Кіріспе
Бұл өсімдіктермен қоректенетін жануарлардың тізімі, шамамен таксономиялық тәртіппен ұйымдастырылған. Жалпы алғанда, тізімдегі жануар түрлерінің көп бөлігі өсімдіктермен қоректенеді деп сенімді түрде белгілі, сондай-ақ осындай түрлердің көпшілігін қамтитын туыстар мен отбасылар да бар. Өсімдіктермен қоректенетін жануарлар гетеротрофтар болып табылады, яғни олар тіршілік үшін басқа организмдерді пайдаланады. Өсімдіктермен қоректенушілердің жейтін организмдері – негізінен өсімдіктер (соның ішінде балдырлар). Құрлықтағы өсімдіктермен қоректенетін жануарлар жемістердің, жапырақтардың, шырының, нектаның, тозаңның, гүлдердің, қабықтың, камбиумның, тамырлардың, түйіндік тамырлар мен тамырсабақтар сияқты жер астындағы сақтау мүшелерінің, жаңғақтардың, тұқымдардың, жас өрмелердің және өсімдіктердің басқа да бөліктерінің кез келгенін немесе барлығын жеуі мүмкін; олар көбінесе осы бөліктердің біреуіне немесе бірнешеуіне маманданған, бірақ көптеген өсімдіктермен қоректенушілердің рационы да әртүрлі болады. Крокодилдер де жеміс жейді. Диетаның шағын бөлігі болудан гөрі, нағыз ауытқушылықты анықтау қиын болғанымен, жануарлардың диетасының басым бөлігі осындай категорияға сәйкес келсе, олар өсімдіктермен қоректенуші, етқоректі немесе басқа категорияға жатады деп есептеледі. Сондықтан, осы тізімдегі кейбір жануарлар көбінесе барлық жейтін жануарлар ретінде сипатталғанмен, жануарлар затын тұтыну маргиналды болған жағдайда, олар кіру критерийлеріне сәйкес келеді. Бұл жағдайлар туралы мақалада толығырақ айтылған. Мұндай бағалауды қолдайтын сандық деректер болған жағдайда, тізімде диетасының кеміндегі 90% өсімдіктерден тұратын жануарлар кіретіні жиі кездеседі, бұл қарапайым және кездейсоқ ең төменгі шекті білдіреді, бірақ тізімдегі көптеген жануарлар одан да көп өсімдік жейді; олардың көпшілігі 95%-ға жақын, ал көптегендері дерлік таза өсімдіктермен қоректенеді. Дегенмен, әдетте өсімдіктермен қоректенбейтін таксондардың да шағын бөлігі аталады; әдетте, бұл жануарлардың жақын туыстарына қарағанда әлдеқайда көп өсімдік жейтін кезде жасалады. Мысалы, қасқыр туралы айтуға болады; оның диетасы негізінен етқоректілерден жемісқоректілерге дейін өзгереді, жалпы алғанда, теңдестірілген барлық жейтін жануар болып табылады, бірақ олар тізімде бар, өйткені басқа тірі қанатты жануарлардың ешқайсысы осы деңгейде өсімдік жемейді. Түрдің кейбір популяциялары үнемі өсімдіктерге толы диетамен қоректенетін болса, басқа жануарлар да тізімге енгізілуі мүмкін. Бұл мәселені аймақ, жыныс, жас, маусым және басқа да факторларға байланысты өзгерулер, сондай-ақ диеталық пропорцияларды өлшеудің әртүрлі әдістері және көптеген түрлер туралы деректердің жетіспеуі де күрделендіреді. Тізімдегі бірнеше таксондар да саңырауқұлақтың айтарлықтай мөлшерін тұтынады. Дегенмен, жалпы алғанда, бұл тізімде негізінен өсімдіктермен қоректенетіні белгілі жануарлар бар, ерекшеліктер ескеріледі.
