіне келді. Ауырғаннан кейін Уайтфилд Парсонстың үйінде қайтыс болды және уағыз айту орнының астына салынған склепке жерленді. Парсонстың уағыз айтқан жерлеу рәсіміне мыңдаған адам қатысты. Бұл склеп, көп ұзамай Парсонстың өзінің сүйектерімен бірге болатын, Жаңа Англия евангелистері үшін қасиетті орынға айналды.

Революциялық агитатор

Парсонс, көптеген "Жаңа Нұрлар" сияқты, Англияға қарсы американдықтардың қарсылығын ерте және ашық түрде қолдады. Жаңа Англия революционерлері шай салығына қарсы тұруға шешім қабылдағанда, Парсонс өз қауымдастығының жас қыздарын импортталған шайдың орнына жергілікті шөптерден демдеуге ұйымдастырды. Бостон қырғынының құрбандары Парсонстың шіркеуі – "Ескі Оңтүстік" қоңырауымен қайғырылды. Сол күні Парсонс қаза тапқандардың құрбандығы және тірілердің міндеттері туралы маңызды уағыз айтты. "Бұлттар қараңғылағанда және аспан күркірегенде, Парсонстың дауысы күшейіп, керней үні сияқты, жақсы және адал адамдарды шайқасқа шақырып, айқынрақ естілді". Лексингтон және Конкорд жайлы жаңалық келгенде, Парсонс мінберде тұрып, халыққа азаттық және олардың құқықтары туралы уағыз айтты. "Ол соңғы тілегін аяқтағанда, оның халқы тынысын тіктеп, әрқайсысы оның әр сөзін ұғып алуға тырысты. 'Америка халқы, осы ұлы елдің азаматтары, соғыстың алдында тұрсыздар, Англияға деген адалдығыңыз артта қалды, ана елдің әрекеттерімен бұзылды – қатыгез ана, азаттық пен құқықтың дауысына құлақ аспайды; бостандыққа, еліңізге, Құдайға деген міндетіңіз алдыңызда; сіздің патриотизміңіз сынаққа түсуде; британдық тирандығына қарсы провинцияларды қорғауға ерікті болып тілге келгендерді 'кең дәліз'ге қадам басуға шақырамын.' Жауап бергендер Континенттік армияға қосылған және Бункер-Хилл шайқасына қатысқан алғашқы еріктілер болды. Парсонс 1776 жылдың 19 шілдесінде, Тәуелсіздік жарияланғаннан кейін бірнеше күн өткен соң қайтыс болды. Ол өзінің ұстазы Джордж Уайтфилдтің қасына, үш он жылдан астам уағыз айтқан мінбер астындағы мазарда жерленді. Оның бір ұлы, Сэмюэл Холден Парсонс Континенттік армияда генерал-майор шеніне жетті. Тағы бірі, Джонатан, Революцияның ең батыл теңіз саяхаты – Пенобскот экспедициясына қатысты. Немересі, мичман Уильям Уолтер Парсонс, Пенобскот экспедициясы кезінде британдықтар тарапынан тұтқынға алынды.