Кіріспе

Даниялық жазушы және философ (1949 жылы туған)

Эрвин Нойцский Вульф (24 қараша 1949 жылы туған) – Даниялық ғылыми фантастика, ғылым, қорқыныш, көркем проза және ғылыми емес әдебиет жазушысы және философы. Ол Аге Нойцский Вульфтің (1891–1967) ұлы және Вита Андерсеннің туған інісі. Нойцский Вульф Копенгаген университетінде философия курстарын тыңдаған, бірақ бірінші курстан кейін оқуын доғарды. Өмірінің бар сағатын Копенгагенде өткізген ол әйелімен бірге Рандерстің солтүстігіндегі Винструптегі құлаған мектепке көшіп, қазір авторлық жұмыстарын кеңейтумен айналысады. Ол кейде өте көп қызығушылықтарынан туындаған тақырыптар бойынша лекциялар оқиды.

Шығармалары

Нейцский Вулф проза мен белетристикада, тарих, философия, таным, дін, оккультизм, психология және қорқыныш жанрындағы туындылар жазған. Ол сонымен қатар 1980 жылдары компьютерлік бағдарламалау туралы кітаптардың авторы болды. Эрвин Нейцский Вулф өзінің алғашқы жарияланған әдебиетінде жеке әдеби әлемін құрайды. «The Dialog om det 21. århundredes to vigtigste verdenssystemer» (1971) – Галилео Галилейдің «Екі бас әлем жүйесі туралы диалог» еңбегінің классикалық стилінде жазылған философиялық диалог. Оқиға Данияда азамат соғысы басталган жақын болашақта өрбуде. Оқырман үш адамның пікір таласын бақылайды, олардың бірі адамзатқа және оның жаңа идеологиясына (немесе антиидеологиясына) – Вулффианизмге жаңа гуманистік көзқарас ұсынады. Вулффианизм – сөздің нағыз мағынасындағы анархия, ол зорлық-зомбылықты қазіргі өркениеттің құралы ретінде қабылдауды және оны жоққа шығаруды білдіреді, бұл қоғамдық пікір қақтығысына әкеледі. Бұл ерте кезеңдегі басқа да кітаптары эсселер мен өлеңдер жинағынан тұрады және көбінесе диалогтарға қосымша ретінде жарық көреді. Нейцский Вулфтың барлық поэзиясы ұйқасты, метрикалық және пастиштің нәзік қолданылуымен ерекшеленеді. 1972 жылы жарық көрген «Адам Харттың ашылулары» (ағылш. Adam Harts Opdagelser) романымен Нейцский Вулф өзінің стилін бекітіп, оқырман базасын қалыптастыра бастады. Кітаптың басты кейіпкерлері – Адам Харт пен оның серігі Виктор Янис, екеуі де «оккульттік детективтер» ретінде жұмыс істейді. Нейцский Вулфтың өзі де екінші рөлде пайда болады. Серия 1977 жылы «Адам Харт және жанкеші машина» (ағылш. Adam Hart og sjælemaskinen) және «Виктор Янис және ұлы» (Victor Janis og søn) эпизодтық романдарымен жалғасты, екеуі де дәстүрлі романдық құрылымды көрсетеді, ал соңында тәжірибелік роман – «Оифаэль» (1977) өлеңмен жазылған. «Адам Харт және жанкеші машинадан» алынған бір эпизод 1990 жылы оның өзінің сценарийі негізінде «Адам Харт Сахарада» (Adam Hart i Sahara) қысқа фильміне бейімделді. Жанрдың дәстүрлі конвенцияларынан кейде шегініп, Нейцский Вулф өзін ғылыми фантастика авторы ретінде қарастырады. Ол осы жанрды біздің заманымыздың мифологиясын көркемдік тұрғыдан бейнелеудің ең маңызды сатысы деп санайды. «Anno Domini» (1975) – ғажайып планетада адамзат эволюциясының макротарихи нұсқасын бастан өткерген ғарышкердің оқиғасын баяндайды. «Құдай» (1976, ағылш. God) ғылыми фантастиканың классикалық формасын сынға алады: бір топ адам шетелдік кеме арқылы Құдай планетасына бет алады. «33-ші наурыз» (1977, ағылш. The 33rd of March) сюжеті сыртқы кеңістіктен «ішкі кеңістікке» ауысады, бұл американдық ғылыми фантастика жазушысы Филип К. Диктің платформасына ұқсас. 1970 жылдардағы Копенгагенде өмір сүрген адам қоғамның әсерін тек сахналық құрал ретінде көреді. Кітапханадағы кітаптар бос, ол қала шекарасында тұтқынға алынған. Санаторияда ол басқа әлем туралы «көріпкелдіктер» көреді, онда ол күтілетін Мәсіх ретінде бейнеленеді. 1978 жылы жазылған «Теңіз» (ағылш. The Ocean) романы да ғарыш саяхаты туралы. Мистикалық оқиғалар Тарок карталары арқылы жүзеге асырылады. «Адам» (1982, ағылш. Man) романында компьютер өздігінен санаға жетеді және адам ретінде өмір сүрудің қандай екенін білуге кіріседі. Соның салдарынан ол Тас дәуіріне, адамзат тарихына, 1970 жылдардағы Данияның пародиалық бейнесімен аяқталатын саяхатқа шығады.

