Регина қаласын қиратқан 1912 жылғы дауыл

Кіріспе

1912 жылы Регинада болған дауыл Регина циклоны немесе 1912 жылғы Регина торнадосы – 30 маусымда Регина қаласын қиратып жіберген торнадо. Бұл Канада тарихындағы ең қасіретке ұшыраған торнадо, нәтижесінде 28 адам қаза тауып, шамамен 300 адам жарақат алды. Сағат 16:50 шамасында жасыл түтік тәрізді бұлттар қаланың оңтүстігінде пайда болып, Васкана көлі мен Виктория даңғылы арасындағы тұрғын үйлерді қиратып, содан кейін қаланың орталық бизнес ауданы, теміржол станциялары, қоймалар және солтүстік тұрғын үйлер арқылы өтті.

Метеорологиялық тұжырымдама

Торнадо қаланың оңтүстігінде пайда болып, қаланың солтүстігінде одан әрі жалғасты, содан кейін әлсіреп жоғалып кетті. Оның ені шамамен болды. Торнадоның жел жылдамдығы шамамен бағаланды, бұл Фудзита шкаласы бойынша жоғары деңгейдегі F4 торнадосына тең келеді. Торнадо қаланың тұрғын аудандарының бойымен көп құйынды құрылымды көрсетті, кейбір үйлерге ешқандай зиян келтірмесе, ал көршілес үйлер толығымен қирады.

Пайда болуы

1912 жылғы 30 маусымда сағат 17:00-де Регина қаласын торнадо шапты. Торнадо қаладан оңтүстікке қарай 18 шақырым жерде пайда болды және Регинаға жеткен кезде ені шамамен 150 метрге дейін жетеді. Ең көп зақым Васкана көлінің солтүстігіндегі тұрғын үйлер ауданында және қаланың орталық бизнес ауданында тіркелді. Көптеген кірпіш және ағаш үйлер толығымен қирады. 1912 жылғы 11 мамырда жаңа Орталық кітапхана ашылды, ал алты аптадан кейін жаңа кітапхана да зақымдалған ғимараттардың қатарына қосылды. "Жиырма минуттың ішінде бірнеше үйлер толығымен қиратылды, ал қысымның артуынан басқа үйлер жарылып кетті, торнадо үстінен өтетін кезде". Оңтүстіктегі байлар ауданының аумағы айтарлықтай азайды, бірақ торнадо кейбір үйлерге жанасатын, толығымен қираған үйлердің арасында зақым келтірмеген үйлерді де қалдырды. "[М]ал қоймаларында көптеген сақтау ғимараттары қирады. CPR депосы шатырынан айырылды, ал жүк вагондары рельстен шығып, әуеге ұшырылды". Регина толығымен ерекшеленбейтін жазықта салынғандықтан, тек табиғи жабайы дала шөбінен басқа ешқандай ағаштар мен өсімдіктер болмады, сондай-ақ төбелер мен өзендер де болмады, тек көктемгі еріген қар суымен толатын шағын Васкана арнасы ғана болды, ол тек көктемде ғана ағатын еді. Сондықтан бұл зақымды көру де, сезіну де қорқынышты болды. "Бұл дауыл 28 адамның өмірін қиды және қаза болғандар саны бойынша Канада тарихындағы ең ірі апатқа айналды. Сонымен қатар, 2500 адам уақытша баспанасыз қалды және мүлікке 1,2 миллион доллардан астам зиян келді. Қалаға зақымды жоюға екі жыл, ал дауылдық қарызды төлеуге он жыл уақыт кетті". Құлаған ғимараттардың қалдықтары тез арада тазартылды. "Дауыл Метрополитен методистік шіркеуіне, [Кнокс пресвитериан шіркеуіне, Бірінші методистік шіркеуіне,] кітапханаға, YWCA [және YMCA] және қала орталығындағы көптеген басқа ғимараттарға зақым келтірді; қойма ауданында көптеген сақтау ғимараттары қирады. Торнадоның зардаптары Фудзита шкаласы бойынша F4 деңгейіне бағаланды. Торнадо 28 адамның өмірін қиды, жүздеген адамдар жарақат алды және 1911 жылы халық саны шамамен 30213 адамды құраған қалада 2500 адам үйсіз қалды. Шамамен 500 ғимарат қирады немесе зақымдалды. Мүліктік зиян 1,2 миллион канад долларына бағаланды.

