Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Италиялық альпинист (1925–2009)
Italian mountaineer (1925–2009)
Лино Лацеделли (4 желтоқсан 1925 – 20 қараша 2009) – итальяндық альпинист. 1954 жылғы 31 шілдеде Ахилл Компаньонимен бірге ол К2 шыңына бірінші болып жетті.
Lino Lacedelli (4 December 1925 – 20 November 2009) was an Italian mountaineer. Together with Achille Compagnoni, on 31 July 1954 he was the first man to reach the summit of K2.
Ерте өмір
Лацеделли Кортина-д'Ампеццода дүниеге келген. Оның альпинистік мансабы жасөспірім кезінде, жергілікті таудың басына тау жоғарғы беткейін көтерілгенде басталды. Көп ұзамай ол сол кездегі Доломит тауларының ең үздік альпинистерінің бірі Луиджи "Биби" Гединаның баптауында болды. 1946 жылы ол беделді "Кортина Скиррелс" клубына қабылданды. Лацеделли қиын маршруттарды жылдам бағындыруымен танымал болды, соның ішінде: Константини Аполлоний Оңтүстік бетін тікелей (500 м V+ A2) Пиластро ди Розесте (Гединамен бірге қайталап өтті); Гидо Лоренцимен бірге Cima Scotoni (Fanis тобы) Оңтүстік-Батыс бетіне алғашқы көтерілу; Мармолада ди Пеньяның Оңтүстік-Батыс бетіндегі Солда жолының бірінші бір күндік бағындырылуы (Лоренцимен бірге); және Бениамино Франческимен бірге Cima su Alto-да Габриэль Ливанос Диедресіне төртінші көтерілу. 1951 жылы ол Монблан массивінде, төрт күндік алғашқы көтерілістен бірнеше апта өткен соң, Биби Гендинамен бірге Гранд Капуциннің шығыс бетіндегі Бонатти Гигоға екінші рет көтеріліп, халықаралық деңгейде танылды, бұл 18 сағатқа созылды. Өзінің мәлімдемелеріне қарамастан, Лино Лацеделли Гранд Капучиндегі Бонатти Гиго маршрутын екінші рет бағындырмаған. 1953 жылы Роберт Параго мен Люсьен Берардини құраған команда екінші рет көтерілді. Француз альпинистері Лацеделли мен Гединаның репелден түсу үшін қалдырған деген жабдықтарын таба алмады. Ол 1954 жылы Ардито Дезио басқарған итальяндық Каракорум экспедициясының К2-ге баруына табиғи таңдау болды. Ал 1977 жылға дейін тағы бір бағындыру болған жоқ.
Lacedelli was born in Cortina d'Ampezzo. His climbing career began as a young teenager when he followed a mountain guide up a local summit. He soon came under the tutelage of Luigi 'Bibi' Ghedina, one of the best Dolomite rock climbers of the age. In 1946 he was accepted into the prestigious Cortina Squirrels club. Lacedelli was known for fast ascents of difficult routes, including: the Constantini Apollonio South Face Direct (500 m V+ A2) on the Pilastro di Rozes (repeat with Ghedina); the first ascent of the Southwest Face of Cima Scotoni (Fanis Group) with Guido Lorenzi; first one day ascent of the Solda Route on the SW Face of the Marmolada di Penia (with Lorenzi); and the fourth ascent of the Gabriel Livanos Diedre on the Cima su Alto with Beniamino Franceschi. In 1951, he achieved international recognition by completing, in the Mont Blanc massif, the second ascent of the Bonatti Ghigo on the east face of the Grand Capucin with Bibi Ghendina in 18 hours, just weeks after the four day first ascent. Despite his claims, Lino Lacedelli never made the second ascent of the Bonatti Ghigo road on the Grand Capuchin. The team formed by Robert Paragot and Lucien Berardini made the second climb in 1953. The French mountaineers did not find the equipment supposedly left in place by the repeaters Lacedelli and Ghedina to abseil. He became an obvious choice for the 1954 Italian Karakoram expedition to K2 led by Ardito Desio. The summit was not reached again until 1977.
