Кіріспе
Бағалкот ауданы, ресми атауы Бағалкоте – Үндістанның Карнатака штатындағы әкімшілік аудан. Аудан орталығы Бағалкот қаласында орналасқан. Аудан Карнатаканың солтүстігінде орналасқан және Белгаум, Гадаг, Коппал, Райчур және Бижапур аудандарымен шектеседі. Жаңа Бағалкот ауданы 1997 жылы Виджаяпура ауданынан Карнатака үкіметінің RD 42 LRD 87 III бөліміндегі директивасы бойынша бөлініп шықты. Бөлінген Бағалкот ауданына он талук кіреді: Бадами, Бағалкот, Билаги, Гуледгудда, Рабкави-Банхатти, Хунагунд, Илкал, Жамаханди, Мудхол және Терадал. Аудан арқылы Гатапрабха, Малапрабха және Кришна өзендері ағып өтеді. Кудаласамгама Кришна және Малапрабха өзендерінің қосылған жерінде орналасқан және Басаваннаның самадхиімен әйгілі. Үндістандағы көптеген аудандар сияқты Бағалкотты да комиссардың орынбасары басқарады, ал аудан ішіндегі әр талуктің басшысы – тахалсидар.
Bagalkot district, officially Bagalakote('/b//ɑː//ɡ//əl//ə//k//oʊ//t//eɪ/), is an administrative district in the Indian state of Karnataka. The district headquarters is located in the town of Bagalakote. The district is located in northern Karnataka and borders Belgaum, Gadag, Koppal, Raichur and Bijapur. The new Bagalakote district was carved out of Vijayapura in 1997 via Government of Karnataka directive Notification RD 42 LRD 87 Part III. The bifurcated Bagalkot district consists of ten taluks — Badami, Bagalakote, Bilagi, Guledgudda, Rabkavi Banhatti, Hunagund, Ilkal, Jamakhandi and Mudhol, Teradal. The Ghataprabha River, Malaprabha River and Krishna River flow through the district. Kudalasangama lies at the point of confluence of the rivers Krishna and Malaprabha and is famous for being the samadhi of Basavanna. Like most districts in India, Bagalkot is headed by a Deputy Commissioner, with various Tahalsidars heading individual taluks in the district.
Шығу тегі
Тас жазулар Бағадигені Бағалкоттың ежелгі атауы екенін көрсетеді. Аңыз бойынша, бұл аймақты Ланканың иесі Равана музыканттарына сыйлаған. Бағалкоттың басқа да талуларының мифологиялық бастаулары бар. Бадами, бұрын Ватапи деп аталған, Махабхарата бойынша, ағасы Ильваламен бірге бұл аймақты билеген асура патшасының атымен аталған. Аңызға сүйенсек, екі асураны да Ағастья жеңген. Солтүстік-батыс талуы Джамканди атауын Шіваның бір формасы – Джамбукешвараға арналған Чалукия ғибадатханасынан алған. Айхоле қаласы, бұрын Банаваси Чалукия империясының астанасы болған, бұрын Айяволе және Арияпура, яғни «Ұлы қала» деп аталған. Мұдхолдың батыс талуы дәстүрлі түрде Мудуволл, яғни «Сүйкімді қала» деп белгілі болған. Ежелгі Паттадакал қаласы бұрын Рактапура, «Қызыл қала» деп, кейін Паттадакал Кисувовал деп аталған. Грек астрономы Птолемей Бағалкот ауданындағы көптеген қалаларды анықтаған. Паттадакал Петригал деп, ал Бадами Бадимайой деп аталған.
