Кіріспе

Дингли – Мальтаның Солтүстік аймағындағы ауыл. 2021 жылғы мәлімет бойынша, халқы 3 865 адамды құрайды. Астана Валлеттадан және ең жақын қала Рабаттан екі километр қашықтықта орналасқан. Ауыл теңіз деңгейінен шамамен 230 метр биіктікте, Мальтаның ең жоғары нүктесіне жақын жерде жатыр. Бұл аймақтан кішкентай, адам тұрмайтын Филфла аралының көрінісі ғана емес, Мальтаға да керемет көрініс ашылады. Қападан жақын орналасқан Бускетт бақтары мен Вердала сарайы да көрінеді.

Этимология

Дингли атауы Сэр Томас Дингли атты Сент-Джон орденінің ағылшын рыцарының есімінен шыққан деп саналады, ол осы аймақтағы көптеген жерлердің иесі болған.

Тарих

Дингли шекараларында финикиялық, карфагендік және рим дәуірлеріне дейінгі тас қабірлер табылды. Ғайн Хандфул және Та-Балду аймақтарында римдік моншалар мен басқа да ескерткіштер кездесті.

Талдар

XVI ғасырдың басына дейін Бускетт пен Динглидің қазіргі орны арасында Ħal Tartarni деп аталатын шағын ауыл болған. 1436 жылға қарай ауыл Мальтаның алғашқы он приходтың бірі болып құрылған, онда Әйя Доминикаға арналған шіркеу болған. Алғашқы шіркеу қазір қираған, бірақ 1669 жылы сол шіркеуге арнап жақын жерде жаңа капелла салынды және ол әлі де тұр. Ингуанес ақсүйек әулеті бұл аймақта көп жерге ие болған және Ħal Tartarni халқын егістіктерде жұмыс істеуге жұмысқа тартқан. Уақыт өте келе, адамдар егістіктерге жақындап, алғашқы ауылды тастап кеткен. Жаңа ауыл ақырында қазіргі Динглиге дейін өсіп жеткен. Ħal Tartarni орнында қазір ашық далалар ғана бар.

Дингли ауылы

Дингли приходы 1678 жылы құрылған және біздің Анамыздың Көкке көтерілуіне арналған. Шіркеу ауылдың орталығында, айналасының барлық аймағына көрініс беретін биік жерде орналасқан. Бүгінгі күнгі шіркеу 20-ғасырдың басында латын кресті пішінде салынған. Ғибадатхана сол ғасырдың ортасында жаңа фасадының салынуымен және негізгі дәліздің енінің кеңейтілуімен айтарлықтай өзгертілді. Жақындағы жаңалық – 60-шы және 70-ші жылдары күмбездің салынуы, ол шіркеу құрылысын аяқтады. Сол шіркеуге 2015 жылдың 22 тамызында, Динглидің мерекесінің қарсаңында Мальта архиепископының жарлығымен Архприход шіркеуі мәртебесі берілді. Динглидегі Успендік мерекесі 15 тамыздан кейінгі бірінші жексенбіде тойланады. Приходтағы біздің Анамыздың титулдық мүсіні аралдағы бесінші мүсін, ол 1861 жылы Антон Бусуттил жасаған. Мүсін ағаштан ойылған және әр жылғы мереке күнінде приходтан 8 мүсінші көтеріп шығарады. Мүсін екі рет қалпына келтірілді: 1934 және 1977 жылдары. Әйгілі Сент-Джон орденінің билігі кезінде Дингли корсарлардың шабуылынан қауіпсіз деп есептелді, себебі Дингли жартастарының арқасында пираттардың осы аймаққа қонуы мүмкін емес еді. Ауыл 20-ғасырдың ортасынан кейін дамуды көре бастады, сол кезде халық саны 2000-нан 21-ғасырда екі есеге артты. Жеке үйлерге телефон қызметі енгізілді, сондай-ақ қоғамдық көлік Рабатта тоқтамай, тікелей ауылға жете бастады, бірақ 2017 жылдың наурыз айынан бастап Динглиге түнгі автобустар қатынайды, ал тұрғындар Рабатта түсуге мәжбүр.

Білім

ХХ ғасырдың басына дейін балаларды мектепке жіберу қиын болды, себебі ұлдар егістікте жұмыс істесе, қыздар шаруашылық жұмысына көмектесетін. Бұл уақыт өте келе өзгерді, қазіргі таңда барлығы мектепке барады, бастауыш және орта білім деңгейінде. Ал кейбіреулері орта білімнен кейінгі және жоғары білім деңгейінде оқуларын жалғастырып, өз мамандықтары бойынша доктор ғылымын қорғайды.