The tornado hit Regina at approximately 5:00 p. m. on June 30, 1912. The tornado formed 18 km south of the city and was roughly 150 metres wide by the time it reached Regina. The worst damage was in the residential area north of Wascana Lake and the central business district. Many buildings, both brick and wood, were entirely destroyed. "The new Central Library building was opened May 11, 1912, and just six weeks later, the new library was among the many buildings that suffered damage." "In just twenty minutes it completely leveled a number of houses, and caused other houses to explode as the pressure inside the structures rose when the tornado passed overhead." The affluent residential area to the south was substantially diminished, but the tornado left houses untouched here and there immediately adjacent to houses which were flattened. "[I]n the warehouse district, it destroyed many of the storage buildings. The CPR Roundhouse was stripped to the rafters, and boxcars were pulled from the tracks and hurtled into the air." Such damage was especially appalling to see as well as experience since Regina had been built on an entirely featureless plain, lacking any trees or vegetation other than natural wild prairie grass and without any hills or rivers apart from the tiny spring runoff Wascana Creek, which only flowed in early spring. "The cyclone claimed twenty eight lives and was the worst in Canadian history in terms of deaths. It also rendered 2,500 persons temporarily homeless, and caused over $1,200,000 in property damage. It took the city two years to repair the damage and ten years to pay off its storm debt." Debris was cleaned up rather quickly. "The storm damaged the Metropolitan Methodist Church, [the Knox Presbyterian Church, the First Methodist,] the library, the YWCA [and YMCA], and numerous other downtown buildings; in the warehouse district, it destroyed many of the storage buildings. Damage from the tornado is estimated to be F4 on the Fujita scale. The tornado killed 28 people, injured hundreds, and left 2,500 people homeless, out of a population of about 30,213 (in 1911). Around 500 buildings were destroyed or damaged. Property damage was quantified at $1.2 million CAD,

Оқиғаның жалғыз қалған "еске алуы" – Регина қаласындағы Нокс Метрополитен Біріккен шіркеуінің (бұрынғы Метрополитен методистік шіркеуі) солтүстік қабырғасындағы әртүрлі түсті кірпіштер. Бұл кірпіштер торнадодан кейін қабырға қайта салынған жерін көрсетеді. Нокс пресвитериан, Метрополитен методистік және Бірінші баптист шіркеулері, барлығы кірпіштен салынған, торнадодан кейін қайта салынды. Нокс және Метрополитен 1925 жылы Біріккен шіркеуге айналды және 1951 жылы қауымдарын біріктіріп, Нокс Метрополитен шіркеуіне айналды, ол ескі Метрополитен шіркеуінде жиналатын болды. Нокс ғимараты ақырында бұзылды.

Танымал мәдениет

Борис Карлофф, Жанна Расселл, Генриетта Кросман және Альбини Аволос – барлығы BD Миллердің «Аяқтан қалдырды: Борис Карлофф және Регина циклон» атты музыкалық драмасының кейіпкерлері. Бұл драма апаттың 100 жылдығын еске алуға арналған және 2012 жылдың шілде айында Regina Summer Stage өндірісінде тұңғыш рет көрсетілді. Кони Гоулттың «Эйфория» романы 2009 жылы Саскачеван облысының көркем әдебиет саласындағы сыйлығын жеңіп алды және Регина циклон оқиғасы орталық орын алды. Фрэнк Раскидің «Канаданың үлкен апаттары» (1961) кітабының бір бөлімі осы трагедияға толық арналған.