Жын-шайтандар мен компьютерлер

Эрвин Нойцский Вулф эзотерикалық бастау және жын-шайтанмен иеленуді романдық формада сипаттайды, "Indsigtens sted" (1980, ағылшын тілінде: "The Place of Insight") кітабында. Оқиға мектеп мұғалімінің күнделігі арқылы баяндалады, ол оккультизмге қызығушылығын арттырады. Бұл қорқынышты әңгіме оның басқа шығармаларынан ерекшеленеді. Неутцкий Вулф үшін 1980-ші жылдар прозаның дәуірі болуға тиіс еді. Неутцкий Вулф компьютерлік бағдарламалауды өзі үйреніп, алғашқы үй компьютерлері нарыққа енген кезде "Микродатаматен – Программирование и применение" (1982) атты кіріспе нұсқаулық жариялады, одан кейін келесі жылдары бірнеше ұқсас нұсқаулықтар шықты – бұл компьютерлік бағдарламалаудың зихи кездесу ретінде қаралатын уақыт еді. Оның табиғаттан тыс құбылыстарға қатысты зерттеулері "Оккультизм" (1985, Occultism) және "Магия" (1986, Magic) кітаптарымен жалғасты. "Оккультизм" эпистемология, қазіргі физика және неврология негізінде, сондай-ақ Уильям Блейк сияқты авторлардың көрнекі лирикалық туындыларының интерпретациялары арқылы құрылады. Кітаптың екінші бөлімінде діндер тарихына – тайпалық діндерден, яһуди және христиан діндерінен бастап сатанизмге дейінгі қысқаша шолу берілген. "Сатанизм" Неутцкий Вулфтың еңбектерінде белгілі бір топты анықтау үшін де, сонымен қатар қазіргі қоғамның жетекші идеологиясы ретінде философиялық ұғым ретінде де қолданылады. Бұл идеология христиандыққа қарсы бағытталған. "Магия" табиғаттан тыс күштер, олардың тәжірибесі, табиғаттан тыс тәжірибелер және біздің әлемімізден тыс әлемнің азаматтары сияқты тақырыптарды қарастырады. Қазіргі өркениет осыншалықтай жамандыққа толы бейнеленген, оның нәтижесінде жек көрушілік негізгі адамдық жағдай ретінде ұсынылады (222-бет). "Магия" кітабынан кейін "Oprindelse" (1988, Origin) жарық көрді – бұл әлемдік тарихтың бірінші және жалғыз томы, ол Ұлы жарылыстан шамамен б.з.д. 2700 жылға дейінгі кезеңді қамтиды. "Фауст" (1989) кітабы құрылымы мен формасы жағынан белгілі бір дәрежеде бұрынғы "Den 33. marts" кітабына ұқсас. Неутцкий Вулфтың заманауи Фаусты теолог емес, керісінше, өзінің саласынан бас тартқан психоаналитик. 1989 жылдың 20 тамызында Эрвин Нойцский Вулф Копенгагеннің орталық бөлігіндегі Hellig Kors Kirke шіркеуінде уағыз айтып, христиан дінінің аяқталғанын жариялады.

