Кіріспе
Жаңа Зеландиядағы Маори саяси партиясы (Mana Māori Motuhake) 1980 жылдан 2005 жылға дейін қызмет етті. Атауын нақты аудару қиын, бірақ ол маоридің өздігінен басқаруы мен өзін-өзі анықтау құқығын білдіреді. «Мана» (Океания мифологиясы) осы контексте «билік» немесе «қуат» ретінде, ал «motuhake» – «тәуелсіз» немесе «бөлек» ретінде түсіндірілуі мүмкін. Партияның мақсаты – маори халқын біріктіріп, саяси ықпалға ие болу еді. 1991 жылдан 2002 жылға дейін партия солшыл «Альянс» коалициясына қатысты.
the concept
Mana Māori Motuhake was a Māori political party in New Zealand from 1980 to 2005. The name is difficult to translate accurately, but essentially refers to Māori self rule and self determination — [[Mana (Oceanian mythology), in this context, can be understood as "authority" or "power", while motuhake can be understood as "independent" or "separate". The purpose of the party was to unify Māori to gain 'political potency'. From 1991 to 2002, the party participated in the left wing Alliance.
Алғашқы жылдар
Мана Мотухеуге 1980 жылы еңбекші партиясының бұрынғы парламент мүшесі, үшінші еңбекші үкіметінде (1972–1975 жж.) маори істері министрі қызметін атқарған Матиу Рата құрды. Ратаның еңбекші партиясының саясатына наразылығы күшейді. Соңында маориге тәуелсіз дауыс қажет деп шешіп, ол 1979 жылғы 6 қарашада еңбекші партиясынан кету ниетін жариялады. Ол "мана маори motuhake" негізіндегі қозғалысты қолға алғанын мәлімдеді. 1980 жылғы Пасхада ол Мана Мотухаке партиясын құрды және оның туымен сайлауға түсу үшін парламенттегі мандатын тастады. 1980 жылы өткен Солтүстік маори округіндегі қосымша сайлауда Рата еңбекші партиясының жаңа үміткері Брюс Грегориден жеңіліс тапты. Мана Мотухаке 1981, 1984, 1987 және 1990 жылдарғы жалпы сайлауларда кандидаттар тіркеді, бірақ әр сайлауда сәтсіз болды. 1991 жылы Мана Мотухаке Жаңа еңбекші партиясы, Жасылдар партиясы және Демократиялық партиясымен бірігіп, "Альянс" атты жаңа партия құрды. Мана Мотухаке партиясының бір бөлігі бұл қадамды маори үшін еркін сөйлеу мүмкіндігін жоғалту деп есептеді. Осыдан кейін Ева Рикард басқаратын тәуелсіз маори партиясы құрылды, ол Мана маори деп аталды.
1990 жылдардан бастап тіркеуден шығару
1993 жылғы сайлауда Мана Мотухаке кандидаты Сандра Ли Альянс туы астында Парламентке сайланды. Келесі жылы Рата зейнеткерлікке шыққаннан кейін Ли Верко Мана Мотухаке партиясының саяси жетекшісі болды. 1996 жылғы сайлауда ММП сайлау жүйесі енгізілген кезде Ли Веркоға парламентте Аламэйн Копу қосылды. Бірақ Копу кейін партиядан шығып, өзінің «Mana Wahine Te Ira Tangata» партиясын құрды. 1999 жылғы сайлауда тағы бір Мана Мотухаке кандидаты Уилли Джексон Альянс депутаты ретінде Парламентке енді. 2001 жылы Джексон партия басшылығы үшін Ли Верконы жеңіп шықты. 2002 жылы Альянс жарылғаннан кейін партияны Лейла Харре басқарды. Ли Верко 2002 жылы Парламенттен зейнетке шықты. 2002 жылғы сайлауда Альянс жеңіліске ұшырады, ал Мана Мотухаке Парламентте өкілдігін жоғалтты. Содан кейін ол Альянстан шықты. Мана Мотухаке Альянстан кету туралы шешімін растады және келесі сайлау алдында Альянс президенті Мэтт Маккартэннің кеңесімен кең маори партиясын құруға тырысады. (Одри Янг, New Zealand Herald 13 қазан 2002 ж.) Мана Мотухаке 2005 жылы тіркеуден шығарылды.