Кіріспе

Саделерлер отбасы – 16 және 17 ғасырларда Солтүстік Еуропа баспа өнерінде суретшілер мен баспагерлер ретінде үстемдік құрған фламанд гравюра шеберлерінің ең ірі және, мүмкін, ең табысты әулеті. Wierixes және Van de Passe отбасылары сияқты, олардың мүшелерінің стилі өте ұқсас, сондықтан қолтаңба немесе датаның болмауы, сондай-ақ жұмыстың жасалған жері туралы мәліметтердің жетіспеуі салдарынан олардың еңбектерін ажырату қиын. Барлығы кем дегенде он Саделер испандық Нидерланды, Германия, Италия, Богемия және Австрияда гравюра шебері ретінде жұмыс істеген. Олардың ең жақсы туындыларының көп бөлігі – Бартоломей Спрангер (Эгидий II) немесе венециялық Бассано отбасысы (Ян I және Рафаэль I) сияқты замандас суретшілердің жоғары сапалы көшірме баспалары болды, бұл суретшілердің даңқын және стильдерін таратуға зор үлес қосты.

Отбасы

Саделерлер Аалсттан шыққан "аңшылар", зәрлі қарулардың шебер гравёрлері. Ян де Саеелье немесе Саделердің үш ұлы болды, олардың барлығы көбінесе "Саделер" деп аталды: Ян I (1550 Брюссель – 1600 Брюссель немесе, мүмкін, Венеция), Эгидий I (шамамен 1555 Брюссель – 1609 Франкфурт-на-Майне) және Рафаэль I (1560/61 Антверпен – 1628 немесе 1632). Тағы бір Саделер, Маркус немесе Марко, баспагер және, мүмкін, баспа иесі болды, ол шамамен 1586-87 жылдары Харлемде жұмыс істеді және отбасының мүшесі деп есептеледі, бірақ оның отбасыдағы орны белгісіз. Ян I Юстустың (шамамен 1572 Антверпен – 1620) және Маркус Кристофтің (Мюнхенде туған, 1614 жылдан 1650 жылдан кейін белсенді болған) әкесі болды. Эгидий I Эгидий II-нің (шамамен 1570 Антверпен – 1629 Прага) әкесі болды. Рафаэль I Рафаэль II-нің (1584 – 1627 немесе 1632, екеуі де Антверпенде), Ян II-нің (шамамен 1588 – 1665 немесе одан кейін) және Филиптиң (шамамен 1600, 1650 жылға дейін белсенді болған) әкесі болды. Эгидий II 1670-75 жылдары Венада белсенді болған Тобиасқа әке болды.

Ян Саделер I және Рафаэль I

Ян 1572 жылы Антверпенде болды; ол кезде ол баспа өнерінің орталығы еді, өте өнімді шеберханалар Еуропа бойынша тамаша тарату жүйесі бар баспагерлерге жұмыс істеді. Сол жылы ол Әулие Луқа суретшілер гильдиясының шебері атанды және Антверпен соборында үйленді. 1569 немесе 1570 жылдары ол Кристофер Плантен баспасымен жұмыс істеді. Оның кіші інісі Рафаэль I оған қосылды, олар тығыз байланыста жұмыс істеуді жалғастырды, шамамен 1579 жылы Кельнге көшіп, бірақ Антверпенге қайта орала берді. Голландия төңкерісінің салдарынан Антверпен суретшілері Солтүстік Еуропаға тарап кетті, ал 1585 жылы Антверпенді қоршаудан кейін Ян мен Рафаэль бірнеше неміс қалаларында – Майнц, Франкфурт-на-Майне, Мюнхенде ұзақ тоқталмай жұмыс істеді, содан кейін 1593 жылы Италияға кетті, онда Ян қайтыс болған болуы мүмкін. Олар алғашқыда немере інісі Эгидий II-мен бірге Веронаға, содан кейін 1596/97 жылдары Венецияға барды, онда олардың дүкені болды. 1604 жылы Рафаэль Мюнхенге қайтып келді, онда өмірінің көп бөлігін өткізді, соңғы жазба 1622 жылға дейін сақталған. Янның ұлы Маркус немесе Марко Италияда баспагер және суретші ретінде қалды, бірақ оның жұмысы мен оның туысы деп есептелетін үлкен Маркустың еңбектері арасында шатасу тууы мүмкін. Бассаниден кейінгі олардың ең танымал үш гравюрасы "Саделердің ас үй көріністері" деп аталады. Олар Мәриям мен Мартаның үйіндегі, Еммаустағы Мәсіхті және Див пен Лазарды бейнелейді.

Эгидий Саделер II

Эгидий Саделер (кейде Эгидий немесе Жиль деп те жазылады) – суретші және солтүстік манершілдік гравюра шебері, осы әулеттің ең көрнекті өкілі. Бала кезінде Кельнге (шамамен 1579), содан кейін Мюнхенге (шамамен 1588) қоныс аударған ол Антверпенде білім алды, Италияға барып, Римде (1593) жұмыс істеді. 1594 жылы Ян және Рафаэль екеуімен бірге Мюнхенге оралды, олармен Веронаға және, мүмкін, Венецияға (1595–97) саяхаттады. Неапольге (көрінетіндей, жеке) сапардан кейін 1597 жылы Прагаға көшіп, қалған өмірін өткізді, көбінесе император Рудольф II-ге қызмет етті. Спрангер, Ролант Савери және басқа прагалық суретшілердің гравюралары Рудольфтік манер стилін Еуропаға, әсіресе Германия мен Нидерландыға таратуға ықпал етті. Ол сурет те салған, бірақ оның ешқандай туындысы бізге жеткен жоқ. Оның ерте туындыларының көпшілігі солтүстік суретшілерінің діни гравюраларынан тұрды, олардың бірнешесі жинақтарда кездеседі. Италияда ол Италияда жұмыс істеген солтүстік суретшілерін, мысалы, Пол Бриль мен Денис Кальвертті, сондай-ақ бірнеше буын бұрынғы итальяндық шеберлерді (Тициан, Рафаэль, Пармиджанино) және замандастарын (Тинторетто, Барокки) бейнеледі. Прагада ол Рудольф сарайының манершілдерін, сонымен қатар көптеген белгілі тұлғалардың портреттерін жасады және императорлық коллекциядағы Дюрердің көптеген суреттерін гравюралады. Ол Якоб Типотиймен бірлесіп Прагалық эмблемалық кітап, «Символы Божественные и человеческие» жұмысын жасады.