Кіріспе

Бұрынғы британдық теміржол компаниясы

Манчестер және Лидс темір жолы – Манчестерден Нормантонға дейін желі құрған британдық теміржол компаниясы. Ол Солтүстік Мидленд темір жолымен қосылып, Лидске жету үшін оның желісін пайдалану құқығына сүйенді. Жолдың көп бөлігі Кальдер өзенінің аңғарымен өтті, бұл көлбеуді жеңілдетті, бірақ көптеген маңызды өндіріс орталықтарынан тысқары өтті. Ланкашир мен Йоркшир арасындағы суайырықтан өту үшін ұзын туннель қажет болды. Желі 1841 жылы толыққанды ашылды. Бастапқыда компания бастапқы бағытты кеңейту қажеттігін түсінді және филиалдарды компанияның өзі немесе жаңа, қолдау көрсетілген компаниялар салған. Манчестерде Ливерпуль және Манчестер темір жолымен байланыс орнату үшін шаралар қабылданды, соның ішінде Виктория станциясы деп аталған маңызды бірлескен жолаушылар станциясы салынды. Кеңейту қарқыны үдеді және 1846 жылы компанияның аты енді сәйкес емес екені анық болды. Сол мүмкіндікті пайдаланып, Парламенттен қосымша келісімдер алу кезінде компания атауын Ланкашир және Йоркшир темір жолы деп өзгертуге шешім қабылданды. Бұл 9 шілде 1847 жылғы Парламент актісімен күшіне енді. Осыдан бастап, желінің едәуір кеңеюімен бірге, Ланкашир және Йоркшир темір жолы жаңа қарқынға ие болды.

Тұжырымдама

Манчестерден Лидске дейінгі темір жол салу ұсыныстары Ливерпуль мен Манчестер темір жолына ұсынылған уақытқа жуық болды және 1825 жылы компания құрылды. Бірақ Джордж Стивенсонның қатысуына қарамастан, жоспардан бас тартылды, ал 1831 жылы қайта ұсынылған жоспар да мақұлданбады. 1835 жылы компания 800 000 фунт стерлингтік капиталмен қайта құрылды; Стивенсон тағы да бас инженер болып тағайындалды және келесі парламенттік сессияға жоспарлар ұсынылды. 51 миль (82 км) болатын бағыт бұрынғы ұсыныстардан өзгеше, Уэйкфилд арқылы Нормантонға дейін созылып, Солтүстік Мидленд темір жолымен қосылатын болды, бұл Нормантоннан Лидске дейін жүру құқығын беретін еді. Бұл шығысқа қарай бұрылу бұрынғы ұсыныстарға қарағанда көлбеуді жеңілдету үшін жасалды, бірақ Манчестерге жақын жерде 1:165 және 1:130 көлбеуі бар, әрқайсысы шамамен 4 миль (6 км) ұзындықтағы үш көтеріліс болды. Манчестерден 16 км (10 миль) қашықтықтағы жол 109 метр (358 фут) биіктікке көтеріліп, ұзын туннельге және Нормантонға жақын тағы екі туннельге жетеді. Нормантон Уэйкфилдтен шығысқа қарай орналасқан және Лидске тікелей бағыт емес. Солтүстік Мидленд темір жолының Лидске дейінгі 9 миль (14 км) бөлігінде жүру құқығы берілді және заңда егер Солтүстік Мидленд темір жолы өз желісін салмаса, Манчестер және Лидс темір жолының оны салуға құқығы болады деп көрсетілді.

Туннельдер

Манчестерден Литтлбороға дейінгі бөлігіндегі жұмыс 18 тамызда 1837 жылы басталды, ал келесі жылы Саммит туннелінде. Туннель жоспарланғаннан әлдеқайда қымбатқа түсті және салынуына көбірек уақыт кетті. 1839 жылдың желтоқсанында оның бір бөлігі құлап, қабырғалардың жылжуына себеп болды, оларды қайта салу қажет болды. Стивенсон бұл сәтсіздікті былай түсіндірді:

