Кіріспе

Friendship – Австралияның бірінші флотының көлік кемесі, 1784 жылы Англияның Скарборо қаласында салынған сауда бригі. Австралияның бірінші флотының құрамында ол Англиядан Жаңа Оңтүстік Уэльске сотталғандарды тасымалдады. 1788 жылғы қазан айында Макассар бұғазында экипаж жетіспеуі салдарынан суға батырылды.

Шығу тегі

1784 жылдың соңында суға түсірілгеннен кейін, ол 1785 жылдың наурыз айында капитан Уильям Янг басқаруымен Антигуаға жіберілді. Жыл соңында, қант және ром жүгімен қайтып келген болуы мүмкін. Содан кейін ол Шығыс елдеріндегі көмір саудасында жұмыс істеді, ал 1786 жылдың шілде айында темір, жалбыз және ағаш тақтайларын алу үшін Санкт-Петербургке жіберілді. 1786 жылдың 10 қазанында Темзаға оралды, ал төрт күннен кейін Бірінші флоттың мердігері Уильям Ричардс оны Әскери-теңіз кеңесіне ұсынды. Ричардс пен Томас Хоппер арасындағы келісімшарт 23 қарашада қол қойылды.

Австралияға саяхат

"Достық" кемесі 1787 жылғы 13 мамырда Портсмуттан флоттың қалған бөлігімен бірге шықты, ол сотталғандарды тасыған ең кішкентай кеме болды. Оның капитаны Фрэнсис Уолтон, ал тағайындалған дәрігері Томас Арнделл еді. Кемеде 76 ер адам және 21 әйел сотталған адам болды, бірақ кемедегі адамдардың саны туралы әртүрлі мәліметтерде шағын айырмашылықтар бар. Дэвид Коллинз өзінің "Жаңа Оңтүстік Уэльстегі ағылшын отарлығы туралы есеп» кітабында былай деп жазды: «228 тонналық "Достық" кемесінде 76 еркек және 21 әйел сотталған адам, 1 капитан, 2 лейтенант, 2 сержант, 3 капрал, 1 барабаншы және 36 сарбаз, сондай-ақ отардағы 1 дәрігердің көмекшісі болды». Жергілікті әскерлер күзетшілік жасады. Әйел сотталғандардың онға жуығы тәртіпсіз және адалсыз мінез-құлық танытты. Жақсы үміт мүйісіне жеткенде Уолтонға барлық әйелдерді басқа кемелерге көшіріп, отар үшін онда сатып алынған малға орын жасау туралы нұсқау берілді. "Достық" кемесі 1788 жылғы 26 қаңтарда сағат 20:00 шамасында Сидней шығанағының аузында 7 фатом тереңдікте тоқтады, ол флоттан соңғысы болды. Сапар барысында оның екі әйел сотталған адамы қайтыс болды, біреуі кеме Риоға жеткенге дейін, ал екіншісі "Леди Пенрин" кемесіне ауысқаннан кейін. Гринвичтегі Ұлттық теңіз мұражайының коллекциясында "Достық" суреті және "Достыққа сәттілік! 1787 жыл" деген жазуы бар күміс медальон бар, ал арт жағында "F. W." – "Достық" капитаны Фрэнсис Уолтонның әріптері жазылған. Уолтон оны сатып алып, флоттың кетер алдында оған жаздырған болар.

Тағдыр

1788 жылы 14 шілдеде "Достық" кемесі Порт-Джексоннан Александр, Бороудейл және Уэльс принсімен бірге теңізге шықты, бірақ үш кеме де жүзіп кеткеннен кейін болған дауыл салдарынан соңғы екеуі бөлініп кетті. Александр мен Достық Шығыс Үндістан арқылы тікелей елдеріне қайтуға бағыт алды. 1787 жылдың қазан айынан бері таза тағамдар болмағандықтан, екі экипаж да скорбуттан қатты зардап шекті. Келесі айларда Александр 10 теңізшіні (30-дан), ал Достық – біреуін (17-ден) жоғалтты, ал қалғандарының көпшілігі жұмыс істеуге шамасы жетпеді. Қазан айының соңында, Борнеоның оңтүстік-шығыс жағалауында, Балабалаган аралдарының құмды жағалауларын аралаудан шаршап, қарақшылардың шабуыл жасауы мүмкін деген алаңдаушылық туғаннан кейін, екі кемеден кішісі – "Достық" кемесін батыру туралы шешім қабылданды және қалған теңізшілерді Александрға шоғырландыруға бел буды. 27 қазанның кешкісін (теңіз уақыты бойынша 28 қазан), екі басында да су сызығының астында төрт тесік жасалды, содан кейін кеме арқанмен босатылды. Оның орналасқан жері 2°36’ Оңтүстік ендігі, 117° Шығыс бойламы бойынша көрсетілді.

Ресми наразылық

Қайтып келгеннен кейін, кеме иелері Әскери-теңіз басқармасына ресми шағымданып, кемесінің және оның жиһаздарының құнын өндіріп алуды сұрады. Үкімет өтемақы төлеуден бас тарды және мәселенің шешімі белгісіз күйде қалды.

Еске алу

1986 жылы Қалалық көлік басқармасының бірінші флотының паромдарының біріне «Достық» деген ат берілді.