Кіріспе
Шолу – ресми немесе салтанатты түрде жүріп бара жатқан адамдардың ұйымдасқан тобы.
A procession is an organized body of people walking in a formal or ceremonial manner.
Тарих
Барлық халықтарда және барлық уақытта шерулер қоғамдық мерекелеудің табиғи түрі болды, себебі олар тәртіпті және әсерлі рәсімді құрайды. Діни және жеңістік шерулер ежелгі ескерткіштерде кеңінен бейнеленген, мысалы, Мысырдың діни шерулері, Бохазкөйдің жартас мүсіндері, грек өнеріндегі шерулердің көптеген бейнелері, Парфенон фризіндегі ұлы Панатеналық шеру және Римнің жеңістік рельефтері, мысалы, Тит аркасы. Тек Феодосийден кейін ғана шерулер діни оқиғаға айналды, иконалармен, айқыштармен және тулармен толысты. Жергілікті халықтың ежелгі құдайға табынуымен байланысты басқа да жергілікті шерулер өзгеріссіз қалды, бірақ олар ақырында шіркеудің кең таралған діндарлығымен көлеңкеленді. Мұндайлар Амбарвалия, Робигалия сияқты, негізінен ауылдық мерекелер, егістіктерді тазарту рәсімдері, тазалау үшін жерді айналып, құрбандық шалу үшін құрбандықтарды дұғалармен, әндермен және жас өнімді зұлымдықтан қорғау рәсімдерімен бастап жүру. Тертуллиан (2-ғасыр) processio және procedere сөздерін сыртқа шығу, көпшілік алдында көріну мағынасында қолданды. Шіркеу қызметіне қатысты қолданғанда, processio алғаш рет collecta сияқты, шіркеудегі адамдардың жиналуы үшін қолданылды. Бұл мағынада оны Папа Лео I қолданған сияқты, ал Дионисий Эксигустың Лаодикия кеңесінің 17-ші канонындағы (шамамен 363–364) σονάξεσι, processionibus деп аударған. Евхаристияның, кіріспе, Евангелие және құрбандық рәсімдерінің бір бөлігі болған шерулер туралы ең алғашқы жазбалар 6-ғасырдан және одан кейінге таандық, бірақ олар бұрынғыдан да ертерек құрылған болуы мүмкін. Мәсіхшілік империяның діні ретінде мойындалғаннан кейін жалпыға ортақ шерулер тез танымал болды. Иерусалимдегілер Peregrinatio Sylviae авторы 4-ғасырдың соңында сипаттаған кезде ұзақ уақыттан бері құрылған сияқты. Бұл христиандардың қоғамдық шеруі туралы алғашқы жазба. Батыс шіркеуінің алғашқы айғағы Сент-Амброзийде кездеседі. Екі жағдайда да литаниялар ұзақ уақыттан бері қолданылып келген. Константинопольде Иоанн Златоуст (шамамен 390–400) Созоменде арийлердің шеруіне қарсы әндермен бірге ұйымдастырған шеру туралы айтылады. Кейбір литургистер ертедегі шіркеудің шерулері Ежелгі Келісімдегі үдерістерге сәйкес келгенін айтады, мысалы, Иерихон қабырғалары айналасындағы сандықтың шеруі, Дәуіттің сандықпен жүріп өтуі, тұтқындалудан оралғандағы алғыс айту шерулері және т.б. Дюшеннің көрсеткеніндей, ертедегі шіркеудің литургиясы еврей синагогының литургиясына ықпал еткен, бірақ шіркеудің шерулері тікелей Ежелгі Келісімдегі рәсімдермен байланысты деген теория кейінірек пайда болған. Мысалы, әулие Ремигийдің молдаларын алып жүріп, қаланың айналасында шеру жасап, індеттің алдын алу үшін литаниялар айту. Сонымен қатар, Грегорий I Сицилия епископтарына Сицилияға басып кіру қаупі төнген жерлерде шерулер өткізу туралы хат жазды. Бұл өкініш литаниялардың әйгілі мысалы - Грегорий Зор 590 жылы Римді су батып, індет болған кезде тапсырған litania septiformis. Бұл литанияны көбінесе Римде 598 жылы енгізілген litania major (vide supra) деп шатастырған, бірақ одан мүлдем ерекшеленеді. Ән айтумен және жарық шамырандарды алып жүрумен бірге жерлеу шерулері өте ерте дәстүрлі болды (шамдарды рәсімдік пайдалану туралы қараңыз), және осыларға ұқсас, сонымен қатар өте ерте, шейіттердің қабірлерін олардың бастапқы жерлеу орнынан шіркеуге көшірумен байланысты шерулер болды. Император Константин I-нің заманында бұл шерулер өте сәнді болды. Бұл дәстүрді алғаш рет Рим папасы Либерий (352–366 жж.) орнатқан. Жалпы алғанда, олар көктемде егіннің римдік люстрациясына, Амбарвалияға және т.