Павел Влодковиц: Польша ғалымы, құқықшы және мемлекет қайраткері
Paweł Włodkowic
Павел Влодковиц (1370-1435) – польский ученый, юрист, ректор Краковской академии. Защищал Польшу, выступал за религиозную терпимость против Тевтонского ордена.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польшалық ғалым және заңгер (шамамен 1370–1435)
Polish scholar and jurist (ca. 1370–1435)
Пауль Влодкович (лат. Paulus Vladimiri; шамамен 1370 – 9 қазан 1435) – поляк ғалымы, заңгер, мемлекет қайраткері және Краков академиясының ректоры. Ол діни төзімділікті жақтады және Польша мен христиан емес жергілікті тайпаларды Тевтон орденіне және крестонос жорықтарының жалпы қозғалысына қарсы қорғады.
Paweł Włodkowic (Latin: Paulus Vladimiri; ca. 1370 – 9 October 1435) was a Polish scholar, jurist, statesman and rector of the Kraków Academy. He advocated a form of religious tolerance and defended Poland and native non Christian tribes against the Teutonic Knights and the crusading movement in general.
Ерте өмір және білім
"Влодкович" – тегі емес, шындығында Доленга әулетінің Влодко немесе Влодзимиер деген белгілі бір адамының ұлы екенін көрсететін аталық есім болатын. Ол 1370–1373 жылдар аралығында Добрынь-над-Вислаға жақын Брузень-Дужыда дүниеге келген. Оның әулеті Добрынь провинциясында жер иелігіне ие болған және Мазовиялық Ласота әулетімен туыс болған, олардың көрнекті өкілдерінің бірі – Мазовияның Конрадының қазынашысы Миколай Ласота. Ол Плоцк қаласындағы Святой Михаил колледжінің (қазіргі Маршал Станислав Малаховский орта мектебі) түлегі болды, онда дін қызметкеріне бекітілген болуы мүмкін. 1393 жылы Прага университетін бітірді. 1400 жылы Плоцк каноны болды. 1404–1408 жылдары Италияның Падова қаласында құқық тануды оқуын жалғастырды. Осы кезеңде ол Польша королінің прокуроры ретіндегі міндеттерін орындап, Пётр Кобылиннің орнына Рим куриясына барған болуы мүмкін. 1411 немесе 1412 жылы Краков академиясында канондық құқықтан докторлық дәрежесін алды, сонымен қатар лекция оқуды бастады. Ол Уильям Окхэм, Матей Краков және Станислав Скарбимерц философияларының ықпалында болды. 1413 жылы Тевтон орденімен келіспеушіліктер кезінде Венгрияның Буда қаласында король Ягеллоның елшісі қызметін атқарды. 1414–1415 жылдары Краков академиясының ректоры, ал 1418 жылы проректоры болды.
Though it is commonly assumed that "Włodkowic" was a surname, it was in fact a patronymic denoting that he was the son of a certain Włodko or Włodzimierz of the Dołęga family. He was born in Brudzeń Duży near Dobrzyń nad Wisłą between 1370–1373. His family owned land in the Dobrzyń Province and was related to the Lasota family from Mazovia whose notable members include Mikołaj Lasota, the treasurer of Konrad of Mazovia. He was a graduate of the Collegiate Church of St. Michael School in Płock (currently the Marshal Stanisław Małachowski High School) where probably he was ordained as a priest. He studied at Prague University, where he took degrees in 1393. In 1400, he became the Canon of Płock. He continued studying law at Padova, Italy, in 1404–8. It was probably in this period that he visited the Roman Curia in place of Piotr of Kobylin, fulfilling his duties as the Polish King's prosecutor. In 1411 or 1412 he was made a doctor of canon law at the Academy in Kraków, where he also began to lecture. He was influenced by the philosophies of William of Ockham, Matthew of Cracow and Stanisław of Skarbimierz. In 1413 he served as King Jagiełło's emissary at Buda, Hungary, during disputes with the Teutonic Order. In 1414–1415 he became rector and in 1418 prorector of Cracow Academy.
Констанс кеңесі
Пауэль Влодкович 1414 жылы Констанц кеңесіне Польша атынан қатысып, онда Папа мен Императордың билігі туралы "Трактат о власти папы и императора по отношению к неверным" ("Сенімсіздерге қатысты Папа мен Императордың билігі туралы трактат") атты тезисін ұсынды. Онда ол, пұтқа табынушылар мен христиан халықтары бейбіт түрде қатар өмір сүре алады деген тұжырым жасады және Тевтон орденін Пруссия мен Литвадағы жергілікті христиан емес халықтарды басып алу соғыстары үшін сынады. Оның діни және саяси ықпалының арқасында 1421 жылы Папа Мартин V Антонио Зеноны Тевтон орденін және оның іс-әрекетін тергеуге жіберді, бірақ бұл тергеу кейіннен екі тарап арасында келіссөздер жүргізуді қалаған жаңа Киелі Рим императоры Сигизмундтың құқықтарын бұзғаны үшін тоқтатылды. Влодковичтің кеңесте жасаған сөйлесі "Польшаның Тевтон орденіне қарсы саяси күрестегі ең маңызды жетістіктерінің бірі ғана емес, сонымен қатар әділ соғыс туралы христиандық теорияға зор үлес болды" деп есептеледі. Констанц кеңесінде Пауэль Влодкович және поляк делегациясының барлығы Ян Густы қорғады.
