Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландия саясаткері
New Zealand politician
Донна Линн Аватере Хуата (кейде Аватере Хуата деп жазылады, бұрын Донна Аватере деп белгілі болған; 1949 жылы туған) – Жаңа Зеландия Парламентінің ACT New Zealand партиясының бұрынғы депутаты және маори мәселелері үшін күрескер.
Donna Lynn Awatere Huata (sometimes written Awatere Huata, previously known as Donna Awatere; born 1949) is a former member of the New Zealand Parliament for the ACT New Zealand Party and activist for Māori causes.
Ерте өмір
Донна Аватер 1949 жылы Роторуада дүниеге келді және Оклендте білім алды. Оның негізгі оқу саласы білім беру, әсіресе білім беру психологиясы болды, бірақ ол опералық ән салу және кино өндірісін де оқыды. Оның әкесі, полковник Арапета Аватере DSO MC, Маори батальонының белгілі мүшесі болды, кейін Окленд қалалық кеңесіне сайланды. 1969 жылы ол өзінің сүйіктісінің жарына қастандық жасағаны үшін сотталып, түрмеге қамалды, содан кейін қайтыс болды.
Donna Awatere was born in Rotorua in 1949, and was educated in Auckland. Her primary area of study was education, particularly educational psychology, but she has also undertaken study in operatic singing and film production. Her father, Colonel Arapeta Awatere DSO MC, was a prominent member of the Māori Battalion who was later elected to the Auckland City Council. In 1969 he was convicted of the murder of his mistress's lover and sent to jail, where he eventually died.
Белсенділік
1970 жылдардан бастап Аватере маори наразылық қозғалысына, соның ішінде Ngā Tamatoa тобына қатысты. Ол 1981 жылғы Спрингбок турнесіне қарсы күрестің жетекшісі болды және 1984 жылы «Маори егемендігі» кітабын жариялады, ол маори наразылық қозғалысының маңызды еңбегіне айналды. Осы кезеңде ол маори белсендісі Рипека Эванспен бірге коммунистік Кубаға сапар шекті. Ол феминистік саясатқа да қатысты, ал «Маори егемендігі» алғаш рет феминистік «Бродшит» журналы үшін жазылған. Ол нәсілдік мәселелерді назарға алмайтын ақ феминистерді сынады және маори халқының алдындағы мәселелер әйелдердің және басқа маргиналданған топтардың мәселелерінен гөрі маңызды деп білдірді. «Маори егемендігінде» ол негізінен орнықты солшылдарды сынады. «Маори егемендігі» жарық көргеннен кейін Аватере наразылық қызметін тоқтатып, Жаңа Зеландия қазынасы және Жаңа Зеландия полициясы сияқты әртүрлі ұйымдарда екі мәдениеттілік жөніндегі кеңесші болып жұмыс істеді. Сондай-ақ ол балаларға арналған оқу бағдарламасын импорттады, кейін оны Пипи қоры арқылы жетілдіріп, насихаттады. Осы кезеңде ол Ви Хуатаға үйленді және өзінің тегін Аватереден Аватере Хуатаға өзгертті.
From the 1970s Awatere became involved in the Māori protest movement, including the group Ngā Tamatoa. She was a leading protester against the 1981 Springbok Tour, and in 1984 she published Maori Sovereignty, which became a key text in the Māori protest movement. During this period she and fellow Maori activist Ripeka Evans went to Communist Cuba. She was also involved in feminist politics, and Maori Sovereignty was originally written for the feminist magazine Broadsheet. She was critical of white feminists who ignored issues of race, and expressed the opinion that the problems facing Māori were more important than those facing women and other marginalised groups. In Maori Sovereignty she is generally critical of the established left. After the publication of Maori Sovereignty, Awatere retired from protest and became a biculturalism consultant for various organisations, including the New Zealand Treasury and the New Zealand Police. She also imported a children's reading programme, which she later developed and promoted through the Pipi Foundation. During this period she married Wi Huata and changed her surname from Awatere to Awatere Huata.
