Кіріспе

Бірінші флоттың көлік кемесі "Александр" 1783 немесе 1784 жылы Халл қаласында құрылған сауда кемесі болды. Ол 1788 жылы Австралияны еуропалықтардың қоныстандыру үшін сотталғандарды тасымалдауға британ үкіметі жалдаған Бірінші флот құрамына кірген кемелердің бірі еді. Австралиядан қайтар жолында Британдық Шығыс Үндістан компаниясы оған Кантоннан Ұлыбританияға жүк тасымалдауға рұқсат берді. Содан кейін ол 1809 жылға дейін Лондоннан сауда жасады, кейін тізімнен шығарылды.

Құрылыс және меншік

"Александр" кемесі 1783 жылы Халл қаласында үш мачталы және екі палубалы барк ретінде салынды. Ол галереясы мен мүсіні жоқ қарапайым келбетті кеме болды. 452 тонна жүкті тасымалдайтын ол флоттағы ең ірі көліктік кеме еді және кемінде 30 экипаж мүшесін алып жүрді. Оның иелері – Саутварк саудагерлерінің "Уолтон және Компания" фирмасы, оның төрағасы – теңізші капитан Уильям Уолтон. Кеменің капитаны Дункан Синклер еді. 1786 жылғы Ллойд тізілімінде капитан Дж. Меткалф, ал сауда маршруты Петербург – Лондон деп көрсетілген. Тізілімге енгізілген түзетуде жаңа капитанның аты В. Хантер деп жазылған. Соңында, кеменің құрылыс жылы 1784 жыл, ал жүкті тасымалдау көлемі 650 тонна (бм) деп көрсетілген. 1787 жылғы Ллойд тізілімінде капитан В. Хантер, ал сауда маршруты Лондон – Санкт-Петербург деп көрсетілген. Бірақ, жазбаға қосылған кейінгі мәліметте капитан Д. Синклер, ал сауда маршруты Лондон – Ботаника шығанағы деп көрсетілген. Кемеде қару-жарақ болмағаны туралы хабарлама жоқ, бұл күтпеген нәрсе емес, себебі Ұлыбритания ешкіммен соғысқан жоқ. Тізілімде кеменің 1784 жылы салынғаны және 650 тонна жүкті тасымалдай алатыны көрсетілген.

Австралияға саяхат

1787 жылдың басында Александр кемесі Вулвич доктеріндегі сотталғандарды тиеді. Сотталғандар Темзадағы түрме кемелерінен де, сондай-ақ тікелей Ньюгейт түрмесінен де келді. Кеме содан кейін леди Пенринмен бірге Портсмутқа барып, флоттың қалған бөлігімен кездесті. Александр Портсмуттан кетер алдында кемеде қызба пайда болып, 16 адам қайтыс болды. Ол 1787 жылдың 13 мамырында Портсмуттан 195 ер адамнан тұратын сотталғандармен бірге кетіп қалды. Сапар барысында тағы 15 сотталған көз жұмды, бұл флоттағы барлық кемелер арасындағы ең көп көрсеткіш. Қызудың себебі, 1787 жылдың маусым айында хирург Джон Уайт хабарлағандай, су асты суларын тиісінше басқармауы болуы мүмкін: Аурудың себебі су асты суларының белгілі бір себептермен тым жоғары көтерілуіне байланысты болды, нәтижесінде кабина панельдері мен офицерлер киімінің түймелері зиянды газдардың әсерінен қара түске айналды. Люктер ашылғанда, иіс соншалықты күшті болды, олардың үстінде тұруға жақын болмады. Хирургтар Уайт пен Балменнің Бірінші флот капитаны Артур Филипке берген шағымдарынан кейін Александр кемесінің су асты сулары үнемі сорғыланып, сотталғандардың денсаулығына оң әсер етті.

