Құдайға құрмет көрсету, христиан дініндегі құдайылық, дұғалар, ән салулар мен қасиетті ғұрыптар арқылы ибадат ету. Католик, Православ, Лютеран, Англикан шіркеулері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құдайға құрмет пен салық көрсету амалы
Act of attributing reverent honour and homage to God
Христиандық ілімінде, құдайға құрмет пен салық көрсету – Құдайға ізгі ниетпен құрмет көрсету және оған салық төлеу амалы болып табылады. Жаңа өсиетте, құдайға құрмет көрсету терминін білдіру үшін әртүрлі сөздер қолданылады. Олардың бірі – proskuneo («құдайға табыну»), яғни Құдайға немесе патшаларға бас иіп, құрмет көрсету. Христиандық тарихының көп бөлігінде христиандық құдайға құрмет көрсету литургиялық сипатта болды, оның ерекшелігі – дұғалар мен әндер, ал мәтіндері Киелі кітапқа (Киелі жазбаларға), әсіресе Псалмдерге негізделген немесе олармен тығыз байланысты, сондай-ақ құрбандық тақтасына (немесе үстелге) және Евхаристияға бағытталған. Бұл сакраменталды және рәсімді құдайға құрмет көрсету түрі әлі де католик, шығыс православие, лютеран және англикан шіркеулерінде, сондай-ақ методизмде аз дәрежеде қолданылады. Харизматикалық дәстүрде құдайға құрмет көрсету – Құдайға құлшылық ету амалы ретінде қарастырылады, бұл көбінесе бейресми ұғым. Кейбір христиан конфессияларында, мысалы, дәстүрлі анабаптизмде, христиан құдайға құрмет көрсету кезінде аяқ жуу, май жағу және әйелдердің бас кию сияқты Киелі кітапқа негізделген әртүрлі рәсімдер орындалады. Литургия термині грек тіліндегі «халыққа қызмет ету» деген мағынаны білдіретін «лейтургия» сөзінен шыққан. Ол «халық» деген мағынаны білдіретін «лаос» және «жұмыс» деген мағынаны білдіретін «ергон» деген екі сөзден тұрады, яғни «халықтың жұмысы». Жауапты дұғалар – бұл жетекшінің оқыған немесе айтқан тілектеріне қауымның жауап беруі. Күндізгі дұғаларға белгілі уақыт белгіленді (негізінен еврей үлгілеріне сүйенген), ал шіркеу жылындағы мерекелік цикл Исаның өміріне, қасиеттілердің өміріне және Құдайдың сипаттарына қатысты мейрамдар мен қасиетті күндерді тойлауды реттейді. Құдайға құрмет көрсету формаларына ерекше мән берілді, өйткені олар латын тіліндегі «lex orandi, lex credendi» («дуа ережесі – сенім ережесі») деген сөз тіркесімен байланысты болды, яғни адамның құдайға құрмет көрсету ерекшеліктері қоғамның діни сенімдерін білдіреді, үйретеді және басқарады. Осы көзқарас бойынша, құдайға құрмет көрсету үлгілері мен мазмұнындағы өзгерістер сенімнің өзіндегі өзгерістерді көрсетеді. Шіркеуде ересілік пайда болған сайын, олар әдетте ересілік топтың құдайға құрмет көрсету амалын өзгертуге тырысты. Діни сенімдегі православие діндегі православие дегенді білдіреді және керісінше. Осылайша, христиан құдайға құрмет көрсетудегі бірлік – Исаның «рухта және шындықта» құдайға құрмет ететін уақыт жақындап қалғанын айтқан сөздерінің орындалуы ретінде түсіндірілді (Жохан 4:23).