Paweł Włodkowic represented Poland at the 1414 Council of Constance, where he delivered a thesis about the power of the Pope and the Emperor, the Tractatus de potestate papae et imperatoris respectu infidelium (Treatise on the Power of the Pope and the Emperor Respecting Infidels). In it he drew the thesis that pagan and Christian peoples could coexist in peace and criticized the Teutonic Order for its wars of conquest of native non Christian peoples in Prussia and Lithuania. Due to his religious and political influence, in 1421 Pope Martin V sent Antonio Zeno to investigate the Teutonic Order and its activities, though this investigation was later suspended on the grounds that it infringed upon the privileges of the new Holy Roman Emperor Sigismund, who wished to conduct his own negotiations between the two parties. Włodkowic’s address at the council is considered to have been "not only one of the greatest achievements of Poland in their political fight against the Teutonic Order but also a huge contribution to the Christian theory of just war." At the Council of Constance, Paweł Włodkowic and all the Polish delegation defended Jan Hus.
Кейінгі өмір және өлім
1420 жылы Павел Влодкович Люксембургтің Зигмундының қолдауымен Вроцлав қаласында өткен Польша мен Тевтон ордені арасындағы конференцияда Польшаны өкілдік етті. XV ғасырдың басында Станислав Скарбимерцтікпен бірге Влодкович консилиаризм идеясын ынталы түрде қолдады және халықтардың бейбіт бірлесіп өмір сүруінің қағидасын алға жылдырды – бұл қазіргі заманғы адам құқықтары теориясының алға басушысы. Саяси, дипломатиялық және университет қызметінің барысында Павел Влодкович бейбітшілік пен халықтар арасындағы өзара құрмет принциптеріне негізделген әлемнің мүмкін екендігін, сондай-ақ, пұтқа табынушы халықтардың бейбіт өмір сүруге және өз жерлерін иеленуге құқығы бар екенін білдірді. Осы себепті, Польша королі мен поляк халқына доминикан Иоанн Фалькенбергтік (кейіннен өзінің шектен шығуы үшін айыпталып, түрмеге қамалды) қызыл тілмен шабуыл жасады, ал оның тезисін Сан-Гиминьянолық Доминик, Новаралық Ардецино де Порта және Сиудад-Родриго епископы Андре Диас де Эскобар ақылға келмейтін деп санады. 1424 жылдан кейін ол қоғамдық өмірден Клодаваға шеттеліп, 1435 жылы қайтыс болды.
In 1420 Paweł Włodkowic represented Poland at a conference between Poland and the Teutonic Order held in Wrocław under the aegis of Sigismund of Luxemburg. As early as the beginning of the 15th century, along with Stanisław of Skarbimierz, Włodkowic strongly supported the idea of conciliarism and pioneered the notion of peaceful coexistence among nations – a forerunner of modern theories of human rights. Throughout his political, diplomatic and university career, Paweł Włodkowic expressed the view that a world guided by the principles of peace and mutual respect among nations was possible and that pagan nations had a right to peace and to possession of their own lands. For this, he, the king of Poland, and the entire Polish nation were virulently attacked by the Dominican John of Falkenberg (himself later condemned and imprisoned for his intemperance), and his thesis somewhat more judiciously rejected by Dominic of San Gimignano, Ardecino de Porta of Novara, and André Dias de Escobar, Bishop of Ciudad Rodrigo. After 1424 he retired from public life to Kłodawa, where he died in 1435.
Шығармалардың сын басылымдары
Людвик Эрлих, Паула Влодковица таңдалған хаттары / Пауль Владимиридің шығармалары (Таңдама) (3 том, Варшава: PAX, 1966-69). Латын тіліндегі басылым, поляк және ағылшын тілдерінде аударма. Станислав Бельх, Паулюс Владимири және халықаралық құқық және саясат жөніндегі оның ілімі (2 том, Гаага: Мотон, 1965), II том. Латын тіліндегі қосымша басылым.
Ludwik Ehrlich, Pisma wybrane Pawła Włodkowica / Works of Paul Wladimiri (A Selection) (3 vols., Warszawa: PAX, 1966 69). Latin edition, Polish and English translation. Stanisław Bełch, Paulus Vladimiri and His Doctrine Concerning International Law and Politics (2 vols., The Hague: Mouton, 1965), vol. II. Latin edition.