Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1-ғасырдың басындағы көне грек философы
1st century AD Ancient Greek philosopher
Онасандер немесе Оносандер (Онесандрос немесе Ὀνόσανδρος Onosandros; шамамен 1-ғасыр) – грек философы. Ол Платонның «Мемлекеті» туралы жазылған, қазір жоғалып кеткен түсіндірмелердің авторы; сонымен қатар, Квинт Веранийге арналған генералдың міндеттері туралы қысқа, бірақ толыққанды «Стратегик» (Στρατηγικός) еңбегін жазған. «Стратегик» императорлар Морис және Лев VI-ның, сондай-ақ Саксониялық Мористің әскери жазбаларында негізгі дереккөз ретінде қолданылған, ол француз тіліне аудармасын қарастырып, оның жоғары бағасын берген.
Onasander or Onosander ( Onesandros or Ὀνόσανδρος Onosandros; fl. 1st century AD) was a Greek philosopher. He was the author of a commentary on the Republic of Plato, which is lost; as well as of the Strategikos (Στρατηγικός) a short but comprehensive work on the duties of a general, which was dedicated to Quintus Veranius. The Strategikos was the main source used for the military writings of emperors Maurice and Leo VI, as well as of Maurice of Saxony, who consulted it in a French translation and expressed a high opinion of it.
Өмір
Судаға сәйкес, ол Платон философы болған, және сақталған әскери еңбегі "Стратегикос" немесе "Генерал" шығармасынан өзге, Платонның "Мемлекет" еңбегіне түсіндірме жазған. Онасандрдың өмірі туралы мәліметтер тек оның өзінің еңбегінен ғана белгілі. Ол "Стратегикос" шығармасын Квинт Веранийге арнаған, ол б.з. 49 жылы консул болды және он жылдан кейін Британияда қайтыс болды, демек, трактаттың жазылу мерзімінің соңғы шегі 59 жыл. Онасандр туралы антикалық дәуірден басқа мәліметтер Иоанн Лидтің грек әскери жазушыларының арасында Ὀνήσανδρος деп атауында және со-аталған Леоның "Тактика" еңбегінде кездеседі.
According to the Suda, he was a Platonic philosopher who, in addition to his surviving military work, Strategikos, or The General, also composed a commentary upon Plato's Republic. The only details known about Onasander's life are from his own work, the Quintus Veranius to whom he dedicated the Strategikos to was the consul of A. D. 49, who died while in command in Britain ten years later, so the terminus ante quem for the composition of the treatise is 59. The only other references to Onasander from antiquity are in Johannes Lydus, who names an Ὀνήσανδρος among Greek military writers, and in the Tactica of the so‑called Leo.
Стратегиялық
Онасандрдың "Стратегикосы" ежелгі әскери мәселелер бойынша ең маңызды трактаттардың бірі болып табылады және грек әскери тактикасы туралы басқа ежелгі еңбектерде сирек кездесетін, әсіресе жеңіл әскерді шайқаста қолдану туралы ақпаратты ұсынады. Олдфедрдің сөзіне сәйкес, трактаттың негізгі мәні – этика, мораль және қарулы күштердегі табысқа жетудің жалпы принциптері. Трактат қолбасшының міндеттерінің әртүрлі жақтарына арналған қырық екі тараудан тұрады, оның ішінде генералдың өз әскерлеріне, жауға және азаматтарына қатысты мінез-құлқы, әлеуметтік статусы, сыртқы келбеті, іс-әрекеттері мен көзқарасы туралы этикалық мәселелер; әскерлердің моральдық жағдайы, белгілі бір саясат пен тактиканың моральға тигізетін әсері және тағы да басқалар; сонымен қатар, қарапайым мәселелер бойынша көптеген пайдалы кеңестер берілген. Онасандр басқа грек және римдік әскери жазушылардан екі жағынан айқын түрде ерекшеленеді. Ол барлық нәрсені негізінен қолбасшының көзқарасынан қарастырады, кімді таңдау керектігіне қатысты ұзақ және құнды мәліметтер келтіреді, сондай-ақ этикалық және діни мәселелерге ерекше мән береді. Трактатта терең философиялық немесе техникалық әскери мазмұн жоқ, ол тек генералдықтың негізгі принциптерін беруді мақсат етеді (στρατηγικαὶ ὑφηγήσεις, prooem. 3) және жаңалыққа таласпайды.
Onasander's Strategikos is one of the most important treatises on ancient military matters and provides information not commonly available in other ancient works on Greek military tactics, especially concerning the use of the light infantry in battle. According to Oldfather, the burden of the treatise is really ethics, morale, and the general principles of success in arms The treatise consists of forty two chapters upon various aspects of a commander's duties, notably ethical considerations regarding the character, social status, bearing, behaviour, and attitude of a general towards his troops, the enemy, and his fellow citizens; the morale of the troops, the effect of particular policies and tactics upon morale, and the like; together with much sound advice about elementary matters In two respects Onasander differs markedly from other Greek and Roman military writers. He regards everything from the point of view primarily of the commanding officer, to the question of selecting whom he devotes a long and valuable passage, and he lays uncommon stress upon ethical and religious considerations there is nothing very philosophic nor technically military in the treatise, which is intended to give merely the broad principles of generalship (στρατηγικαὶ ὑφηγήσεις, prooem. 3), and lays no claim to originality.