Тарих
Ауданның Каладги алқабында 191-ден астам орта палеолиттік тұрақтар табылды. Малапрабха өзені жанындағы Лакхамапура ауылындағы қоныстардың табылуы қолбалталар мен кескіштер сияқты кварциттен жасалған артефакттарды анықтауға мүмкіндік берді. Паттадакалдың Бачинагудда тауының етегінде Шалукиялықтарға дейінгі кезеңге жататын кірпіштен салынған храм табылды. Бачинагудданың етегінде мегалиттік мәдениетке қатысты іздер, сондай-ақ кейінгі кезеңдегі Марахатти және Сатавахана монеталары табылған. Бағалкот ауданының алғашқы жазбадағы айғағы 2-ші ғасырға дейін барып жетеді, ол кезде Бадами, Инди және Калкери таулары грек астрономы Птолемейдің еңбектерінде еске алынған. 6-шы ғасырда индуист Шалукия билеушілері қазіргі Оңтүстік Үндістанның көп бөлігін биледі. Шалукия патшасы Пулакешин I Бағалкотты әкімшілік орталығы ретінде бекітті; аудан 753 жылы Раштракуталармен Шалукия империясы құлағанға дейін маңызды мәртебесін сақтап келді. Қытай саяхатшысы Хиуэн Цанг Бадамиге сапар шекті және халықты "ұзын бойлы, мақтаншыл, батыл және өте қайратты" деп сипаттады. Ол патшалықтың көлемін шамамен 1200 миль деп бағалады. Бадами Шалукияларының билік ету кезеңі, олардың мемлекеті қазіргі Карнатакадан Махараштра және Гуджаратқа дейін созылған, Бағалкот тарихының жарқын кезеңі болды. Шалукия патшасы Пулакешин II Кадамба, Ганга, Конкан Мауриялары, Гуджара және император Харшаварданамен күресіп, империяны нығайтты, оны Нармада өзенінің жағасында жеңді. Соғыс туралы мәліметтер қазіргі Хунгунд тауында орналасқан Айхоле қаласындағы тас құрылымдарға жазылған. Бадами Шалукияларының ұрпақтары – Кальяни Шалукиялары 10-шы ғасырдың басында бұл аймақты жаулап алды. Олардың билігі Чола және Хойсалаларға қарсы соғыстармен толысқан. Кальяни Шалукиялары астанасын Бадамиден қазіргі Бидар ауданындағы Кальяниге көшірді. Кальяни Шалукиясының қарындасы Аккадеви 1024 жылдан бастап 40 жылдан астам билік жүргізді. Оның билік ету кезеңінде, сол кезде Кисукаду деп аталған аймаққа Бағалкот ауданының 70 ауылы қосылды. Чола патшасы Вираражендра Кудаласангамада Сомешвара I-ді жеңіп, аймақты басып алды. 11-ші ғасырға қарай Бағалкотты қоса алғанда, бүкіл Карнатака Хойсала империясының құрамына кірді, алдымен Веера Баллала біріктірді, кейін Синда патшаларына бағынды. Деогиридің Ядавалары 1190 жылы Бағалкотты басып алды және шамамен 13-шы ғасырға дейін билік етті. 1294 жылы Ала ад-дин Халджи бастаған мұсылман Халджи әулетінің Декканға басып кіруі Ядавалардың билігіне нүкте қойды. 14-шы ғасырда осы аумақтың көп бөлігін Мұхаммед Тағлақ басып алды. Тағлақтардың осы аумақтың толыққанды иелері болғаны дәлелденбеді, өйткені Виджаянагара империясының бірінші патшасы Харихара 1340 жылы Каладгиге дейінгі солтүстік аймақтарға ие болған деп есептеледі және сол кезеңде Бадамиде Харихараның рұқсатымен бекініс салынған. 15-шы ғасырдың соңында Юсуф Адил Шах құрған Адил Шахи әулеті Бижапурды астанасы етіп тәуелсіз мемлекет құрды. Бағалкот тарихы осы уақыттан бастап Бижапур тарихымен байланысты. 1818 жылы Сатараның Маратха пешвалары, ағылшыздарға патшалықтарын жоғалтқаннан кейін, патшалықтың вассалдары болып тағайындалды. Олардың қысқа ғана билігі 1948 жылы аяқталып, аудан Британдық үкіметтің қолына өтті және Бомбей президенттігінің құрамына енді. Үндістан 1947 жылы британдықтан тәуелсіздік алды; одан кейін 1956 жылғы штаттарды қайта ұйымдастыру туралы заң Майсур штатын құруға (кейін 1971 жылы Карнатака деп аталды) және Бижапурды (сонымен қатар Бағалкотты) оның құрамына қосуға мүмкіндік берді. 1997 жылы Бижапур ауданынан бөлініп, Бағалкот жеке аудан ретінде құрылды.
