Ашилле Компаньони: K2 шыңының алғашқы бағындырушысы және даулы экспедициясы

Кіріспе

Италиялық альпинист және шаңғышы (1914–2009)

Ахилле Компаньони (26 қыркүйек 1914 – 13 мамыр 2009) – итальяндық альпинист және шаңғышы. 1954 жылғы 31 шілдеде Лино Лацеделлимен бірге ол К2 шыңына алғашқы болып жеткен экспедицияның құрамында болды.

Өмірбаян

Компаньони Санта-Катерина-ди-Вальфурва, Сондрио, Ломбардияда дүниеге келген. K2 экспедициясының табысты аяқталуы кезінде Компаньонидің соңғы лагерьді (IX) бұрын келісілген жерден жоғары орналастыру шешімі дау тудырды. Компаньони Уолтер Бонатти саммитқа арналған оттегі қорын пайдаланғанын, соның салдарынан саммит күні оттегі таусылғанын мәлімдеді. Уолтер Бонатти мұны жоққа шығарды және 1964 жылы итальяндық сотта ақталды. Бонатти мен Хунза альпинисі Әмір Мехди Компаньони мен Лацеделлиге оттегі жеткізу үшін шықты. Бұл биіктікте оттегі баллондарының салмағымен қиын, эпикалық көтеріліс болды, екеуі де шаршап қалды. Бонатти мен Мехди 26000 фут (7925 м) биіктіктегі "қамшық" деп аталатын жердегі IX лагерьге келді. Олардың таңғалысы, лагерь мүлде болған жоқ. Бонатти мен Мехди алаңдап, Компаньони мен Лацеделлиді шақырып, бірақ олар жауап бермеді. Ақырында, олар тау беткейінің жоғары жағынан жауап беріп, Бонаттиге баллондарды тастап, таудан түсіп кетуді бұйырды. Бонатти қараңғыда қиын өткелден 600 фут қашықтықтағы фараның жарығын көрді. Бонатти Компаньони мен Лацеделлиге лагерьге қосылуға өтінді. Фара кенеттен сөндіріліп, Бонатти мен Мехдитің жалбарынына қарамастан, Компаньони мен Лацеделли үнсіз қалды, осылайша Бонатти мен Мехдиді 26000 фут (7925 м) биіктікте ашық ауада жоспарланбаған бивакқа тастады. Бонатти Мехдидің түнде қауіпсіз түсуге жарамсыз екенін бағалады. Ол Мехдимен бірге "қамшықта" қалды, қар және суықпен күресіп, түні бойы өткізді. Бұл Мехдидің балтаңайларын жоғалтуына себеп болды. Компаньони шатырды жылжыту себебін, үстіне асылып тұрған мұздықтан қашу қажеттігімен түсіндірді. Бірақ шын мәнісінде, ол Уолтер Бонаттидің лагерьге жетуіне және осылайша саммит командасына қосылуына кедергі келтіруді көздеді. Бонатти барлық альпинистердің ішінде ең жақсы физикалық жағдайда болды және саммитқа шығу үшін логикалық таңдау болды. Егер ол саммит командасына қосылғанда, ол қосымша оттегісіз шығуға тырысқан болар еді. Егер ол сәттілікке жеткен болса, Компаньонидің саммиті оның жетістігіне қарағанда маңызсыз болар еді. Компаньони Бонаттидің шатырға жетуіне кедергі келтіруді мақсат етті. Келесі күні сағат 18:10-да Компаньони мен Лино Лацеделли Бонатти мен Мехди әкелген қосымша оттегіні пайдаланып K2 шыңына жетті. Экспедиция жетекшісі Ардито Дезио соңғы есебінде мәжбүрлі бивак туралы тек реттеп айтты. Мехдидің мұздауы экспедиция үшін ұят болды. Италия үкіметі Мехдиге K2 тауына жасаған алғашқы шығуына қосқан үлесі мен құрбандығы үшін шағын зейнетақы берді. Бұл Мехдидің ұлы тарапынан жоққа шығарылды. 2006 жылы "K2: Жеңістің бағасы" атты кітаптың ағылшын тіліндегі аудармасы жарық көрді. 2008 жылы Club Alpino Italiano ресми түрде Бонаттидің оқиғаның нұсқасын мойындады. Уолтер Бонатти ешқашан Компаньонимен татуласпады.

Compagnoni was born in Santa Caterina di Valfurva, Sondrio, Lombardy. On the successful K2 expedition, Compagnoni's decision to place the final camp (IX) at a higher location than formerly agreed was a source of controversy. Compagnoni alleged that Walter Bonatti had used some of the oxygen supply intended for the summit, causing it to run out on summit day. Walter Bonatti disputed this, and was cleared in the Italian courts in 1964. Bonatti and a Hunza climber, Amir Mehdi, climbed up to deliver oxygen to Compagnoni and Lacedeilli for their summit attempt. It was an epic climb with the weight of the oxygen bottles at that altitude and both men were exhausted. Bonatti and Mehdi arrived in failing light at a point on the "shoulder" at 26000 feet (7925 m) where the team had agreed to place camp IX. To their surprise the camp was not there. Alarmed, Bonatti and Mehdi called out to Compagnoni and Lacedelli who eventually answered from a site further up and left on the mountain, instructing Bonatti to leave the bottles and descend down the mountain. Bonatti could see the headlamp shining from the site over a difficult traverse in the dark, 600 ft away. Bonatti pleaded with Compagnoni and Lacedelli to join them in the camp. The headlamp abruptly switched off and despite continued pleas from Bonatti and Mehdi, Compagnoni and Lacedelli remained silent, sentencing Bonatti and Mehdi to an unplanned bivouac at 26000 feet (7925 m) in the open. Bonatti assessed that Mehdi was not in a fit state to downclimb safely at night. He stayed on the "shoulder" with Mehdi battling snow drifts and the cold all night. It cost Mehdi his toes. Compagnoni explained his decision to move the tent was to avoid an overhanging serac. However his motive actually was to prevent Walter Bonatti from reaching the camp and hence join the summit team in an attempt. Bonatti was easily in the best physical condition of all the climbers and the logical choice to make the summit attempt. If he had joined the summit team, he would likely have done so without the use of supplemental oxygen. If he had succeeded, any summit by Compagnoni would have been eclipsed. Compagnoni intended to discourage Bonatti from reaching the tent. At 18:10 the next evening, Compagnoni and Lino Lacedelli reached the summit of K2, using the supplemental oxygen Bonatti and Mehdi had brought them. Expedition leader Ardito Desio, in his final report, mentioned the forced bivouac only in passing. Mehdi's frostbite was an embarrassment to the expedition. The Italian government provided Mehdi with a small pension for his contribution and sacrifice on the first ascent of K2. This is disputed by Mehdi's son.). In 2006 an English translation appeared, K2: The Price of Conquest. In 2008, the Club Alpino Italiano officially recognized Bonatti's version of these events. Walter Bonatti never reconciled with Compagnoni.