Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз саясаткері (1888–1941)
French politician (1888–1941)
Рене Маркс Дормой (René Marx Dormoy, 1 тамыз 1888 – 26 шілде 1941) – француз социалистік саясаткері, оңшыл экстремистерге қарсы күресімен белгілі. Леон Блум үкіметіндегі Ішкі істер министрі ретінде, оның басшылығымен француз полициясы «Ла Кагуль» ұйымына еніп, Халық майдан үкіметі басқарған Францияның үшінші республикасын құлатуды жоспарлаған олардың қызметін тоқтатты. Дормой 1937 жылдың қараша айында 70 «кагулардты» тұтқындап, түрмеге қамады. Олардың жасырын орындарынан 2 тонна қару-жарақ табылды. Францияның оккупацияланғаннан кейін, Дормой депутат ретінде маршал Филипп Петен мен Виши үкіметіне толық өкілеттік беруге келіспеді. 1940 жылы тұтқындалып, Монтелимарда үй қамауына алынды. 1941 жылдың шілдесінде үйінде болған жарылыстан қаза тапты. Бұл қылмыстың «Ла Кагуль» террористері жасады деп есептеледі.
René Marx Dormoy (ʁəne maʁks dɔʁmwa, 1 August 1888 – 26 July 1941) was a French socialist politician, noted for his opposition to the far right. Under his leadership as Minister of the Interior in the government of Léon Blum, the French police infiltrated La Cagoule, which was planning the overthrow of the French Third Republic, led by the Popular Front government. Dormoy directed the arrest and imprisonment of 70 cagoulards in November 1937. The police recovered 2 tons of armaments from their sites. After the Occupation of France, Dormoy as a representative refused to approve providing full powers to Marshal Philippe Petain and the Vichy government. He was arrested in 1940 and interned in house arrest in Montélimar. He was assassinated there in July 1941 by a bomb set off at his house. It was believed to be the work of La Cagoule terrorists.
Ерте мансап
Ол Монлусон қаласында, Альеде, француз жұмысшы партиясының белсенді мүшесі және аяқкиімші Жан Дормойдың кіші ұлы ретінде дүниеге келді, кейіннен ол Монлусонның тұңғыш социалистік мэрі болды. Рене Маркс Дормой (Маркс деп аталды) жергілікті мектептерде оқып, саяси қызметке қатысты. 1926 жылы ол туған қаласының мэрі болып сайланды. 1931 жылы ол Франция Ұлттық Ассамблеясына Алье департаментінен француз секциясы (SFIO) өкілі ретінде сайланды.
He was born in Montluçon, in Allier as the youngest son of Jean Dormoy, a shoemaker and activist of the French Workers' Party, who later became the first socialist mayor of Montluçon. René Marx Dormoy (called Marx) attended local schools and became active in politics. He was elected mayor of his native town in 1926. He was elected in 1931 as representative of the Section française de l'Internationale ouvrière (SFIO) to the French National Assembly from the Allier département.
Халықтық майдан
Халықтық фронт үкіметінің мүшесі, Леон Блумның кабинет хатшысы болған ол Матиньон келісімін келісуде атсалысты. 1936 жылдан 1938 жылға дейін ол Ішкі істер министрі қызметін атқарды (Роджер Саленгроны алмастырды). Ол Кагуль сияқты зорлық-зомбылыққа ұмтылған оңшыл топтарды басуға күш салды. Сен-Дени коммунасы республикаға қарсы агитация ортасына айналды деген үкіммен Сен-Дени қаласының мэрі Жак Дориотты қызметтен шеттету үшін өкілеттігін пайдаланды. Ол Шығыс Еуропалық саяси бежендердің Францияға заңсыз көшіп келуіне қарсы болды. 1937 жылдың 16 наурызында Дормой Халықтық фронт ішінде дағдарыс тудырды. Клишиде «Croix de Feu» митингісіне қарсы наразылық білдірген халыққа француз полициясы оқ атты, наразылық шатаққа түскен соң осы қадамға барылды. Кейін Дормой троцкишіл топтар мен француз коммунистік партиясының басшысы Морис Торездің шабуылына ұшырады, олар оны құрбан болғандарға жауапты деп айыптады, себебі Дормой бастапқыда «Croix de Feu» митингісіне қалада жүруге рұқсат берген еді. Дормой Леон Блумның қолдауына ие болды және 23 наурызда парламентте сенім туралы резолюция қабылданды. 1937 жылдың қараша айында Дормой полицияның оңшыл ұйымға енуінен кейін «Ла Кагуль» ұйымының 70 мүшесін қамауға бұйрық берді. Олар сол айда үкіметті күшпен құлатуды және фашистік үкімет орнатуды жоспарлап отырған. Француз полициясы 2 тонна жарылғыш зат, бірнеше танкке қарсы және авиацияға қарсы қару, 500 пулемет, 65 автомат, 134 мылтық және 17 қысқартылған ұңғы мылтық тәркіледі. 1938 жылы Альедегі SFIO сенаторы ретінде Дормой нацистік Германиямен жасалған Мюнхен келісіміне қарсы сөйледі.
