Кіріспе

Батангас провинциясындағы тұщы су көлі, Филиппин. Лагуна де Бэй және Ланао көлінен кейін елдің үшінші ірі көлі болып табылады. Таал жанартауының тарихи жарылыстары болған және көлдің күкіртті болуына себепкер болған Вулкан аралы көлдің ортасына жақын орналасқан. 2020 жылы Таал жанартауының жарылысына дейін Вулкан аралында кратерлік көл болған. Ол Сары көл және Басты кратерлік көл деп аталып, өзінің ішінде Вулкан нүктесі деген шағын аралды қамтыған. Вулкан нүктесі әлемдегі санаулы үшінші деңгейдегі аралдардың бірі деп есептелген.

Қорғалатын аумақ және оны басқару

Таал көлінің алабы алғаш рет 1967 жылғы 22 шілдеде №235 жарлық арқылы ұлттық парк деп жарияланды, ол Таал жанартауы ұлттық паркі деп белгіленді. 1992 жылғы Ұлттық интеграцияланған қорғалған аумақтар жүйесі (NIPAS) заңы, яғни №7586 заңға сәйкес, 1996 жылғы 16 қазанда №906 жарлық арқылы бұл аумақ Таал жанартауы қорғалған ландшафты ретінде қайта құрылды. Қорғалған аумақты Қорғалған аумақтарды басқару кеңесі (PAMB) басқарады, ал бас оператор лауазымында Қорғалған аумақтарды басқарушысы бар. 2009 жылы ПАМБ басқару жоспарын жасап, бекітті, ол қазір көлді сақтаудың негізгі жоспары болып табылады.

Тарих

Таал көлі бір кезде жақын орналасқан Балаян шығанағының бөлігі болған және одан оңай жүзуге болатын. 18 ғасырдың басында болған бірнеше үлкен жарылыстар көл жағалауындағы қалаларды жер сілкінісімен және жанартау күлімен қиратты. Бұл белсенділік 1754 жылы Таал жанартауының ең ірі жарылысымен аяқталды, ол Пансипит өзенін тефрамен тосып, көлдің теңізге жалғыз шығуын кесті. Осының салдарынан су деңгейі көтеріліп, көл жағалауындағы бірнеше қалалар су астында қалды – олардың қалдықтары бүгінгі күнге дейін су астында көрініп тұр. 1754 жылғы жарылыстан бері көлдің беті теңіз деңгейінен жоғары көтерілді, ал бір кездегі тұзды сулар ғасырлар бойы жауын-шашынның нәтижесінде тұщы суға айналды. Липа, Таал, Сала, Бауан және Танауан қалаларының орталықтары жанартаулық белсенділік басылғаннан кейін көл жағалауынан бірнеше шақырым қашықтықта тасталып, жаңадан құрылды. Бір ғасырдан кейін көл жағалауындағы жаңа елді мекендер үлкен қалалардан бөлініп шықты: Талисай (1869 жылы Таалдан құрылған), Куэнка (1877 жылы Сан-Хоседен), Алитагтаг (1910 жылы Бауаннан), Матааснакахой (1932 жылы Липадан), Агонцильо (1949 жылы Лемериден), Сан-Николас (1955 жылы ескі Таалдың қираған жерінде), Санта-Терезита (1961 жылы Таалдан, Сан-Луис пен Сан-Николастан), Лорел (1969 жылы Талисайдан) және Балете (1969 жылы Липадан).

Экология

Бұрын көл теңізге қосылғандықтан, онда көптеген эндемикалық түрлер қоныстанды, олар көл суларының тұздылығы төмендеуіне бейімделіп, дамыған. Көлде тұщы суға бейімделген Caranx ignobilis тревалли балығының популяциясы бар. Бұл балық Пансипит өзенінде де кездеседі және жергілікті тұрғындар оны малипуто деп атайды. Оның ең танымал эндемикалық түрі – көп ауланған Sardinella tawilis, тұщы су сардины. Таал көлінде Gnatholepis volcanus және Rhinogobius flavoventris гобилерінен басқа екі эндемикалық балық түрі де бар. Таал көлінде сонымен қатар әлемдегі ең сирек кездесетін теңіз жыландарының бірі – Hydrophis semperi де мекендейді. Бұл түр – тұщы суда ғана тіршілік ететін екі "нағыз" теңіз жыланының (Hydrophiinae) бірі (екіншісі – Борнео, Индонезиядағы Сибуа өзенінен табылған Hydrophis sibauensis). Бұқа акулалары бір кезде көлдің бай экожүйесінің бір бөлігі болған, болжам бойынша эндемикалық ең ірі жыртқыш ретінде, бірақ 1930 жылдарға дейін жергілікті тұрғындар оларды жоқ еткен.