б. тең деп танылды. Литания майор немесе Ұлы шеру Марқа күні (25 сәуір) датасы мен ырым-жырымдары бойынша Рим Робигалиясымен сәйкес келеді, ол VII. Кал. Майда өтті және Римнен Фламиниан қақпасы арқылы шығып, Мильвий көпірі арқылы Виа Клаудияның 5-ші кезеңіндегі киелі орынға қарай жүріп, онда фламен квириналистер егіннен құртты (робиго) болдырмау үшін ит пен қой құрбан етті. Литания майор сол жолмен Мильвий көпіріне дейін жүрді, сонда ол бұрылып, Киелі Петр шіркеуіне оралды, онда месса өткізілді. Бұл 598 жылы жыл сайынғы мереке ретінде бекітілді, бұл Грегорий Зордың литанияны, quae major ab omnibus appellatur, тойлау міндетін енгізген құжатынан көрінеді. Аспанға көтерілу күнінің алдындағы үш күнде өткізілетін litaniae minores немесе rogations алғаш рет Галлияға Виеннен епископ Мамертус (шамамен 470 ж.) енгізді және Орлеанның бірінші кеңесімен (511) барлық Галлия үшін міндетті болды. Литания минораларын Римдегі осы үш күнге Папа Лео III (шамамен 800) қабылдады. Оның айтуынша, бұл мейрамдардың салтанаттылығын алғаш рет Мамерт бекіткен. Осы уақытқа дейін олар тәртіпсіз, салқын және аз қамтылған (vagae, tepentes, infrequentesque) болған. Ол орнатқандары ашаршылық, дұғалар, псалмдар және көз жасымен сипатталды. Амброзиандық рәсімде рогациялар Аспанға көтерілуден кейін өтеді, ал испандықтарда Уақ кітаптан кейінгі бейсенбіден сенбіге дейін және қарашада (Жирона синоды, 517) өтеді. 1650 жылдан кейін шерулердің саны арта түсті, себебі шерулер католик миссасымен қатар мерекелерді тойлаудың маңызды бөлігіне айналды. Кейбір шерулер шаруашылыққа байланысты болды, ал басқалары қасиетті орындарға және қасиетті жерлерге саяхаттар немесе басқа приходтармен байланыс орнату үшін жасалды. Реформация кезінде литургиялық жыл католицизмнің литургиялық тәжірибелерінің орталық бөлігі болды. Рождество маусымынан (Advent-тен Эпифанияға дейін) бастап, содан кейін Пасха, Құдайдың құмарлығы және Пенткост, Ұш Тұңғыш және Корпус Христосы мерекелері келді. 18-ғасырдың басында Эттенкирх ауылында (Констанц көлінің жанында) ерекше назар аударатын он бір шеру болды. Бұл шерулер екі сағатқа дейін алыс жерлерге саяхаттай алатын. Ай сайын шіркеудің айналасында шерулер өткізілді, сондай-ақ Барлық жанды еске алу күні мен Құрбандық күнінде. Тридент реформасының салдарының бірі - Еуропаның діни жағынан бөлінген бөліктерінде пайда болған әртүрлі діни амалдарды католик шіркеуінің рәсімдерімен байланыстыру болды. Барлық діни амалдарға рұқсат берілмеді. Иосип реформалары Құдайдың құмарлығы күні костюмді тұлғалармен және Құрбандық күні пальма бұтақтарымен шерулерді тыйым салған, бірақ олардың кейбіреулері жалғасты. Құрбандық күнінде ауыл тұрғындары Иса Мәсіхтің Иерусалимге кіруін қайта жасап, жасыл бұтақтарды алып жүрді, ал пальма бұтақтарымен шерулер Мәсіхтің есегіндегі бейнесімен жалғасты. Нидервиль приходының Ұлы Құдайдың Шынымен Крестің бір бөлігіне ие екенін мәлімдеді және 18-ғасырға қарай Шынымен Крестің Табылуы (3 мамыр) және Шынымен Крестің Көтерілуі (14 қыркүйек) үшін жаңа шерулер енгізді. Молдары қала тұрғындарымен шерулерге алып жүріп, қала тұрғындарының ауылдық дінінің ежелгі өнімділік рәсімдерімен санасушылық реформасының діни тақырыбын біріктірді.
