Кіріспе

Құс түрі. Алтын маңдайлы тоқыл (Melanerpes aurifrons) – тоқылдар тұқымдасының Picinae кіші тұқымдасына жататын құс. Ол АҚШ-тың оңтүстігінде (көбінесе Техас штатында), Мексикада және Орталық Американың бір бөлігінде таралған.

Таксономия және жүйелеу

Алтын қанатты тоқылдың таксономиясы әлі толық шешілмеген. Американдық орнитологиялық қоғам, Клементс таксономиясы және BirdLife International-дың "Әлем құстарының анықтамалығы" (HBW) оған 12 түрше бөліп береді. Халықаралық орнитологиялық комитет (IOC) оны монотиптік түр ретінде қарастырады, ал қалған 11 түршені Веласкес тоқылға (Melanerpes santacruzi) жатқызады. Бұл мақала IOC-нің монотиптік түрлер моделіне сәйкес жазылған.

Сипаттама

Алтынбас тоқылдақ ұзын және салмағы ауыр. Еркектер мен ұрғашылардың түсі бірдей, тек бастарының өрнегі ғана ерекшеленеді. Ересек еркектердің басы қызыл, ал мойны алтын-сарыдан сарыға дейін, олардың арасында үзіліс бар; ұрғашылардың басы сұрғылт, ал мойны ақшыл сары. Ересектердің екі жынысының да басының қалған бөлігі әртүрлі сұр түстерде болады. Жоғарғы бөліктері көбінесе қара және ақ жолақты, ақ құйрық жабындары қара дақтармен. Ұшу қауырсындары қара, ал негізгі қауырсындарында ақ түстің әртүрлі мөлшері бар. Құйрықтары көбінесе қара, ал сыртқы үш жұп қауырсындарында ақ түстің әртүрлі мөлшері бар. Астыңғы бөліктері түтін сұрдан сұрға дейін, бүйірлерінде және құйрық астындағы жабындарда ашық қара жолақтар және құрсақта сары дақ бар. Көздері қызылдан қызғылт қоңырға дейін, мүсіктері қарадан сұрғылт қараға дейін, ал аяқтары мен табандары сұрғылт жасылдан жасыл сұрға дейін. Жастар ересектерге қарағанда жалпысынан көмескі, мойнындағы қызғылт-сары түсі аз немесе мүлдем жоқ, жоғарғы бөлігіндегі жолақтар нашар көрінеді, ал астыңғы бөлігінде ұсақ қараңғы жолақтар бар. Еркектерде қызыл түсті кішкентай дақ бар, ал ұрғашыларда тек бірнеше қызыл қауырсын бар.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Алтын қанатты тоқылдақ Оклахома штатының оңтүстік-батысынан бастап Техас штатының орталық бөлігі арқылы Мексикалық үстіртке дейін, Халиско, Сан-Луис-Потоси және Идальго аймақтарында кездеседі. Жаңа Мексика мен Шығыс Техаста сирек кездесетін қонақ, ал Мичиган мен Флоридада бір рет байқалған.

Қозғалыс

Алтын қанатты тоқылдақ өмір сүретін аймағында жыл бойы қоныстанады.

Мәртебе

IUCN HBW таксономиясын қолданады, сондықтан алтын маңдайлы шыршаны Веласкес шыршасынан бөлек бағалаған жоқ. Алтын маңдайлы шырша sensu lato тұрақты санымен, қауіпсіз түр деп есептеледі. Ол Техас штатының көп бөлігінде кең таралған; Мексикадан алынған халық туралы мәліметтер шектеулі. Ол "адамның өзгертетін ортасына жақсы бейімделіп, саябақтар мен қалалық аймақтарда қоныстанады".