In Christianity, worship is the act of attributing reverent honour and homage to God. In the New Testament, various words are used to refer to the term worship. One is proskuneo ("to worship") which means to bow down to God or kings. Throughout most of Christianity's history, corporate Christian worship has been liturgical, characterized by prayers and hymns, with texts rooted in, or closely related to, the Bible (Scripture), particularly the Psalter, and centered on the altar (or table) and the Eucharist; this form of sacramental and ceremonial worship is still practiced by the Catholic, Eastern Orthodox, Lutheran and Anglican churches, and Methodism to a lesser extent. In the Charismatic tradition worship is viewed as an act of adoration of God, with a more informal conception. Among certain Christian denominations, such as those of traditional Anabaptism, the observance of various ordinances rooted in Scripture occurs during Christian worship, such as feetwashing, anointing with oil, and the wearing of headcoverings by women. The term liturgy is derived from the Greek leitourgia meaning "public service" and is formed by two words: "laos" (people) and "ergon" (work), literally "work of the people". Responsorial prayers are a series of petitions read or sung by a leader with responses made by the congregation. Set times for prayer during the day were established (based substantially on Jewish models), and a festal cycle throughout the Church year governed the celebration of feasts and holy days pertaining to the events in the life of Jesus, the lives of the saints, and aspects of the Godhead. A great deal of emphasis was placed on the forms of worship, as they were seen in terms of the Latin phrase lex orandi, lex credendi ("the rule of prayer is the rule of belief")—that is, the specifics of one's worship express, teach, and govern the doctrinal beliefs of the community. According to this view, alterations in the patterns and content of worship would necessarily reflect a change in the faith itself. Each time a heresy arose in the Church, it was typically accompanied by a shift in worship for the heretical group. Orthodoxy in faith also meant orthodoxy in worship, and vice versa. Thus, unity in Christian worship was understood to be a fulfillment of Jesus' words that the time was at hand when true worshipers would worship "in spirit and in truth" (John 4:23).
Алғашқы шіркеу аталары
Құдайға құлшылық ету тақырыбын көптеген шіркеу әкелері, оның ішінде Джастин Мартир, Ириней және Римнің Гипполит (шамамен 170 – 236 жж.) қарастырған. Киелі Евхаристия ерте христиандардың құлшылық етуінің орталық актісі болды. Ертеректе христиандар қатысқан синагогтардың литургиясы және яһуди ғибадатханасының рәсімдері ерте христиан литургиясының формасын қалыптастыруға көмектесті, ол Сөз және Евхаристияның екі бөліктен тұратын литургиясы болды; литургияның бұл ерте құрылымы әлі де католиктік миссада және шығыс әйін литургиясында сақталған. Хош иіс заттарын христиандардың құлшылық етуде қолдануы алғаш рет христиандық жерлеу рәсімдерінде пайда болды, кейін тұрақты құлшылық қызметтерінде қолданыла бастады. Хош иіс заттары Киелі кітапта да Құдайға құлшылық ету және дұғаның символы ретінде Ескі және Жаңа өсиеттерде қолданылған; үш патшаның бірі Мәсіхке хош иіс заттарын сыйға берді, ал Аян кітабында періштелер мен қасиеттілердің көкте Құдайға хош иіс заттарын ұсынатыны айтылады, бұл христиандардың құлшылық етуде хош иіс заттарын қолдануына үлгі болды.
The theme of worship is taken up by many of the Church Fathers including Justin Martyr, Irenaeus and Hippolytus of Rome (c. 170 c. 236). The Holy Eucharist was the central act of worship in early Christianity. The liturgy of the synagogues and the ritual of the Jewish temple, both of which were participated in by early Christians, helped shape the form of the early Christian liturgy, which was a dual liturgy of the word and of the Eucharist; this early structure of the liturgy still exists in the Catholic Mass and Eastern Divine Liturgy. The early Christian use of incense in worship first originated in Christian funeral rites, and was later used during regular worship services. Incense was also used in the Bible to worship God and symbolize prayer, in both the Old Testament and New Testament; one of the three Magi offered Christ frankincense, and in the Book of Revelation, angels and saints appear in Heaven offering incense to God, thus setting a precedent for Christian use of incense in worship.