Кирпіш романдары

Нейцский Вулфтың авторлығында дәстүрлі роман формасы жарылуға айналған сияқты, өйткені оның романдары көлемі ұлғайып, негізгі оқиғамен қатар бірнеше қосалқы сюжеттерге толыға береді. Бұдан әрі, олар одан да объективті формаға және қарапайым мазмұнға ие болады, бұл оның онтологиялық платформасын тереңірек түсініктермен байытады. Автордың өзі де кең таралған, жиі ойдан шығарылған оқиғаларға түсініктеме береді немесе тікелей оқырманға сөз сүйейді. 2000 (1991) – ғылыми-фантастикалық «Декамерон», онда бір топ адам оқшауланып, бір-бірімен ақпарат алмасады. Олардың төңірегінде өркениет құлдырап, жаңа түрдегі адам дүниеге келеді. «Верден» (1994, The World) эпосында Нейцский Вулф уақыт саяхаттары және осыған ұқсас құбылыстарды бейнелейді, Мәсіхті тарихтан жоюға тырысады. «Døden» (1996, Death) романы, әсіресе 1990-жылдардағы шовинистік және неофашистік тенденциялар сияқты, өзінің басты саяси тақырыбымен басқа романдардан ерекшеленеді. Бұл роман көпшіліктің назарына ілікті, себебі «Факлен» журналының жабылуы редакторлар арасында қалысқан дауға себеп болды. Нейцский Вулф өзінің авторлық еңбектеріне «UFO» (1999) атты жаңа туындысын қосты. Бұл роман 70-ші жылдардағы ғылыми-фантастикалық туындыларын НЛО құбылысының эзотерикалық және мифологиялық негіздерін қарастыру арқылы толықтырады. Роман жазудың арасында Нейцский Вулф «Жаратылыс» кітабын аударды, ол «For længe siden» (2000, A Long Time Ago) деген атпен жарияланды. «Абатоир» (2003, Slaughterhouse) романында ол Адам Харт сериясын еске түсіретін жеңіл стильге оралады.

Қазіргі заманғы гримори

Трансценденттік амбициялар оның ең үлкен көркем шығармасы – "Рум" (2001, Room) және діни тәжірибе мен шындықтың өзін түсіндіретін "Дет овернатурлиге" (2004, The Supernatural) прозалық шығармаларындағы маңызды аргументтерді қалыптастырады. Бұл шығармалар бұрынғы "Оккультизм" мен "Магия" сияқты тақырыптарды қарастырады, бірақ одан да тереңірек зерттейді. Осы екі параллель жұмыс екі түрлі көзқараспен осы амбицияларды толыққанды жүзеге асырады. "Румды" Жорген Бич әдейі "жаман талғамды" деп сипаттаған. Сюжет әртүрлі бөлмелерде өріледі: өзін секс құлы ретінде сататын қыз, ядролық соғыстан кейін бункердегі адам, шетел планетасына экспедиция, қорқынышты үйді зерттеуші және, соңында, өзін жаппай қырғынға шабыттандыратын тұлға екенін білмейтін ақын. Бұл бөлмелер бір-бірімен байланысты деп есептеуге болады: олар бункердегі адам оқыған кітаптар немесе құл қыздың көріп тұрған түстері сияқты. Нейцкий Вульф пен оның әйелі де кейіпкерлер арасында көрінеді. Кейіннен кейіпкерлер орын ауыстырады. Шындық өзін-өзі жасаған бөлмелермен шектеледі, ал сырттай ұғымсыз көрінетін оқиғалар оқырманды мистикалық тұрғыдан ойлауға итермелейді. Бұл терең, түсіну қиын кітап, оны тек бірнеше адам ғана толыққанды түсіне алады. "Det overnaturlige" прозасы, "Оккультизм" мен "Магия" сияқты, сонымен бірге оларды қазіргі заманғы гримуар жазу арқылы ығыстыруға бағытталған. Кітапта көптеген ақпараттар бар, ол қажетсіз бөлшектерден айырылған және оқырманнан кітапта тек айтылған мәтіндерді зерттеп, оны дұрыс түсінуді талап етеді. Кітап мистикалық инициацияны, әйелдердің сексуалдық құлдыққа түсуін қажет ететін радикалды тәжірибені (мысалы, "Румдағыдай") сипаттайды, ал ерлерге белгілі бір виртуалды кастрациядан өту қажет. Кабала, қасиетті Грааль дәстүрлері, гностицизм, ертегілер, Моцарттың "Солғай флейтасы" және Вагнер сияқты алуан түрлі тақырыптар терең зерттелген.

Сын-пікір

Нейцский Вулфтың кітаптары қазіргі Дания әдебиетінен өзгеше, кейде оларды жат, беймәлім діннің кітаптарындай оқуға болады.