Парламент мүшесі
2007 жылы Аватере Хуата ACT Жаңа Зеландия партиясына қосылды. Бұл көптеген сарапшыларды таңқалдырды, өйткені ACT партиясы бұрын Аватере Хуата қолдаған мәселелермен әдетте байланысты емес еді. 2019 жылы Маори телеарнасының "Те Ао" ағымдық істер бағдарламасына берген сұхбатында Аватере Хуата ACT партиясына қосылу себебін олардың "балаға қаржыны ілестіру" білім беру саясатын қолдағанымен түсіндірді, өйткені бұл Kura Kaupapa мен Kohanga Reo құруды жеңілдетеді деп сенді. Ол өзін сол кезде "ACT партиясының бағдарламасы неолибералды екенін түсінуге тым осал" деп сипаттады және оны білгеннен кейін парламентте қалып, "іштен күресуге" шешім қабылдағанын айтты. Сұхбатта ол ACT партиясымен бірлесуді "бір қадам тым алысқа бару" деп бағалады. Аватере Хуата ACT партиясының тізімінде төртінші орынды иеленді және Те Пуку О Те Уаннуа сайлау округінде үміткер ретінде қатысып, төртінші орынды алды. Ол сайлауда жеңіске жете алмады, бірақ тізім бойынша депутат ретінде парламентке өтті. 2013 жылы ол сайлауда бесінші орынды алды, бірақ партия тізіміндегі төртінші орнының арқасында парламентте қалды. 2014 жылы ол төртінші орынды алды және тізімде бесінші орынға түскенімен, парламентте орын сақтап қалды.
Shortly before the , Awatere Huata joined the ACT New Zealand party. This surprised many commentators, as ACT was not generally associated with the sort of cause that Awatere Huata had previously supported. In a 2019 interview on Māori Television's current affairs programme Te Ao with Moana, Awatere Huata claimed she joined ACT as she supported its educational policy of the funding following the child, as she believed this would make it easier to establish Kura Kaupapa and Kohanga Reo. She described herself as being at the time too "economically naïve to understand [ACT's agenda] was a neoliberal agenda," and said once discovering this she resolved to stay within parliament and "fight from within". In the interview she described going with ACT as being "one step too far". Awatere Huata was ranked in fourth place on ACT's party list, and stood as a candidate in the Māori electorate of Te Puku O Te Whenua, coming in 4th place. She was not successful in her electorate race, but entered Parliament as a list MP. In the , she polled fifth in but due to her fourth place ranking on the party's list consequently remained in Parliament. In the , she came 4th in and although she was lowered to fifth place on the list, nevertheless remained in parliament comfortably.
Пипи қоры ісі
2003 жылы Аватере Хуата Пипи қоры қайырымдылық ұйымына қатысты алаяқтық айыптары бойынша АСТ партиясынан шығарылды, сол кезде Ауыр алаяқтық кеңсесі тергеу жүргізіп жатқан болатын. Кейіннен Аватере Хуатаның парламентте тәуелсіз тізім бойынша депутаттық өкілдігін сақтап қалу құқығына қатысты бірнеше заңдық даулар болды. Бұл 2004 жылы Жоғарғы соттың маңызды шешімдерінің біріне әкелді және ол Парламенттен шеттетілді, нәтижесінде АСТ партиясына 2005 жылғы Жаңа Зеландия сайлауына дейін Кеннет Ванг жаңа депутат болды. Аватере Хуата Ауыр алаяқтық кеңсесі тарапынан айыпталды және кейіннен 1999 жылы депутаттық қызметінде құрылған, үкімет қаржыландыратын Пипи қорынан 80 000 доллар алғаны үшін алаяқтық жасады деп танылды. Бұқаралық ақпарат құралдары "ұрланған ақшаның бір бөлігі Аватере Хуатаның асқазанға тігіс салу операциясына, ал қалғаны жұбайлардың балаларының мемлекеттік-жеке меншікті мектептердегі оқу ақысын төлеуге жұмсалды" деп хабарлады. 2005 жылдың 30 қыркүйегінде ол күйеуі Ви Хуатамен бірге 2 жыл 9 айға сотталды, ал Ви Хуатаға үй қамауында болу мүмкіндігімен 2 жылдық жаза тағайындалды. 2006 жылдың 16 мамырында ол үй қамауынан босатылды және 2009 жылдың ақпан айында жазасын өтегеннен кейін "The Learning Post" атты хат арқылы оқыту орталығын ашты. 2010 жылдың қазан айында ол күйеуімен бірге басқарған тағы бір мектеп үлкен сомадағы қарыз болғандықтан таратылуға мәжбүр болды. NZQA көптеген курстар жеткілікті демеу алғанын айтты. Мектепте бар болғаны 15 оқушы оқыды. 2019 жылы Моана Маниапотомен сұхбаттасқанда Аватере Хуата "Менің айналамдағы мәселелер мен парламенттен шығарылуыма себеп болған жағдайлардың нәтижесінде АСТ партиясын құлатуға көмектескенімді мақтан тұтамын. Мен үшін бұл үлкен жетістік" деді.