«Осы тұста қазба жүргізілген көк тақталы тас өте қатты және берік деп есептелді, сондықтан осы жерде мықты инверт салудың қажеті жоқ болды. Бірақ тақталы тас әрқашан сенімсіз материал болып табылады. Осы жағдайда, әк сияқты жылдам құлап, тек инверттің шетін жоғарыдағы қақтың қысымын көтеруге қалдырды, сондықтан ол ішке және жоғары қарай иілді». Аяқталған кезде ол әлемдегі ең ұзын теміржол туннелі болды, кірпіш қабырғасы бес-он қабаттан тұрды. Саммит туннелінің жалпы құны 251 000 фунт стерлингті құрады. Рельстер бір-бірлеріне параллель орналасқан, ұзындығы 5 метр, ал тіреуі 1 метр. Рельстер Т-тәрізді, терең, ені және тереңдігі , салмағы , теміржолдың екі жағындағы ойықтарға диаметрі шар мен кілт арқылы бекітілген орындықтарға орнатылған. Төсектер кесінділердегі құмтастан жасалған шамамен блоктардан және 2,74 м х х өлшемді, импрегнацияланған ларықтан жасалған төсектерден тұрды. Келесі ашылған бөлік – 1840 жылғы 5 қазанда Нормантоннан Хебден-Бриджге дейінгі кезең. Солтүстік Мидленд темір жолы 30 шілдеде Хунслет-Лейндегі өз аялдамасын пайдалана отырып, Лидске дейінгі желісін ашты. M&LR-дің шығыс бөлігі аяқталмаған Саммит туннелімен оқшауланғандықтан, NMR желі аяқталғанға дейін осы бөлімге локомотивтер берді. Жолаушылар енді Манчестерден Лидске билет ала алады, ал Литтлбородан Хебден-Бриджге дейінгі сапар компания ұсынған автобустармен жасалды.

Бірінші пойыздар

Бірінші кестеде жексенбі күні төрт поездден басқа, әр бағытқа тоғыз жолаушы пойызы көрсетілген. Бірінші апта күнгі шығысқа қарайғы пойыз Соверби көпірінен басталатын болды. Пойыздар барлық станцияларға тоқтайтын және жартылай жедел арасында кезектесіп жүрді, соңғысы 8 аралық станцияда тоқтаса, барлық станцияларға тоқтайтын пойыздар 15 аралық аялдама жасады. Тоқтайтын пойыздар Лидске және кері сапар 3 сағат 20 минут, ал жартылай жедел пойыздар 2 сағат 45 минутқа созылды. Сызық көптеген маңызды қалаларды жалғаспай өтетіні кестедегі мына жазбалармен назарға алынды: Миллс Хилл (Олдхэм үшін); Блю Питтс (Хейвуд үшін); Тодморден (Бёрнли үшін); Соверби Бридж (Халифакс үшін); Бригхаус (Брэдфорд үшін); және Купер Бридж (Хаддерсфилд үшін). M&LR жол бойындағы халық тығыздығы және алғашқы жылдары Манчестерден оңтүстікке бағытталған көптеген трафик Grand Junction Railway-дегі дауларға байланысты осы арқылы бағытталғандықтан, тез арада жоғары пайда деңгейіне қол жеткізді. Ол кезде Dewsbury-ден Ливерпульге дейін арзан саяхат ұйымдастыру үшін жүк вагондарын пайдалану – бұл кең таралған практика еді. Midland бұл жағдайға жауап ретінде M&LR-ге тиесілі барлық вагондарды алып, оларды Дербиге көшірді.

