Кіріспе

Бұл өсімдіктермен қоректенетін жануарлардың тізімі, шамамен таксономиялық тәртіппен ұйымдастырылған. Жалпы алғанда, тізімдегі жануар түрлерінің көп бөлігі өсімдіктермен қоректенеді деп сенімді түрде белгілі, сондай-ақ осындай түрлердің көпшілігін қамтитын туыстар мен отбасылар да бар. Өсімдіктермен қоректенетін жануарлар гетеротрофтар болып табылады, яғни олар тіршілік үшін басқа организмдерді пайдаланады. Өсімдіктермен қоректенушілердің жейтін организмдері – негізінен өсімдіктер (соның ішінде балдырлар). Құрлықтағы өсімдіктермен қоректенетін жануарлар жемістердің, жапырақтардың, шырының, нектаның, тозаңның, гүлдердің, қабықтың, камбиумның, тамырлардың, түйіндік тамырлар мен тамырсабақтар сияқты жер астындағы сақтау мүшелерінің, жаңғақтардың, тұқымдардың, жас өрмелердің және өсімдіктердің басқа да бөліктерінің кез келгенін немесе барлығын жеуі мүмкін; олар көбінесе осы бөліктердің біреуіне немесе бірнешеуіне маманданған, бірақ көптеген өсімдіктермен қоректенушілердің рационы да әртүрлі болады. Крокодилдер де жеміс жейді. Диетаның шағын бөлігі болудан гөрі, нағыз ауытқушылықты анықтау қиын болғанымен, жануарлардың диетасының басым бөлігі осындай категорияға сәйкес келсе, олар өсімдіктермен қоректенуші, етқоректі немесе басқа категорияға жатады деп есептеледі. Сондықтан, осы тізімдегі кейбір жануарлар көбінесе барлық жейтін жануарлар ретінде сипатталғанмен, жануарлар затын тұтыну маргиналды болған жағдайда, олар кіру критерийлеріне сәйкес келеді. Бұл жағдайлар туралы мақалада толығырақ айтылған. Мұндай бағалауды қолдайтын сандық деректер болған жағдайда, тізімде диетасының кеміндегі 90% өсімдіктерден тұратын жануарлар кіретіні жиі кездеседі, бұл қарапайым және кездейсоқ ең төменгі шекті білдіреді, бірақ тізімдегі көптеген жануарлар одан да көп өсімдік жейді; олардың көпшілігі 95%-ға жақын, ал көптегендері дерлік таза өсімдіктермен қоректенеді. Дегенмен, әдетте өсімдіктермен қоректенбейтін таксондардың да шағын бөлігі аталады; әдетте, бұл жануарлардың жақын туыстарына қарағанда әлдеқайда көп өсімдік жейтін кезде жасалады. Мысалы, қасқыр туралы айтуға болады; оның диетасы негізінен етқоректілерден жемісқоректілерге дейін өзгереді, жалпы алғанда, теңдестірілген барлық жейтін жануар болып табылады, бірақ олар тізімде бар, өйткені басқа тірі қанатты жануарлардың ешқайсысы осы деңгейде өсімдік жемейді. Түрдің кейбір популяциялары үнемі өсімдіктерге толы диетамен қоректенетін болса, басқа жануарлар да тізімге енгізілуі мүмкін. Бұл мәселені аймақ, жыныс, жас, маусым және басқа да факторларға байланысты өзгерулер, сондай-ақ диеталық пропорцияларды өлшеудің әртүрлі әдістері және көптеген түрлер туралы деректердің жетіспеуі де күрделендіреді. Тізімдегі бірнеше таксондар да саңырауқұлақтың айтарлықтай мөлшерін тұтынады. Дегенмен, жалпы алғанда, бұл тізімде негізінен өсімдіктермен қоректенетіні белгілі жануарлар бар, ерекшеліктер ескеріледі.

Құстар

Кейбір есептер бойынша, қазіргі кездегі құс түрлерінің тек 2-3% ғана негізінен шөпқоректілер, бірақ шөпқоректі құстар өте әртүрлі және кем дегенде тоғыз түрлі тұқымда тәуелсіз дамыған. Шөпқоректі құстарға маңызды тозаңдаушылар мен тұқым таратушылар, сондай-ақ ең кішкентай және ең үлкен тірі құстар (аралы құс және қарапайым страус) жатады. Сүтқоректілердің аз қоныстанған аралдарда ірі шөпқоректі құстар жиі сүтқоректілердің орнын басып, кейде өте үлкен өлшемге жетеді; Гавай аралдарында, Жаңа Зеландияда, Мадагаскарда, Маврикийде, Жаңа Каледонияда және Фиджиде құстар құрлықтағы ең ірі шөпқоректі жануарлар болған, бірақ олардың көп бөлігі қазір жойылған. Ересектерде көбінесе шөпқоректі болып табылатын құстар көбінесе балаларын жәндіктермен көп тамақтандырады, бірақ осы ережеден көптеген ерекшеліктер бар.

Сүтқоректілер

Шөпқоректілік сүтқоректілер арасында кең таралған, олар әртүрлі туыстамаларға жатады және әртүрлі өлшемдерде, дене құрылымы мен экологиялық нишаларда кездеседі. Ірі де, кіші де шөпқоректі сүтқоректілер әртүрлі жыртқыштар үшін маңызды азық көзі болып табылады, бірақ "пахидермалар" деп аталатын ең ірілері, әдетте, сау ересектер кезінде жыртқыштардан қорғалған. Ірі шөпқоректі сүтқоректілер кайнозой дәуірінде жаһандық экожүйелерге басымдық берді және, саны күрт азайғанмен, Масаи Мара және Казиранга ұлттық паркі сияқты кейбір қазіргі экожүйелердің маңызды элементтері болып табылады.