Кіріспе
1630 жылдың қараша айындағы француз тарихындағы «Алданғандар күні» – 1630 жылдың қараша айындағы бір күн. Сол күні кардинал Ришельедің жаулары Франция королі Людовик XIII-ті Ришельеді биліктен қуып жіберуге көндірді деп жаңылысты. Оқиға сол айдың 10, 11 немесе 12-сі күні болған деп саналады. 1630 жылдың қараша айында кардинал мен ана патшайым, итальяндық Мария де Медичи арасындағы саяси қарым-қатынас шиеленіске жетті. 10 қарашада Люксембург сарайында болған қызу пікірсайыста Мария де Медичи мен кардинал корольдің қатысуымен кездесті. Патшайым кардиналдың қызметтен босатылуын талап етіп, корольдің өзі мен оның арасынан таңдау жасау керектігін мәлімдеді. Бұл кеңестен бірден шешім шықпады, бірақ король Версальдегі аң аулау резиденциясына кетіп қалды. Ришелье саяси мансабының аяқталғанын сезінгендей болды, бірақ ықпалды достарының көмегімен министр абыройсыздықтан құтылды. Люксембург сарайында кардиналдың құлауын тойлаған қарсыластары көп болғанда, Ришелье корольдің ізімен Версальге барып, монархтың оған әрі қарай қолдау көрсетіліп жатқанына көз жеткізді. Мария ақырында Компиеньеге жер аударылды. Осы оқиға «Алданғандар күні» деп аталды және кардиналдың патшаның құрметіне толыққанды қайта оралуын білдіреді.
Day of the Dupes (in ) is the name given to a day in November 1630 on which the enemies of Cardinal Richelieu mistakenly believed that they had succeeded in persuading King Louis XIII of France to dismiss Richelieu from power. The incident is thought to have occurred on the 10th, 11th, or 12th of that month. In November 1630, the political relations between the cardinal and the queen mother, the Italian born Marie de' Medici, reached a crisis. In a stormy scene on 10 November in the Luxembourg Palace, Marie de' Medici and the cardinal met in the king's presence. The queen mother demanded the cardinal's dismissal, declaring that the king had to choose between him and her. No immediate decision came from this conference, but the king retired to his hunting lodge in Versailles. Richelieu seems to have believed that his political career was over, but the intercession of influential friends saved the minister from impending disgrace. While the apartments of the Luxembourg Palace were thronged by the cardinal's enemies celebrating his fall, Richelieu followed the king to Versailles, where the monarch assured him of continued support. Marie eventually exiled herself to Compiègne. The "Day of the Dupes," as this event was called, marks the complete restoration of the cardinal to royal favor.
Әдебиетте
Стенли Джей Вейманның "Қызыл шапан астында" тарихи романы (1915, 1923 және 1937 жылдары фильмге түсірілген) Алдану күніне арналған. Алдану күні Александре Дюманың аяқталмаған "Қызыл Сфинкс" романының сюжеттік желісінің бір бөлігін құрайды.