Манчестер Виктория станциясы

Лидс-Манчестер желісі ашылғаннан кейін, M&LR-дің Олдхэм Роуд станциясы мен L&MR-дің Манчестердегі Ливерпуль Роуд терминалы арасындағы үзіліс Ливерпульден Халлға тікелей қатынасқа кедері келтірді. Жолаушыларға қолайсыздық тудырғаннан басқа, тауарлар Манчестер арқылы түсіріліп, тасылып, қайтадан теміржол вагондарына тиелуі керек болды. Компаниялар M&LR-дің Майлс Платтингтегі станциясынан Хантс-Банктегі жаңа станцияға, содан кейін Манчестер-Болтон теміржолының терминалына (қазіргі Солфорд-Сентрал станциясына жақын) және 1838 жылдың шілдесінде L&MR желісіне батыс жағынан S тәрізді жалғаумен қосылуға келісті. Хантс-Банк жерін M&LR вице-президенті Сэмюэл Брукс жеке сатып алып, 1838 жылдың тамызында компанияға табыс етті. Майлс Платтингтен Хантс-Банкке дейінгі бөлігін M&LR, ал батыс бөлігін L&MR салған. Бұл келісімге қатысты L&MR заңына 1839 жылдың 14 маусымында Корольдік бекітілім берілді, ал 1 шілдеде M&LR заңы қабылданды, ол Олдхэм мен Галифаксқа қосымша тармақтар салуға рұқсат берді. Оңтүстік бағытты күшті қолдау себебінен қызу дау туды. L&MR, әсіресе, Манчестер-Бирмингем теміржолымен байланысқа ұмтылды, бұл оңтүстікке қарай жақсы байланыс мүмкіндіктерін ұсынатын еді, бірақ Болтон желісімен байланысты толығымен жоғалтуға және деңгейлердегі үйлеспеушілікке байланысты Лидс трафигі үшін бір түрлі тасымалды қажет етуге әкелмек. Келіспеушіліктерді басуға біраз уақыт кетті, бірақ 30 шілдеде жаңа L&MR заңы қабылданды, бұл мәселені аяқтады. M&LR-дің құрылыс бөлігі апаттарға толы болды, бірақ ол 1844 жылдың 1 қаңтарында ашылды. Ұзарту Хантс-Банкке дейін 1:47 және 1:59 градиенттерімен түсетін болды. Майлс Платтингте тік қозғалтқыш орнатылып, арқанмен иін көтеру үшін пайдаланылды. Салынысы аяқталған кезде ол елдегі ең ірі станция болды. Дегенмен, барлық трафик үшін бір платформа жеткілікті деп есептелді: Ливерпуль пойыздары үшін батыс жағы, ал Лидс пойыздары үшін шығыс жағы – ұзындығы 260 метр. Пойыздар Майлс Платтингке дейін сым арқанмен тартылды, ал төмен түсетін пойыздар алдындағы тежегіш вагондармен басқарылды. Railway Chronicle газетінде Хоксшоу стационарлық қозғалтқыштың пайдалануы көбінесе тоқтатылғанын, ал жолаушылар мен жүк пойыздарын тартатын қарапайым қозғалтқыштардың салмағы 1,5 жылдай жұмыс істегенін айтқандығы хабарланды. Виктория станциясы ашылғаннан кейін Олдхэм Роуд станциясы төрт жарым жылдық пайдаланудан кейін жолаушылар үшін жабылып, жүк станциясы болып қайта жабдықталды.

Лидс станциясы

Манчестер мен Лидс темір жолының Лидстегі алғашқы терминалы қала орталығынан оңтүстікке қарай орналасқан Хунслет-Лейн болды және Мидленд темір жолымен ортақ пайдаланылды. 1846 жылы Мидленд темір жолы өзінің көптеген қызметтерін Лидс және Брэдфорд темір жолы салған, қала орталығында орналасқан Веллингтон станциясына көшірді. Манчестер мен Лидс темір жолы 1846 жылдан кейін Хунслет-Лейнде қалды, бірақ 1848 жылы өзінің көптеген пойыздарын ЛНВР бағыты арқылы Батлиге бұрды. Бұл Мидленд темір жолының Лидс-Брэдфорд желісімен Холбекте қиылысып, Веллингтоннан шамалы қашықтықта, болашақ станцияның орнына жақын уақытша станцияда аяқталды, ал тұрақты құрылыс шамамен 1851 жылы ашылды.

1846 жылға дейінгі кеңейту және филиал желілері

Компания 1836 жылы алғашқы актісін алғанда, ол Манчестер мен Нормантон арасындағы басты желіге ғана қатысты, бұл Лидс қаласына қол жеткізуге мүмкіндік берді. Басты желі 1841 жылы толыққаннан кейін, Манчестердегі Виктория станциясына дейінгі кеңейту 1844 жылы аяқталды. Компанияның қызмет көрсететін аймақта көптеген маңызды өндіріс орталықтары бар екені анық болды, сондықтан компания филиалдар салу арқылы немесе кейіннен басқа компанияларды қосып алу арқылы оларды байланыстыруға кірісті.