Жарнама
Эдо дәуірінің деректілері Судзуки Харунобудың "Қызметшілерімен бірге шерумен келе жатқан қызыққан әйел" сияқты ләззат ауданының сұлуларының шерулерін бейнелеуді ұнататын. Утагава Хиросигенің "Иошиварадағы Наканомачиде кешкі гүлденген алмұрт ағашы" және Утагава Садахидедің "Минатозакимачи Шинминатоның ойын-сауық ауданының нағыз бейнесі" шығармаларында да осыған ұқсас шерумен келе жатқан қызыққан әйелдер бейнеленген. Лондонның Лорд-мэрінің шеруында қаланың ресми сауда гильдияларының көрсетілімдері ұзақ жылдардан бері өткізіліп келеді. Бұрын, жаңа қалаға келгенде саяхатшы цирк үшін парадтар маңызды жарнама құралы болған. Бүгінде АҚШ-та көптеген парадтарды "Мейсис" сияқты универмагтар демеушілік етеді, олар бұл көрермендерді қызықтыру арқылы дүкенге тартуды күтеді.
Үкіметте өзгерістер
Сиам елшілерін Фонтенбло сарайында қабылдау – 1864 жылы Жан Леон Жером бейнелеген осындай оқиғалардың бірі. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанда жапон дипломаттары мен әскерлері американдық соғыс кемесінде капитуляцияға қол қойған кезде, кемеге кіру және шығу кезінде қатаң регламенттелген процессия өтті. Коронация рәсімдерінде процессиялар маңызды рөл атқарады, мысалы, 1953 жылы Ұлыбританияның Елизавета II, 1967 жылы Иран шахы, 1999 жылы Ашантидің Отумфу Нана Осей Туту II және 2004 жылы Камбоджаның Нородом Сихамони тағына отырғанда.
Билікті көрсету
Мысалы, ежелгі Римнің жеңіс шерулері, Үндістанның дүрбар процессиялары және қазіргі заманғы генералдар мен мемлекет басшыларының әскерді тексеруі. Жозеф Брандттың «Венадан оралу» атты суретінде түріктерден тартылған соғыс олжасын солдаттармен бірге Шығыс Еуропаға алып келе жатқан көрініс бейнеленген.
Ойын-сауық
Кейбір шерулер көңіл көтеру үшін, таза ләззат алу мақсатында ұйымдастырылады, мысалы, Ұлыбритания мен Америка Құрама Штаттарында кең таралған қоғамдық ұйымдар мен достастықтардың шерулері.
Бірлік
Діндік рәсімдер ежелгі заманнан бері діни сенімді нығайту үшін қасиетті заттарды процессиямен көрсетуді пайдаланып келген. Венецияның дожтары бір кезде Венецияның қатаң бақыланатын теңіз экономикасына тікелей байланысты суларды баталау мақсатымен әсем кемелермен процессия ұйымдастырған.
Оқиғалар
Іс-шараның басталуын немесе аяқталуын белгілейтін шерулер, мысалы, аудандық жәрмеңкелердің немесе Олимпиада ойындарының ашылу салтанатындағы шерулер, сондай-ақ жерлеу, бітіру тойы және үйлену тойы сияқты шаралардың басталып, аяқталуымен жүзеге асырылатын шерулер.
Христиандық шерулер
Шерулер діни құлшылықтың дерлік барлық түрінде кездеседі, мысалы, қасиетті апта шерулері. Киелі кітапта Киелі Келісім сандығымен жасалған шерулер және Исаның есек үстінде Иерусалимге кіргені туралы мысалдар келтірілген. Тарау, алға жылжу мағынасында, бұл термин теологияның арнайы терминологиясында «Киелі Рухтың шығуы» деген фразада қолданылады, ол Үшбірлік Құдайдағы Үшінші Жанның Әке мен Ұлға қатынасын көрсетеді. Орта ғасырларда шерулердің мол дамуын толық сипаттау мүмкін емес. Олардың ең маңыздысы мен ерекшелігі әлі де католик шіркеуінің, Англия шіркеуінің және православие шіркеуінің қағидаларында сақталып келеді. Шеру жолы (лат. Ambitus templi) – үлкен шіркеулерде мерекелік күндері шерулер өтетін маршрут: солтүстік наурыз, бас алтарьдың артынан айналып, оңтүстік наурызға түсіп, содан кейін ғимараттың ортасына дейін.