A member of the Popular Front's government, cabinet secretary to Léon Blum, he played a part in negotiating the Matignon Accords. From 1936 to 1938 he was Minister of the Interior (replacing Roger Salengro). He worked to suppress violent far right groups such as the Cagoule. He used his authority to depose Jacques Doriot, mayor of Saint Denis, arguing that the Saint Denis commune had become the site of anti republican agitation. He opposed illegal immigration of Eastern European political refugees to France. On 16 March 1937, Dormoy provoked a crisis inside the Popular Front. The French Police opened fire on a crowd protesting against a Croix de Feu rally in Clichy, after the event had degenerated into disorder. Dormoy was subsequently attacked by Trotskyist groups and by Maurice Thorez, the leader of the French Communist Party, who held him responsible for the casualties, as Dormoy had initially authorised the Croix de Feu to march in the city. Dormoy was backed by Léon Blum, and a motion of confidence was passed in the Parliament on 23 March. In November 1937, Dormoy ordered the arrest of 70 members of La Cagoule after the police infiltrated the far right organization. It had been planning the violent overthrow of the government that month and the installation of a fascist government. The French police seized 2 tons of high explosives, several anti tank or anti aircraft guns, 500 machine guns, 65 submachine guns, 134 rifles and 17 sawed off shotguns. In 1938, as an SFIO senator for Allier, Dormoy spoke out against the Munich Agreement with Nazi Germany.
Түрмеге қамау және өлім
Екі жыл өткен соң, Францияның құлауынан кейін, ол маршал Филипп Петанға толық билік беруден бас тартқан парламентшілердің аз бөлігінің бірі болды. Петанның Виши Франция режимі оны 1940 жылдың 20 қыркүйегінде қала әкімі лауазымынан шеттетуге және бес күннен кейін тұтқындауға алып келді. Дормой Пеллевоазинде, содан кейін Валс-ле-Бенде түрмеге қамалды, кейін Монтелимарда үй қамауына алынды. 1941 жылдың шілдесінде оның үйінде жарылған бомбадан қаза тапты; оның Кагуль террористері қойғандығы болжамдалды. Бұл 1937 жылы оның осы топты басуына жауап ретінде жасалған деп есептелді. Маркс Дормой туған жері Монлусон қаласында салтанатты жерлеу рәсімімен қойылды.
Two years later, after the Fall of France, he was one of the minority of parliamentarians who refused to grant full powers to Marshal Philippe Pétain. Pétain's Vichy France regime had him suspended from his office as mayor on 20 September 1940, and arrested five days later. Dormoy was imprisoned in Pellevoisin, then in Vals les Bains, before being placed under house arrest in Montélimar. He was killed in July 1941 by a bomb that exploded at his house; it was believed to have been placed by Cagoule terrorists. This was believed to be reprisal for his suppression of the group in 1937. Marx Dormoy was given a solemn funeral in his birthplace of Montluçon.
Мұра мен құрмет
Париждің 18-ші округінде метро станциясы мен көше оның құрметіне аталды. Лильде олимпиадалық жүзу бассейніне оның есімі берілді.
A Métro station and street were named after him in the 18th arrondissement of Paris. An olympic swimming pool was named after him in Lille.