Хейвуд филиалы 1841

Хейвуд маңызды өнеркәсіптік орталық болды, онда көптеген мақта фабрикалары мен темір құю зауыты орналасқан. Хейвудқа бір жол тармағы салынды, ол 1841 жылдың 15 сәуірінде парламенттік рұқсатсыз ашылды, алайда 1844 жылдың 10 мамырында рұқсат ретроспективті түрде алынды. Бұл тармақ Кастелтоннан басталып, сол кезде Рочдейлден оңтүстік-батысқа қарай 3 шақырым (2 миль) жердегі Блю Питс деген жерден өтті. Оның құрылысы 10 000 фунт стерлингке түсті. Тармақ пойыздары 1847 жылдың 1 мамырына дейін жылқымен тартылды, содан кейін локомотив пайдаланыла бастады.

Олдхэм филиалы 1842 жыл

Хантс банкінің кеңейтілуіне рұқсат берілген кезде, Олдхэм тармағы Заңға енгізілді. Ол 1842 жылдың 31 наурызында ашылды. Жолдың ұзындығы 2 миль (3 км) болды, Миддлтон станциясындағы басты желідегі қосылыстан 57 метрге көтерілді; алғашқыда сол жердегі станция Олдхэм қосылысы деп аталды. Бұл тармақтың еңістігі 1:27 құрады, қашықтығының жартысынан астам бөлігінде осы еңіс сақталды. Жұмыс әдісін компанияның бас директоры капитан Лоус жасады; ол резервтік жолда минералды вагондармен теңгерілген жүк пен еңістің басындағы үлкен барабанға оралған кабельді пайдаланды. Бұл жүйе 1851 және 1856 жылдар аралығында қолданылды, содан кейін қалыпты локомотивтік жұмысқа көшілді. "Миддлтон қосылысы мен Олдхэмдегі Вернет арасында орналасқан, 1 миль (2 км) ұзындығындағы бұл тармақта тік еңіс бар, және еңістің жоғарғы жағында пойызды жоғары көтеріп, төмен түсіру үшін арқан бекітілген стационарлы қозғалтқыш орнатылған."

Галифакс филиалы 1844 жыл

Сондай-ақ, Хант банкі туралы заңда Галифакс бөлімшесі де мақұлданған. Бұл желі де қысқа болатын және қалыптыдан ауыр еңістерге ие еді. Оның Солтүстік Динде (кейін Гретленд) басты желімен қосылатын жері Уэйкфилдке қарайтын болды. Галифакс станциясы Шоу-Сайк орналасқан, ал бөлімше 1844 жылдың 1 шілдесінде ашылды.

Болтон мен Бьюри 1846

Манчестер, Болтон және Бьюри каналы туралы 1791 жылғы Заң (31 Geo. 3. c. 68) бойынша Манчестер, Болтон және Бьюри каналы компаниясы құрылды. 1832 жылы компания өз каналының қасында темір жол салуға шешім қабылдады және атын Манчестер, Болтон және Бьюри каналының кеме жүргізуі және темір жолы деп өзгертті. Ол Бьюриге ешқашан жетпеді, ал оның «Манчестер» терминалы шын мәнінде Салфордта орналасқан еді, сондықтан атауы көбінесе Манчестер және Болтон темір жолы деп қысқартылады. Темір жол 1838 жылғы 29 мамырда Болтонға дейін жол ашты; апта ішінде әр бағытта күніне алты пойыз, ал жексенбі күндері екі пойыз жүрді. 1844 жылдың мамыр айынан бастап MB&BR Ливерпуль және Манчестер темір жолының рельстері арқылы Виктория станциясына жетті. Манчестер және Болтон темір жолы Манчестерде серік қажет екенін түсінді, 1844 жылы өткен сәтсіз келіссөздерден кейін, M&LR 1846 жылғы 30 қаңтарда өткен келісімде жақсырақ шарттар ұсынды. 1 шілдеде операциялық келісім күшіне енді, ал 1846 жылғы 18 тамыздағы Манчестер, Лидс, Болтон және Бьюри туралы заңмен Болтон компаниясы M&LR компаниясына енгізілді.

