Кіріспе

Жануардың аузының созылған бөлігі

Соңғы мұрын – жануардың бетінің ілгері шығып тұрған бөлігі, оған мұрыны, аузы және жақ сүйегі кіреді. Көптеген жануарларда бұл құрылым тұмсық, рострум немесе сопақша деп аталады. Көптеген сүтқоректілердің мұрын тесіктерінің айналасындағы жүнсіз, ылғал бет ринарий деп аталады (көбінесе бұл кейбір сүтқоректілердің "салқын, ылғал мұрны" деп аталады). Ринарий көбінесе күшті иіс сезу қабілетімен байланысты.

Түрлілігі

Көптеген сүтқоректілерде әртүрлі пішінде мұрын кездеседі. Кейбір жануарлар, оның ішінде аюлар мен ірі мысықтар, қорап тәрізді мұрынға ие, ал басқалары, мысалы, егеуқұйрықтар, ұшты мұрынға ие. Шошқаның мұрыны жалпақ және цилиндрлі.

Бастапқылар

Стрепсиринді приматтардың және бабуиндердің тұмсықтары болады. Ұлы маймылдардың тұмсықтары кішірейген, бірақ адамдарда беттерінде ілгері шығыңқы жақ сүйектері немесе тұмсық болмайды, тек адам мұрыны ғана болады.

Иттер

Мұрынның басталуы иттің көзінен төмен, тоқтау нүктесінен басталады және мұрын мен аузын қамтиды. Үй иттерінің жоғарғы мұрынының көп бөлігі иіс сезу мүшелерін қамтиды. Жоғарғы мұрынның екі жағындағы, ауыздың үстінен әртүрлі ұзындықта салқындап тұратын бос тері жапсырмалары "ерін қақпақтары" деп аталады. Мұрынға бас сүйегінің он екі жұбының бірі жүйке талдамдарын жібереді, олар мидан басталып, бас сүйегі арқылы мақсатты мүшелерге жетеді. Бұл жүйкелердің басқа да бағыттары – көздер, тістер және тіл. Үй иттерінің мұрын пішіні тұқымына қарай өзгереді, өте ұзын және жұқадан (долихоцефалиялық), мысалы, Rough Collie, дейін, ол өте жазық болғандықтан (ашық брахицефалиялық), мысалы, мопс сияқты, дерлік жоққа шығады. Кейбір тұқымдар, мысалы, көптеген шана тартушы иттер мен шпицтер, бастапқы қасқырдың мөлшері мен пішініне ұқсас мұрынға ие, ал басқалары, аздап экстремалды диапазонды, көптеген аңшы иттердегідей, оны сәл қысқартқан (мезоцефалиялық).