География
Багалкот ауданы толығымен Солтүстік Карнатака үстіртінде орналасқан, ол үлкен Декан үстіртінің бір бөлігі болып табылады. Солтүстік-орталық Карнатакада орналасқан Багалкотты батыстан Белгаум ауданы, солтүстік және солтүстік-шығыстан Бижапур ауданы және Калабураги ауданы, шығыстан Райчур ауданы және оңтүстік-шығыс, оңтүстік және оңтүстік-батыстан Коппал ауданы, Гадаг ауданы және Дхарвад ауданы қоршап тұрады. Оның ауданы 6593 км² құрайды. Багалкот ауданында он талуқ бар: Багалкот, Илкал, Бадами, Хунагунда, Мудхол, Жамханди, Билги, Рабкави Банхатти, Тердал, Гуледгудда. Жылдық жауын-шашынның шамамен 52% қыркүйек және желтоқсан айларында жауады. Багалкот ауданының жалпы ормандық аумағы 83 893 гектарды құрайды, бұл оның 6575 км² географиялық аумағының шамамен 12,76% құрайды. Бұл бөлім алты талуққа таралады, атап айтқанда Багалкот, Бадами, Хунагунд, Билаги, Мудхол және Жамхандиге. Багалкот қаласы – бөлімнің бас кеңсесі. Бөлімде Багалкот және Жамханди деген екі кіші бөлімше бар, және ол Бадами, Багалкот, Хунагунд, Билаги, Жамханди және Мудхол деген алты аймақтан тұрады. Бөлімде барлығы 32 бөлімше және 57 учаске бар. Багалкот ауданында бір ғана қорық бар, атап айтқанда Ядахалли қорығы, ол Билаги және Мудхол талуқтарының орман ішінде орналасқан. Оның аумағы 9636 гектарды құрайды. Кришна, Гатапрабха және Малапрабха өзендері аймақ арқылы ағып өтеді, бірақ олар тұрақты емес. Аймақтағы топырақтардың көп бөлігі қара топырақтан, ал қалғаны қызыл топырақтан тұрады. Аудан минералды ресурстарға да бай. Багалкот қаласынан 24 км қашықтықта орналасқан Каладги ауылында мыс кендері бар. Ауданның оңтүстік бөлігінде темір кендері де кездеседі. Карнатаканың көп бөлігі сияқты, гнейс – ең көп таралған тау жынысы. Аймақтағы тау жыныстарының арасында жасыл тас, кварцит, құмтас және әк тас бар. Ауданның ауыл шаруашылығы жерлеріне сумен жабдықтауды Жоғарғы Кришна жобасы бақылайды. Багалкоттың тұрақты II аймақта орналасқандығына байланысты, ол күшті жер сілкінісіне ұшырамады.
Білім
Багалкотта Басавешвара Видья Вардака Сангха және Сакри Сангха сияқты бірнеше білім беру мекемелері бар. Белғаумдағы Рани Чаннамма университеті, Вишвесварая технологиялық университеті, Раманагарадағы Ражив Ганди денсаулық сақтау ғылымдары университетіне бірнеше колледж қарайды. Басавешвара инженерлік колледжі 1963 жылы құрылған. С. Нижалингаппа медициналық колледжі, П. М. Надагуда есімді стоматологиялық колледжі мен ауруханасы, Багалкоттағы ХСК (Ханагал Шри Кумарешвар) ауруханасы және ғылыми-зерттеу орталығы Ражив Ганди денсаулық сақтау ғылымдары университетіне қарайды. Бағбандық ғылымдар университетінің (UHS) бас кеңсесі Багалкоттың Наванагар қаласында орналасқан, ал құрамына кіретін колледждер штабтың барлық аймақтарында тарап кеткен. Багалкотта Криши Вигнан орталығы да бар.
Экономика
Бағалкотта ең көп жұмыспен қамтылған сала – ауыл шаруашылығы, онда еңбекке қабілетті халықтың 65%-ынан астамы жұмыс істейді; Бағалкоттағы әйел жұмыскерлердің шамамен 80%-ы ауыл шаруашылығымен айналысады. Солтүстік Карнатаканың көп бөлігі сияқты, Бағалкотта да мақта өсіруге өте қолайлы қара топырақ көп. Бағалкоттың экономикасы 5,6 миллиард АҚШ долларына бағаланған, бұл оны Карнатаканың 12-ші ірі экономикасы етеді. Жан басына шаққандағы орташа табыс шамамен 360 АҚШ долларын құрайды. Негізгі егістер – раби және жовар, сондай-ақ жер жаңғағы, мақта, жүгері, баджра, бидай, қант қамысы және темекі. Жовар көбінесе жаңбырлы маусымда да, қыста да өсіріледі, себебі ол халықты азық-түлікпен қамтамасыз ететін маңызды дақыл. Аймақта бұршақтар да өсіріледі, олардың ішінде тувар даал, грам, культхи және мунг даал басты орынды алады. Бағалкотта кастор майы, зығыр және кунжут та өсіріледі. Суаруға арналған су көздеріне Бадамиден алты шақырым қашықтықта орналасқан Кендур және Бағалкоттан 4 шақырым қашықтықта орналасқан Мучкунди су қоймалары жатады. Бағалкотта жауын-шашын жеткіліксіз болғандықтан ашаршылық жиі болады. 1901 жылы аймақты қампқан ашаршылық Бағалкоттағы ауыл шаруашылығы саласына елеулі қаржылық зиян келтірді. Ауданда фермерлердің өзін-өзі өлтіру көрсеткіші бойынша Карнатакада бесінші орында тұр. Тиімді су басқару техникалары мен үкіметтік қолдау шаралары құрғақшылықтан зардап шеккен ауданның салдарына толыққанды жеңілдік әкелген жоқ.