Хаддерсфилд және Шеффилд темір жолы 1846

Бұл 13 мильдік (21 км) желі 1845 жылғы 30 маусымда Хаддерсфилдті Шеффилд, Аштон-андер-Лайн және Манчестер темір жолымен Пенистон маңында қосуға рұқсат берілді. Холмфиртке тармақ салу жоспарланған. Күрделі саяси маневрлердің нәтижесінде, салынбаған Хаддерсфилд және Шеффилд қосылыс темір жолы 1846 жылғы 27 шілдеде Манчестер және Лидс темір жолына біріктірілді. H&SJR 1850 жылғы 1 шілдеде халыққа ашылды. Алғашқыда MS&LR бұл желіні пайдаланды (өйткені ол M&LR-ден бөлініп жатқан еді), бірақ 1870 жылы L&YR Пеннистоннан Шеффилд-Хаддерсфилд бағытындағы пойыздарды іске қосты.

Батыс Ридинг Юнион темір жолдары 1846

1846 жылы Джордж Хадсонның алаяқтығының салдарынан Батыс Ридинг Юнион теміржол компаниясы құрылды; ол Брэдфордтан Галифакске және басқа да жерлерге оңтүстік бағыттағы желіні дамытуға уәде берген еді. 18 тамыз күнгі 1846 жылғы Батыс Ридинг Юнион теміржолы заңы Манчестер және Лидс теміржолы қолдауымен салынған желіге рұқсат берді; заң үш ай ішінде Манчестер және Лидс теміржолымен бірігуді міндеттеді. Бұл 17 қараша күні 1846 жылы іске асырылды; желінің құрылысын M&LR жүргізді, ол келесі жылы Ланкашир және Йоркшир теміржолы деп атауын өзгертті. Лоу-Мурдан Мирфилдке дейінгі бөлігі 18 шілдеде 1848 жылы ашылды, бірақ Брэдфордтан Лоу-Мурға дейінгі қиын құрылысы 9 мамырға дейін 1850 жылға, ал Мирфилдтен Галифаксқа дейінгі бөлігі 7 тамызға дейін 1850 жылға шегерілді; Соверби көпірінің бөлігі 1852 жылғы 1 қаңтарда ашылды.

Престон және Уайр темір жолы 1846

Престон және Уайр темір жолы және порты компаниясы 1835 жылы Престоннан Пультон арқылы Флитвуд қаласына дейін теміржол салу үшін құрылды; ол 1840 жылы ашылды. 1839 жылы компания Престон және Уайр док компаниясымен бірігіп, Престон және Уайр темір жолы, порты және док компаниясын құрды. 1846 жылы ашылған Пультоннан Блэкпул-Нортқа және Лайтамға дейінгі тармақтар. 1846 жылы Манчестер және Болтон темір жолын, сондай-ақ Солтүстік Одақ темір жолының үлесін қосып алғаннан кейін, Манчестер және Лидс темір жолы енді Престонға өз ықпалын кеңейтті. Бұл компания бұрыннан Престон және Уайр темір жолымен экскурсиялық қозғалысты ұйымдастыруда тығыз байланыста болды, сондықтан жақын байланыс орнату қажет болды. Екі компанияның бірігуіне 1846 жылғы 3 тамыздағы M&LR заңымен рұқсат берілді.