Реформация литургиясы
Кейбір христиандар үшін ән айту арқылы ғибадат протестанттық реформация кезінде үлкен өзгерістерге ұшырады. Музыканы жақсы көретін Мартин Лютер бүгінге дейін айтылып келетін гимндер жазды және қауымның ғибадатқа белсенді қатысып, ән айтуын күтті. Женевадағы Джон Кальвин музыкалық аспаптардың Ескі Ғаламдағы левилермен байланысты уақыты болғанын, бірақ енді ол шіркеу үшін лайықты емес екенін айтты. Бұл идеяны Джон Нокс (Пресвитериандық ғибадатқа қараңыз) одан әрі дамытты; тек Псалмдар ғана айтылды, және олар а капелла орындалды. Сонымен қатар, Женева және Шотландия реформаторларының дәстүрінде адам жазған гимндер орындалмайды, себебі олар Құдайдан шабыттанған Киелі кітаптағы Псалмдардан нашар деп есептеледі. Кальвиннің ғибадат ету қағидасы дәстүрлі пресвитериандық және реформаторлық шіркеулерді лютерандық және басқа протестанттық шіркеулерден ерекшелендіреді.
Worship as singing underwent great changes for some Christians within the Protestant Reformation. Martin Luther, a music lover, composed hymns that are still sung today, and expected congregations to be active participants in the service, singing along. John Calvin, in Geneva, argued that while instrumental music had its time with the Levites of the Old Testament, it was no longer a proper expression for the church. This was expanded upon by John Knox (see Presbyterian worship); only Psalms were sung, and they were sung a cappella. Furthermore, in the Genevan and Scottish Reformed tradition, man made hymns are not sung, being seen inferior to the God inspired psalms of the Bible. The Calvinist Regulative Principle of Worship distinguishes traditional Presbyterian and Reformed churches from the Lutheran or other Protestant churches.
Қазіргі күн
Қазіргі заманғы христиан дінінде ғибадат ету амалдары әртүрлі, олардың салты мен теологиялық көзқарастары кең ауқымды. Оларды үш негізгі топқа бөлуге болады. Кейбір элементтері барлық жерде ортақ болғанымен, стиль және мазмұны христиан дінінің түрлі тармақтарының тарихы мен ерекше басымдықтарына байланысты үлкен айырмашылықтарды көрсетеді. Көптеген христиан дәстүрлерінде, үнемі жалпыға ортақ ғибадат, жеке және шағын топтардағы ғибадатпен толықтырылады, мысалы, ойша толғану, дұға және оқу. Ән салу христиан ғибадатының маңызды бөлігі болып табылады.
Current Christian worship practices are diverse in modern Christianity, with a range of customs and theological views. Three broad groupings can be identified, and whilst some elements are universal, style and content varies greatly due to the history and differing emphases of the various branches of Christianity. In many Christian traditions, regular public worship is complemented by worship in private and small groups, such as meditation, prayer and study. Singing often forms an important part of Christian worship.
Реформация дәстүрі
Көптеген протестанттық топтарда, мысалы, методист және реформаттық шіркеулерде, сондай-ақ Англикандық қауымның кейбір бөлімдерінде, бірлескен құлшылық Реформацияның мұрасымен қалыптасады. Мұндай жағдайдағы құлшылықта әдетте айтылатын дұға (ерікті немесе дайындалған), Киелі кітап оқылуы, қауымдық ән шырқауы және уағыз болады. Кейбір литургиялар қолданылады, бірақ оларды солай деп атамауы мүмкін. Иеміздің соңғы томағаны немесе қауымдасу, сирек тойланады (жиілігі дінге немесе жергілікті шіркеуге байланысты аптасына бір реттен жыл сайынға дейін өзгереді). Киім-кешектер қарапайым немесе толыққанды болмайды.