Көтеріліс

Синклер 1787 жылғы қазан айында кемеде болған бүлік әрекетінің алдын алды. Бес сотталған және бірнеше тәжірибелі теңізшілер темір құбырлармен қаруланып, күзетшілерді басып алып, кемені ең жақын жерге жеткізуді көздеді. Синклер хабаршысынан бұл жоспарды білгендіктен, экипаж бен сотталғандарды палуба астына қамап, бүлікшілер анықталды. Бүлікшілердің бірі Филип Фаррелл еді. Екінші бүлікші Томас Гриффитс еді. Синклер оларды «Сириус» кемесіне ауыстырып, қамшылады, содан кейін «Уэльс принці» кемесімен Жаңа Оңтүстік Уэльске дейінгі сапарды аяқтауға жіберді. Синклер өзінің хабаршысын «Скарборо» кемесіне оның қауіпсіздігі үшін жіберді.

Ботани шығанағына кіру

Тасманиядан өткеннен кейін, 16 қаңтарда Артур Филип флагмандық "Сириус" кемесінен "Supply" тендеріне ауысты. Ол Джон Шортленд басқаратын ең жылдам үш көлікпен бірге алға бағыт алып, 1788 жылғы 18 және 19 қаңтарда Ботани шығанағына жеткен алғашқы кемелер тобы болды. Колония орнын өзгерту туралы шешім қабылданған соң, "Александр" 1788 жылғы 26 қаңтарда Австралияның Сидней қаласындағы Порт-Джексонға келді және сотталғандарды түсірді. Порт-Джексоннан Генри Кэйбл деген сотталған адам Дункан Синклерді саяхат барысында мүлкін жоғалтқаны үшін сотқа шақырды. Австралиядағы алғашқы азаматтық сот ісінде Генри Кэйбл 15 фунт өтемақы жеңіп алды.

Англияға оралу

Британдық Шығыс Үндістан компаниясы 1786 жылы Александрды тұтқындарды түсіргеннен кейін Кантоннан шай тасымалдау үшін жалдаған. Ол 1788 жылғы 14 шілдеде Порт-Джексоннан "Дуслық" кемесімен бірге шықты, оның экипажын Александр Батавияда кемесі суға батырылғаннан кейін алды, ол Кантонға бағыт алған болатын. Александр 1789 жылғы 1 маусымда Темзаға келді. Өкінішке орай, кері сапар туралы қолжетімді жазбалар жоқ. Александр Англияға француз теңізшісі Лаперуздің соңғы құжаттарын әкелді, оның экспедициясының екі кемесі, ең болмаса, Соломон аралдарындағы Ваникоро аралының рифтерінде құлаған болуы мүмкін, себебі француз экспедициясы 1788 жылғы наурыз айында Ботани шығанағынан Торрес бұғазы арқылы Еуропаға қайту ниетімен солтүстікке бет алған. 1789 жылғы Ллойд тізілімінде Александрдың капитаны Д. Синклер деп көрсетілген, ал саудасы – Лондон-Ботани шығанағы. Кейінірек енгізілген түзетуде жаңа капитанның аты және жаңа саудасы көрсетілген, бірақ олардың екеуі де оқылмайды. Дегенмен, түзету кеменің сыйымдылығын 650 тоннадан 445 тоннаға түзетті.

Кейінгі мансабы

1790 жылғы Ллойд тіркелімінде Александр туралы оқылған жазба болды. Онда оның капитаны Л. Д. Брюс, ал саудасы Лондон – Доминика деп көрсетілген. Құрылысы 1784 жылға дейін созылған. Ллойд тіркелімінің 1799–1801 жылдарғы нөмірлерінде Александр 1783 жылы Халл қаласында 468 тонналық кеме ретінде салынғаны және Лондон мен Санкт-Петербург арасында сауда жасағаны сипатталған. Онда оның капитаны Дж. Фрейзер, ал иесі Лейтон деп тізілген. 1802 жылғы Ллойд тізімі осы ақпаратты қайталады және оның Лондоннан көліктік мақсатта саяхаттайтынын көрсетеді.

Тағдыр

Кеме тіркелімі 1810 жылы Александрды әлі тізімдеді, капитан – J. Фрейзер, иесі – Лейтон. Оның саудасы – Лондон негізді тасымалдау қызметі.

Белгілі жолаушылар

Джон Цезарь, кейіннен танымал қарақшы, және Австралияға Африкадан келген алғашқы қоныс тебушілердің бірі.