Аштон, Сталибридж және Ливерпуль түйіспелі темір жолы 1847

Майлз Платтингтен Аштон мен Сталибриджге дейін, Манчестердегі Ардвикке дейін қысқа тармақ ұсынылды. Заң жобасы қабылданып, 1844 жылғы 19 шілдедегі Эштон, Сталибридж және Ливерпуль темір жолы туралы заңмен бұл тармақ құрылуға рұқсат берілді; Ливерпульге дейін салу ниеті болған жоқ. Желі Шеффилд, Эштон және Манчестер темір жолының Сталибридж станциясының жанында аяқталуы тиіс болды, бұл темір жол сол күні құрылуға рұқсат алған Манчестер, Шеффилд және Линкольншир темір жолының алдындағысы еді. Аталған тармақтар Сталибриджде біріктірілуі керек болды. 1845 жылғы 21 шілдедегі AS&LJR туралы тағы бір заң Майлз Платтингтен Ардвикте Манчестер мен Бирмингем темір жолымен қосылатын тармақ құруға рұқсат берді. Аштонға 1846 жылғы 13 сәуірде, ал Сталибриджге 1846 жылғы 5 қазанда жол ашылды. Бұл тармақтың ұзындығы 6 миль (10 км) құрады. Бұл бір жолды желі еді; Medlock виадугын қоспағанда, 1849 жылғы 1 наурызға дейін екі жолды құрылысы аяқталды, бірақ осы екінші жолды ашуға рұқсат 1 тамызға дейін алынбады. Медлок виадугы екі жолды құрылымға бейімделді, ол 1849 жылдың соңында ашылды. Майлз Платтингтен Ардвикке дейінгі тармақтың ұзындығы 2 мильден (3 км) аспады және ол 1848 жылғы 20 қарашада тек жүк пойыздары үшін ашылды; тұрақты жолаушылар пойыздары 1852 жылдың соңында жұмыс істей бастады.

Уэйкфилд, Понтефракт және Гуль темір жолы

Шығысқа қарай кеңейту мүмкіндігін көріп, әсіресе шығыс жағалауындағы портымен тікелей байланыс орнату арқылы, M&LR өзінің Уэйкфилд станциясынан жаңа желі құруға қолдау көрсетті. 1845 жылғы 31 шілдеде қабылданған заң Уэйкфилд, Понтефракт және Гуль темір жолын құруға рұқсат берді. Жоспарланған желі L&MR Wakefield Kirkgate станциясының шығыс жағынан басталып, Крофтон, Фетерстон, Понтефракт, Кноттингли және Хенсалл арқылы Гульге қарай бағытталды. Желі 1848 жылғы 1 сәуірде ашылды, оған дейін компания M&LR және басқаларымен бірігіп, 1847 жылғы 9 шілдеде Ланкашир және Йоркшир темір жолын құрған болатын. 1846 жылғы заң Гульдегі доктарды жақсартуға, сондай-ақ Понтефракттан Метлиге дейінгі, 1849 жылғы 12 қыркүйекте ашылған тармаққа және Кноттинглиден Аскернге дейінгі, Ұлы Солтүстік темір жолымен қосылатын желіге рұқсат берді.

Ланкашир және Йоркшир темір жолының құрылуы

Манчестер мен Лидс темір жолы желісінің көлемі едәуір кеңейгендіктен, 1846 жылғы 9 желтоқсанда компанияның атын өзгерту туралы шешім қабылданды; «Ланкашир және Йоркшир темір жолы» деген атау бекітілді, және бұл 1847 жылғы 9 шілдедегі заңмен расталды. Заң сонымен қатар Уэйкфилд, Понтефракт және Гуль темір жолын, сондай-ақ Эштон, Сталибридж және Ливерпуль қосылатын темір жолын L&YR құрамына енгізді. 1847 жылғы 9 шілдедегі заң Кастелтоннан M&LR магистральдық желісінен Хейвуд тармағына оңтүстікке қарай қосылуға рұқсат берді, бұл Манчестерден Бьюриге тікелей қатынас жасауға мүмкіндік берді. Бұдан өзге, ол Ливерпуль және Бьюри темір жолына Бьюридегі Шығыс Ланкашир темір жолының астынан шығысқа қарай ұзартуға рұқсат берді, осылайша Хейвуд тармағының жалғасымен қосылып, Бьюридегі екі темір жолдың арасында шығыстан солтүстікке байланыс жасады.

Қазанның жарылуы

1845 жылғы 28 қаңтарда No. 27 «Ирк» локомотивінің қазаны Ланкашир графтығындағы Майлс Плэтингте жарылды.