In many Protestant groups, such as the Methodist and Reformed churches and some parts of the Anglican Communion, corporate worship is shaped by the legacy of the Reformation. Worship in such a context also generally features spoken prayer (either unscripted or prepared), Scripture readings, congregational singing of hymns, and a sermon. Some liturgy is normally used but may not be described as such. The Lord's Supper, or Communion, is celebrated less frequently (intervals vary from once a week to annually according to the denomination or local church). Vestments are less elaborate or absent.
Харизматикалық дәстүр
Харизматикалық христиандықта (оның ішінде елуінші күн мейрамы, харизматикалық қозғалыс, неохаризматикалық қозғалыс және конфессиялық емес христиандықтың кейбір бөліктері) ғибадат Құдайға бағыну актісі ретінде қарастырылады, және ол көбінесе бейресми сипатқа ие. Кейбір жиындар діни белгілері аз аудиторияларда өтеді. Нақты киім талабы жоқ. 1960 жылдардағы харизматикалық қозғалыстың басталуынан бері көптеген конфессиялардың христиандық ғибадат тәжірибелерінде маңызды өзгерістер болды. Жаңа, музыкаға бағытталған ғибадат түрі, қазіргі заманғы ғибадат деп белгілі, кеңінен таралды. Бұл литургияға немесе «әндер мен дұғалардың араласуына» негізделген дәстүрлі ғибадат ретін, қауымдық ән салудың ұзақ кезеңдерімен, кейде «блоктық ғибадат» деп аталатын, алмастырады. Ғибадат екі бөлімнен тұрады: алғашқысы – музыкалық бөлім, екіншісі – уағыз және Раббының соңғы кешкі асы. 1980 және 1990 жылдары қазіргі заманғы ғибадат музыкасы көптеген евангелистік шіркеулерде бекінді. Бұл музыка халық музыкасы, христиан рок немесе фолк музыкасы стилінде жазылған, сондықтан дәстүрлі әнұрандардан едәуір өзгешеленеді. Ол көбінесе шіркеулерде бұрын қолданылмаған аспаптарда орындалады, мысалы, гитаралар (электрлі гитаралар да бар) және барабан жиынтықтары.
In Charismatic Christianity (including pentecostalism, the charismatic movement, neo charismatic movement and certain parts of nondenominational Christianity), worship is viewed like an act of adoration of God, with a more informal conception. Some gatherings take place in auditoriums with few religious signs. There is no dress style. Since the beginning of charismatic movement of the 1960s there have been significant changes to Christian worship practices of many denominations. A new music centered approach to worship, known as contemporary worship, is now commonplace. This replaces the traditional order of worship based around liturgy or a "hymn prayer sandwich" with extended periods of congregational singing sometimes referred to as "block worship". The worship has two parts; one in the beginning with music and the second part with sermon and Lord's Supper. In the 1980s and 1990s, Contemporary worship music settled in many evangelical churches. This music is written in the style of popular music, Christian rock or folk music and therefore differs considerably from traditional hymns. It is frequently played on a range of instruments that would not have previously been used in churches such as guitars (including electric) and drum kits.
Мәсіхшілердің ғибадат түрлері
Жексенбі күндері тұрақты түрде өткізілетін құлшылықтар көптеген дәстүрлердің құрамында болады. Евхаристия осы құлшылықтардың кейбіреуінде немесе барлығында да тойланады; көбінесе ол айына бір рет немесе тоқсан сайын бір рет өткізіледі. Аз ғана конфессиялардың негізгі апталық құлшылықтары жексенбі күні емес, сенбі күні өтеді. Ірі шіркеулерде әдетте әр жексенбіде бірнеше құлшылық болады; көбінесе таңертең екі немесе үш, ал түстен кейін немесе кешке біреу немесе екі құлшылық өткізіледі.
Regular Sunday services are a part of most traditions. The Eucharist may be celebrated at some or all of these; often it is included either once a month or once a quarter. A few denominations have their main weekly services on Saturday rather than Sunday. Larger churches often tend to have several services each Sunday; often two or three in the morning and one or two in the late afternoon or evening.