Жергілікті емес балықты енгізу

Жергілікті тұрғындар көлге цихлидтерді мақсатты түрде аквамәдениет үшін немесе аквариумшылардың қосып жіберуінен, немесе кездейсоқ әкелді. Африка және Оңтүстік Америка түрлері, мысалы, ірі денелі, үлкен ауызды, жыртқыш балық жегіш Ягуар гуапотасы көлге заңсыз түрде енгізілген. Бұл шетелдік балықтар көлдің барлық аймақтарында көбейе алады, себебі олар шаруашылық және тамақтану үшін пайдаланатын көптеген су өсімдіктері, мол жабайы (көбінесе эндемикалық) қоректік база және оның туған жеріне ұқсас климат бар. Оның болуы жергілікті балық популяциясына елеулі зиян келтіруі мүмкін.

Балық өлтіру

2008 жылдың 5 қаңтарында Балық шаруашылығы және су ресурстары бюросы Таал көлінде (2-4 қаңтар) болған балық өлтіру салдарынан Левсте және Балакилонг ауылдарында, сондай-ақ Талисай қаласындағы Ая және Квилинг ауылдарында 50 тонна немесе 3,25 миллион теңгелік (79 268 доллар) өсірілген тилапияның жоғалып кеткенін хабарлады. Квилингте 6000 малипуто балығы (5609 доллар) да өлді. Амбулонгтағы улы күкірт пен сутегі сульфидінің жоғары деңгейі, ал еріген оттегінің жетіспеуі өлімге себеп болды. 2011 жылдың 30 мамырында Балық шаруашылығы және су ресурстары бюросы 750 тонна балық өлгенін хабарлады. Ғалымдардың пікірінше, жаңбыр маусымының басталуы су температурасының күрт төмендеуіне алып келді, бұл көлдегі оттегі деңгейін төмендетті.

Туризм

Туристерге көл бойынша тұрақты экскурсиялар ұйымдастырылады. Көлден өткеннен кейін, келушілер атпен Вулкан аралының шыңына көтеріледі. Тауға жоғары және төмен сапар жасаған кезде, олар көлдің және оның төңірегінің әсем көрінісін тамашалай алады. Солтүстік жағалаудағы Талисай жерінде Таал көлінің яхт клубы орналасқан. TLYC Филиппиннің Hobie Nationals және Oz Goose Nationals сияқты желкендік спорты жарыстарын өткізген клуб. Таал көлі желкеншілер мен кайтсерферлердің де сүйікті орны. Кавитедегі Тагайтай Таал көлі мен Таал жанартауының арқасында дамыды, оны көршілес Батангас провинциясы басқарады. Көптеген туристер көл мен жанартаудың панорамалық көрінісін тамашалау үшін Тагайтайға келеді. 2007 жылдың ортасында корейлік Jung Ang Interventure фирмасына көл жағасындағы Вулкан аралында денсаулық сақтау орталығын салуға рұқсат берілгендігіне байланысты дау туды. Келесі бірнеше апта ішінде бірнеше мемлекеттік қызметкерлер бұл құрылыс жобасына наразылық білдірді. 2007 жылдың 28 маусымында Қоршаған орта және табиғи ресурстар министрлігі (DENR) корейлік фирманың экологиялық сертификатын тоқтатты, осылайша олар қажетті рұқсаттарды алғанға дейін аралда құрылыс жұмыстарын жалғастыра алмайтын болды. Жобаға қоғамның қарсылығынан кейін, 2007 жылдың шілде айының басында DENR корейлік компанияның рұқсатын толығымен жойды.