Философия
Олдфедрдің айтуынша: Платон философиясының іздері [Стратегикоста], әсіресе достардың достарымен бірге күресу керектігі туралы ескертуде (24-тарау), және φθόνος мен ζῆλος арасындағы ажыратымдалықта (42.25-тарау) ізделіп келді. Бірақ бірінші идеяның мәні, Нестордың "Илиадада" (Β 362 f.) берген кеңесінен де көне; ол Элеялықтар, Итальяндық гректер, криттіктер және боеотиялықтар арасында кеңінен таралған, Фиваның қасиетті жасағының ерекшелігі болған, және Спартада да бір кезде осыған ұқсас амалдар қолданылған болуы мүмкін, сондықтан ол әскери жазушылардың назарынан тыс қалмауы керек. Осы тақырып Ксенофонттың "Симпозиум" еңбегінде (VIII.32, 34, 35) Онсандрдан бұрын жазылған әдебиетте де қарастырылған, сондықтан Онасандр Платонның аталған өте танымал бөлімін (Симпозиум, 178E ff.) білмейтін болса да, оны тікелей көзі деп есептеудің қажеті жоқ. φθόνος пен ζῆλος арасындағы ажыратымдалыққа келсек, Платонда нақтылы параллель жоқ, ал Аристотельде осыған ұқсас анықтамалар бар. Дегенмен, мұндай анықтамалар философтардың кәсібі болғандықтан, егер сөздерде айқын ұқсастық болмаса, олар нақты бір көзді болжай алмайды. Керісінше, қазіргідей соғысты этикалық тұрғыдан зерттеуде Платонның "Республикасына" түсіндірме жазушының соғысқа және оның түпкі себептеріне, жақсы сарбаздың мінез-құлқына, үздіксіз әскери жаттығулардың қажеттілігіне, сарбаздың өмір салтына, табысты әскери дайындықтың кәсіби жақтарына, офицер біліміндегі математиканың маңыздылығына, соғыстың ең қатыгездік аспектілерін, әсіресе өркениетті мемлекеттер арасында жоюға бағытталған ұсыныстарға және осы ұлы еңбекте талқыланған басқа да ұқсас тақырыптарға қатысты ешқандай із қалдырмауы таң қалдырады. Онасандрдың мұндай үндемеуі, мүмкін, біздің автордың [Суда] атаған жазушымен бір екендігіне күмән келтіруге жеткіліксіз болса да, "Генерал" еңбегі Платонмен шұғылдану кезеңінен бұрынғы зерттеу екенін көрсетеді.
According to Oldfather:Traces of Platonic philosophy have been sought in the [Strategikos], especially in the admonition that friends should fight beside friends (Ch. 24), and in the distinction made between φθόνος and ζῆλος (Ch. 42.25). But the essence of the first idea is as old as Nestor's advice in the Iliad (Β 362 f.); it was practised among the Eleans, Italic Greeks, Cretans, and Boeotians, being characteristic of the Sacred Band of Thebes, and something similar may not have been unknown at one time in Sparta, hence it can hardly have escaped the attention of military writers. The same topic is treated also in extant literature from before the time of Onasander by Xenophon in his Symposium, VIII.32, 34, 35, so that, although Onasander can hardly have been ignorant of the famous passage in Plato (Symposium, 178E ff. ), it is hardly necessary to assume that this was its immediate source. As for the discrimination between φθόνος and ζῆλος there is no real parallel in Plato, whereas an almost exact counterpart exists in Aristotle such definitions, however, were the stock in trade of philosophers, and do not presuppose a specific source unless there is some marked similarity in expression. On the contrary, one would rather be inclined to wonder that, in an ethical study of warfare like the present, a commentator upon Plato's Republic should have failed to show at any point some trace of the not infrequent references to war and its basic cause, the character of the good soldier, the need of constant military exercise, the style of life of the soldier, the professional aspect of successful military preparation, mathematics as a necessary element in an officer's education, proposals looking toward the elimination of certain of the more cruel aspects of warfare, at least between civilized states, and similar topics discussed in that great work. Such silence on the part of Onasander, although not sufficient, perhaps, to cast doubt on the identity of our author with the writer mentioned by [the Suda], would more naturally suggest that in The General we have a study anterior to a period of preoccupation with Plato.
Мұра
Олдфедрдің айтуынша, ежелгі заманда Онасандрдың ықпалы зор болды. Көптеген кейінгі әскери жазушылар оған міндетті, әсіресе Морис және Лев VI, соңғысы Онасандрдың еңбектерін көбінесе қайта жазған. Ренессанс дәуірінде ол ерекше танымал болды. 1493 жылы Никколо Сагундино жасаған латын тіліндегі аудармадан бастап, испан, неміс, француз, итальян және ағылшын тілдеріне аудармалар тікелей бірінен соң бірі жарық көрді. Мұндай үлкен сұраныс – бұл жай ғана тіл білімі саласындағы жаттығулар емес еді – көптеген тәжірибелі әскерлер оның кеңесін құнттық қабылдағанын және оның көп бөлігі осы арқылы әскери ғылымның негізгі бөлігіне енгенін көрсетеді. Келесі ғасырдың соңында Ригальтий грек мәтінінің алғашқы басылымын жариялады.
According to Oldfather, the influence of Onasander in antiquity was considerable. Most subsequent military writers are indebted to him, notably Maurice and Leo VI, of whom the latter in a large measure paraphrases Onasander. In the Renaissance he enjoyed a remarkable popularity. Translations, beginning with the Latin translation by Niccolò Sagundino in 1493, appeared in rapid succession in Spanish, German, French, Italian, and English, and such a demand, for these were no mere philological exercises, shows that many a practical soldier took to heart his counsel, and that much of it has passed thereby into the common body of military science. Towards the end of the next century the first edition of the Greek text, by Rigaltius, appeared.