Кіріспе

Пингвин аралы (1908; ) – француз жазушысы Анатоль Франстың сатирикалық ойдан шығарылған тарихы.

Сюжет

Пингвин аралы 18-19 ғасырлардағы ауқымды тарихи кітаптар стилінде жазылған, ол ұлы мета-нарративтермен, батырларды мифологиялаумен, агиографиямен және романтикалық ұлтшылдықпен айналысады. Бұл – Еуропаның солтүстік жағалауында болған, үлкен гагаркалар мекендеген, құрамындағы арал. Тарих аралға адасқан христиан миссионері келгенде басталады, ол тік тұрып, қорқынышсыз гагаркаларды христиандыққа дейінгі мәдениеттің асыл жалтақ құдайларын құлшынған халық ретінде қабылдайды. Полярлық мұздың шағылысынан көбінесе көзі нашарлаған, теңіздің шуынан біршама саңыраған, ол жануарларды адамдар деп жаңылысып, оларды крещениелейді. Бұл Иеміз үшін мәселе тудырады, себебі Ол әдетте тек адамдарды крещениелеуге рұқсат береді. Аспандағы қасиеттілер мен дінтанушылармен кеңескеннен кейін, Ол крещениеленген құстарды орнитологиялық тегінің белгілі бір физикалық іздері бар адамдарға айналдырып, олардың әрқайсысына жан сыйлау арқылы қиын жағдайды шешеді. Осылайша Пингвиния тарихы басталады, ал одан әрі тарих Франция тарихын (және жалпы Батыс Еуропаны, соның ішінде неміс тілді аймақтар мен Британ аралдарын) көрсетеді. Оқиға Көшпенділер кезеңінен ("Қараңғы ғасырлар") басталады, сол кезде герман тайпалары аумақ үшін бірін-бірімен үздіріспей соғысқан; кейін Шарльменнің ("Ұлы Драко") өркендеуімен және викингтермен ("деңіз құстарымен") болған қақтығыстарға дейін, содан кейін Ренессанс (Эразм); және тіпті автомобильдермен қазіргі заманға дейін; және болашақтағы уақытқа дейін, террористік шабуылдар нәтижесінде дамыған жоғары технологиялық цивилизация жойылғанда, бәрі қайта басталады.

Талдау

Ең ұзаққа созылған сюжеттік желі, және бәлкім ең танымал, Дрейфус ісін сатиралайды, алайда романның ішінде Еуропа тарихының, саясаттың, философияның және теологияның қысқа да күрделі сатиралары да кездеседі. Әңгіме барысында Колумба және Сент-Августин сияқты нақты тарихи тұлғалармен қатар, тарихи тұлғаларды бейнелейтін ойдан туған кейіпкерлер де бар. «Пингвин аралы» – қоғам мен адам табиғатының сатирасы, онда мораль, әдет-ғұрыптар, сондай-ақ дін мен заңдардың пайда болуы паш етіледі. Мысалы, жеке меншіктің бастауы бір шаруаның қатыгездікпен, ашкөздікпен өлтіріліп, оның жерін дене бітімі жағынан ірі әрі күшті көршісінің басып алуынан басталады деп көрсетіледі. Гирдлер Б. Фич Францияның «Пингвин аралы» туралы түсінігіне Гранвильдің (Жан Игнас Исидор Жерар) суреттерінің тигізген әсерін болжайды.