In 2003 Awatere Huata was expelled from the ACT party on allegations of fraud regarding the Pipi Foundation charity, which at the time was under investigation by the Serious Fraud Office. Subsequently, there were a series of legal battles around Awatere Huata's right to remain in parliament as an independent list MP. These culminated in one of the Supreme Court's first major decisions in 2004 and she was removed from Parliament, giving the ACT Party a new MP, Kenneth Wang until the 2005 New Zealand election. Awatere Huata was charged by the Serious Fraud Office and later convicted of fraud after taking $80,000 from the Pipi Foundation, a Government funded charity, she had set up as an MP in 1999. The media reported that "Some of the stolen money was used to pay for Awatere Huata's stomach stapling operation and some was used to pay state integrated school fees for the couple's children." On 30 September 2005, she was sentenced to 2 years 9 months in jail alongside her husband, Wi Huata, who received 2 years with the ability to apply for home detention. On 16 May 2006, she was released on home detention and after her sentence was completed in February 2009, she was able to set up a correspondence teaching centre "The Learning Post". In October 2010 another school she and her husband ran was forced to go into liquidation owing large sums of money. NZQA said that many of the courses were inadequately supported. The school had only 15 pupils. In a 2019 interview with Moana Maniapoto Awatere Huata stated "I am proud of the fact that because of the issues that erupted around me that led to me being expelled from parliament, I actually helped bring down ACT. And that, to me, is a big achievement."
Парламентке дейін
Аватере Хуата Жаңа Зеландия Маори Кеңесінің бірнеше лауазымында қызмет етті, оның ішінде әкімшілік қолдау көрсету және Біріккен Ұлттар Ұйымының Түпкі халықтар мәселелері жөніндегі тұрақты форумында кеңестің өкілі болып қатысу. Содан кейін ол Марк Соломонның Маори Карбон Қорында жұмыс істеді. 2022 жылдың наурыз айының ортасында Аватере Хуата мен оның күйеуі Ви Хуатаға Гастингс қаласының жанындағы Мараэкакаходағы даулы жердегі үйлері мен шаруашылықтарын босату туралы бұйрық берілді. Төреші Кристин Грис Те Хуа Уануа Траст мүшелерінің пайдасына шешім шығарды, олар Хуаталардың соңғы 35 жылдан бері жерді жалға алу құқығын жоққа шығарды. Бұл шешім Маори жер сотының бұрынғы шешімін күштен шығарды және апелляцияға берілді. Хуаталар 2022 жылдың тамызында апелляциясын кері алып, 2024 жылдың 2 ақпанындағы бұйрық бойынша жерді босатты.
Awatere Huata worked briefly in several roles for New Zealand Māori Council, including administrative support and representing the council at the United Nations Permanent Forum on Indigenous Issues. This was followed by a role under Mark Solomon at the Māori Carbon Foundation. In mid March 2022, Awatere Huata and her husband Wi Huata were ordered to vacate their home and farm on disputed land in Maraekakaho near Hastings. Justice Christine Grice ruled in favour of the Te Hua Whenua Trust's trustees, who disputed the Huata's lease of the land for the past 35 years. This decision reversed a Maori Land Court ruling and was appealed. The Huata's withdrew their appeal in August 2022 and vacated the land as ordered on 2 February 2024.