K2 кейін
Лацеделли Кортинадағы K2 Sports ашық ауа дүкенін басқарды, 2004 жылы K2 базалық лагеріне сапар жасады. 2005 жылы оған Италияның ең жоғары наградасы – Ұлы крест ордені табысталды. Ол 2009 жылғы 20 қарашада Кортина-д'Ампеццода, өмірінің бар сағатын өткізген үйінде 83 жасында дүние салды. Үйге оралған команда мүшелері барлық айыптауларды жоққа шығарды, ал Компаньони Бонаттиге қарсы шабуылдап, олардың шығуын саботаждауға және шыңды өзіне қастандық етуге тырысқанын айыптады. 1958 жылы Гашербрум IV шыңына алғаш көтерілген Бонатти альпинизм қауымдастығынан шеттетіліп, 1965 жылы тау шаруасынан бас тартты. Оның айтуынша, K2 шыңына алғашқы көтеріліс алдындағы түні Бонатти мен Мехди K2 иегіндегі қатты суыққа және дауылға шыдауға мәжбүр болды, ал олардың әріптестері Ахилле Компаньони мен Лино Лацеделли тікелей дауыстап естілетін жердегі шатырда түнді өткізді. Алдын ала келісім бойынша, Бонатти мен Мехди IX лагерде күтіп тұрған шыңға шығу командасы үшін оттегі баллондарын тасымалдады. Бірақ жоғарғы лагерь Бонатти күткеннен биік орналасқандықтан, шатырды таба алмағандықтан, олар 8100 метр биіктікте бивак жасауға мәжбүр болды. Шығудан он жыл өткен соң, альпинизм журналисі Нино Джильо Компаньонимен және экспедицияның пакистандық байланыс офицері полковник Ата Уллахпен сұхбаттасқан газет мақалаларын жариялады. Бонатти Лацеделли мен Компаньониден бұрын шыңға жетпек болған, бивак кезінде оттегі қолданған, нәтижесінде шыңға шығушылардың оттегісі ерте таусылған, және Бонатти Мехдини тастап кеткен, осылайша оның аяқтарының мұздауына және келесі ампутацияларға себеп болған деген мәлімдемелер жасалды. Бұл айыптаулар Бонаттиді Джильо мен газетке қарсы қылмыстық іс қозғауға және жеңіске жеткізді (ақшалай өтемақы жетімдер үйіне сыйланды). Бонатти оттегі қолдана алмағанын оңай дәлелдеді, себебі оның маскалары мен шлангтары болмады, тек баллондары ғана болды. Сот ісінде Бонатти үшін ұятты жағдай туды: оның адвокаты Әмір Мехдини Хунзадан іздеп тауып, оны Гилгит аудандық сотына куәлік беру үшін әкелді. Мехдиден бивак туралы сұрағанда, оның куәлігі кем дегенде Компаньонидің бір мәлімдемесін растады – Бонатти шыңға шығу командасында Компаньониді алмастыруды жоспарлаған және Мехдиге Компаньонидің қарсылығына қарамастан, түнді 9-шы лагерьдегі шатырда өткізетінімізді және шыңға қарай жол тартатынымызды уәде берген. Бонатти қосымша оттегі қолданбастан K2 шыңына көтерілуді көздеді. Алайда Мехди Бонатти оны тастап кеткенін немесе шыңға шығу командасының оттегін қолданғанын жоққа шығарды. Ол сондай-ақ, егер олар бивак кезінде оттегі қолданған болса, оның бақайырларын сақтап қалуға болатындығына сенді.
Lacedelli ran the outdoor shop K2 Sports in Cortina, trekked to K2 Base Camp in 2004. In 2005, he was awarded Italy's highest honour, Knight of the Grand Cross. He died at age 83 on 20 November 2009 in Cortina d'Ampezzo, in the house he had lived his entire life. Back at home, the summit team not only denied all charges, but Compagnoni counter attacked Bonatti, accusing him of trying to sabotage their summit push and steal the top for himself. Bonatti, who made the first ascent of Gasherbrum IV in 1958, was ostracised from the climbing community and in 1965 gave up mountaineering. His version was as follows: on the night before the first ascent of K2, Bonatti and Mehdi had to endure a freezing, storm swept bivouac high on the Shoulder of K2, while their companions Achille Compagnoni and Lino Lacedelli spent the night in a tent literally within hailing distance. As agreed beforehand, Bonatti and Mehdi had carried the oxygen bottles for the summit team who were waiting for them in Camp IX. But the top camp was placed in a higher location than Bonatti had expected, and when they couldn’t find the tent, they were forced to bivouac at 8100 meters. Ten years after the ascent, mountaineering journalist Nino Giglio published newspaper articles based on interviews with Compagnoni and the expedition’s Pakistani liaison officer Colonel Ata Ullah. It was claimed that Bonatti had tried to beat Lacedelli and Compagnoni to the summit, that he used oxygen during his bivouac that caused the summiteers supply to run out early, and that Bonatti had deserted Mehdi and so was responsible for his frostbite and subsequent amputations. These accusations prompted Bonatti to file and win a libel suit against Giglio and the newspaper (the damages were donated to an orphanage). Bonatti easily proved that he couldn’t have used the oxygen, as he didn’t have the masks or tubing, just the bottles. One aspect of the libel case was embarrassing to Bonatti: his lawyer tracked down Amir Mehdi in Hunza, bringing him to Gilgit District Court for deposition. Mehdi was asked about the bivouac and his testimony supported at least one of Compagnoni's assertions – Bonatti had been scheming to supplant Compagnoni on the summit team, and had promised Mehdi they would spend the night in Camp 9's tent and continue to the summit, regardless of Compagnoni's objections. Bonatti wanted to try to summit K2 without the use of supplemental oxygen. However, Mehdi denied that Bonatti abandoned him or used the summit team's oxygen. He also believed that if they had used oxygen during the bivouac, he could have saved his toes.