This is a list of herbivorous animals, organized in a roughly taxonomic manner. In general, entries consist of animal species known with good certainty to be overwhelmingly herbivorous, as well as genera and families which contain a preponderance of such species. Herbivorous animals are heterotrophs, meaning that they consume other organisms for sustenance. The organisms which herbivores consume are primary producers, predominantly plants (including algae). Herbivores which consume land plants may eat any or all of the fruit, leaves, sap, nectar, pollen, flowers, bark, cambium, underground storage organs like roots, tubers, and rhizomes, nuts, seeds, shoots, and other parts of plants; they frequently specialize in one or a few of these parts, though many herbivores also have quite diverse diets. and crocodiles will consume fruit. Though it can be hard to determine what is a true aberration, as opposed to being a normal, but minor component of the diet, animals are still regarded as herbivores, carnivores, or otherwise as long as the vast majority of their diet reflects such a categorization. Thus, several of the animals which appear on this list are commonly described as omnivores, but, where consumption of animal matter is marginal, they meet the criteria for inclusion. These cases are elaborated upon within the article. Where quantifiable data to support such an evaluation exist, this list generally includes animals whose diets are at least ~90% herbivorous, as a simple and arbitrary minimum, though a great many listees are far more herbivorous than this; perhaps the majority are closer to 95%, and a large number are nearly purely herbivorous. However, a small selection of taxa which are not usually this herbivorous also receive mention; typically, this is done when the animal is much more herbivorous than the vast majority of close relatives. For example, the maned wolf receives mention; its diet varies from mostly carnivorous to overwhelmingly frugivorous, being mostly a fairly balanced omnivore overall, but they are still listed because no other living Canid is nearly so herbivorous. Other animals may receive mention if at least some populations of the species regularly consume very plant heavy diets. The issue is further complicated by variation based on region, sex, age, season, and other factors, as well as differing techniques for measuring dietary proportions and a lack of data on many species. A number of listed taxa also consume a significant quantity of fungi. On the whole, however, this list consists almost entirely of animals which are known with good certainty to be overwhelmingly herbivorous, with exceptions being noted.
Құстар
Кейбір есептер бойынша, қазіргі кездегі құс түрлерінің тек 2-3% ғана негізінен шөпқоректілер, бірақ шөпқоректі құстар өте әртүрлі және кем дегенде тоғыз түрлі тұқымда тәуелсіз дамыған. Шөпқоректі құстарға маңызды тозаңдаушылар мен тұқым таратушылар, сондай-ақ ең кішкентай және ең үлкен тірі құстар (аралы құс және қарапайым страус) жатады. Сүтқоректілердің аз қоныстанған аралдарда ірі шөпқоректі құстар жиі сүтқоректілердің орнын басып, кейде өте үлкен өлшемге жетеді; Гавай аралдарында, Жаңа Зеландияда, Мадагаскарда, Маврикийде, Жаңа Каледонияда және Фиджиде құстар құрлықтағы ең ірі шөпқоректі жануарлар болған, бірақ олардың көп бөлігі қазір жойылған. Ересектерде көбінесе шөпқоректі болып табылатын құстар көбінесе балаларын жәндіктермен көп тамақтандырады, бірақ осы ережеден көптеген ерекшеліктер бар.
Сүтқоректілер
Шөпқоректілік сүтқоректілер арасында кең таралған, олар әртүрлі туыстамаларға жатады және әртүрлі өлшемдерде, дене құрылымы мен экологиялық нишаларда кездеседі. Ірі де, кіші де шөпқоректі сүтқоректілер әртүрлі жыртқыштар үшін маңызды азық көзі болып табылады, бірақ "пахидермалар" деп аталатын ең ірілері, әдетте, сау ересектер кезінде жыртқыштардан қорғалған. Ірі шөпқоректі сүтқоректілер кайнозой дәуірінде жаһандық экожүйелерге басымдық берді және, саны күрт азайғанмен, Масаи Мара және Казиранга ұлттық паркі сияқты кейбір қазіргі экожүйелердің маңызды элементтері болып табылады.