Кіріспе

Польшалық кардинал

Йозеф Глемп (18 желтоқсан 1929 – 23 қаңтар 2013) – католик шіркеуінің польшалық кардиналы. 1981 жылдан 2006 жылға дейін Варшава архиепископы қызметін атқарды және 1983 жылы кардинал дәрежесіне көтерілді. Вишинскийдің қайтысынан кейін Польша приматы атағын иеленді.

Апостолдық басқарушы

2007 жылдың 7 қаңтарында Станислав Вильгустың отставкаға келуіне байланысты кардинал Глемп Варшава архиепископтығының апостолдық әкімшісі міндетін атқаратыны жарияланды. 2007 жылдың 3 наурызында Казимеж Нич Варшава архиепископтығына тағайындалды.

Өлім

Глемп 2013 жылғы 23 қаңтарда Варшавада 83 жасында өкпе рагынан қайтыс болды. Қоштасу рәсімі үш күнге созылды, 2013 жылғы 26-28 қаңтар аралығында Варшаваның үш ірі шіркеуінде өтті. 26 қаңтар күні кардиналдың денесі Визитанттар шіркеуінде жатты. Жексенбі күні табын Киелі Крест шіркеуіне көшірілді, онда Польшадағы апостолдық нунций архиепископ Селестино Мильйоре қасиетті мисса өткізді, ал Польша епископтар конференциясының төрағасы архиепископ Юзеф Михалик уағыз айтты. Миссадан кейін табын жерлеу процессиясымен Святой Иоанн соборындағы жерлеу орнына жеткізілді. 2013 жылғы 28 қаңтарда өткен жерлеу миссасына президент Бронислав Коморовский және оның әйелі Анна, экс-президент Лех Валенса, экс-премьер-министр Тадеуш Мазовецки, сот, Сенат және Сейм өкілдері, сондай-ақ түрлі мекемелердің жоғары лауазымды тұлғалары қатысты. Польшадан және шетелден келген жүзден астам прелат (олардың ішінде Прага кардиналы Доминик Дюка, Будапешт кардиналы Петер Эрдо, Барселона кардиналы Луис Мартинес Систах, Кельн кардиналы Йоахим Мейснер және Загреб кардиналы Йосип Бозанич) Краков архиепископы кардинал Станислав Дзивиштың төрағалығымен бірге миссаға қатысты. Уағызды Гнезнен архиепископы, Польшаның қазіргі приматы Юзеф Ковальчик оқыды. Содан кейін қайтыс болған примат собордың мазарға жерленді.

Вильгус ісі

Коммунистік құпия қызметтермен ынтымақтас жұмыс істеген деген күдік туған кезде кардинал Глемп, епископ Станислав Вильгус – шын мәнінде Құдайға адал қызметкер екенін, ал оған қарсы БАҚ-тағы айыптаулар негізсіз немесе әдейі үлкейтілген деп мәлімдеді.

1989 жылғы даулы уағыз

Глемп 1989 жылы уағыз айтқан, содан кейін көп жыл бойы сынға ұшырады. Онда ол еврейлердің Польшада алкоголизмді таратуы мүмкін екенін айтты және еврейлердің бұқаралық ақпарат құралдарына бақылауы туралы сөйледі. 1991 жылы Глемп американдық архиепископқа хат жазып, уағызы үшін өкініш білдірді және оның еврейлерге ауырсыну тудыруы мүмкін екенін мойындады. Сол жылы АҚШ-қа сапары барысында Глемп Нью-Йорктегі Джон Кардинал О'Коннордың резиденциясында онға жуық еврей басшысымен кездесті, ал сыртында шамамен 100 адам наразылық көрсетті. Осы кездесуде Глемп пен еврей басшылары еврей ғалымдарының Польшаға барып, Польшадағы еврейлердің тарихы мен үлесін оқытатын бағдарлама құрды.