Реформацияланған шіркеулер
Реформация барлық протестанттық елдерде трансбұғаттау ілімімен байланысты (Корпус Кристи) процессияларын жойды; Англия шіркеуінің Дінінің 28-бабына сәйкес, Иеміздің соңғы тоқпағының Тарабы Мәсіхтің бұйрығымен сақталмаған, тасымалданбаған, биікке көтерілмеген немесе табынбаған. Сондай-ақ, ол Құдіретті Мария мен әулиелерге табынушылықты да жойды. Шын мәнінде, кальвинизмнің қатаң қарапайымдылығы кез келген діни процессияларды көтере алмады, сондықтан реформаланған шіркеулерден олар мүлдем жоғалып кетті. Дегенмен, англикандық және лютерандық қауымдастықтардың консервативті көзқарасы реформаланған ілімдерге қайшы келмейтін процессияларды сақтап қалуға мүмкіндік берді, бірақ тіпті осы шіркеулерде олар қарсылыққа ұшырап, біраз уақыттан кейін қолданыстан шығып қалды. Англия шіркеуінде литургиялық процессиялар 19 ғасырда Оксфорд қозғалысының мүшелері арқылы қайта жаңғыртылды. «Ритуалдық жазбаларда», англо-католиктік литургиялық нұсқаулықта былай делінген: «Оқиғаға тиісті рәсімнің бөлігі ретінде, Candlemas күні; Палм жексенбісінде; Рогацияларда (яғни 25 сәуірде және Аспанға көтерілуге дейінгі үш күн) және Corpus Christi күні процессия өткізілуі тиіс». «Процессия өзіндік құлшылық актісі болып табылады, бірақ оның нақты мақсаты болуы қажет, мысалы, қандай да бір маңызды оқиғаны еске алу немесе Қасиетті Жұбаны құрметтеу». Лютерандық тәжірибе әр түрлі уақытта және әр түрлі елдерде әртүрлі болды. Мысалы, 1553 жылғы Вюртемберг Кирхенорденінде жерлеу процессиясы белгіленген, одан кейін қауым әндер шырқап, қабірге ілесіп отырды; 1540 жылғы Бранденбург Кирхенордені процессияны бастап жүру үшін крест ұстаушыны тағайындады және шамдар жағуды бұйырды, сондай-ақ 1556 жылғы Вальдек Кирхенордені де осыны бекітті. Қазіргі уақытта жерлеу процессиялары көбінесе тек ауылдық жерлерде ғана сақталған; процессиялық айқыш немесе крест әлі де қолданылуда. Кейбір провинцияларда лютеран шіркеуі де ежелгі рогация процессияларын сақтап қалған, олар Витсентидеге дейінгі аптада және кейбір жағдайларда мамыр айында немесе арнайы жағдайларда (мысалы, күнә тазару күндері, Busstage) егістікке бата сұрап жүріп өткізіледі. Осы күндері ежелгі дұғалар әлі де қолданылады.
Өнердегі процессиялар
Бұл рәсімдердің көркемдігі оларды әдебиет пен бейнелеу өнері үшін бай тақырыпқа айналдырады. Мысалдар: 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында романтизм суретшілері процессияларды жиі бейнелейтін. Баварияның фантастикалық Людвиг II Венигтің "Көшбасшының саяхаты" картинасының тақырыбы болды. Сэр Лоренс Альма-Тадеманың "Көктем" картинасында романтикалық Рим процессиясы көрсетілген, ал "Мұсаның табылуы" картинасында фараонның қызы сарайға қарай, өзінің сүйемелдеушілерімен бірге келеді. Эдвард Пойнтердің "Шеба патшайымының Сүлеймен патшаға сапары" картинасы "Шығыстан" келген әсем процессиялардың ұзақ дәстүрін көрсетеді. Уолтер Крейн 1874 жылы "Ару мен Ғұмыр" картинасында Аруды парик киген маймылдардың сүйемелдеп алып келе жатқанын бейнелеген. "Аида" операсы жеңіс процессиясымен мәшһүр. Алғашқы қойылымда сахнада тірі піл болды. Тархандар мен Тархиналардың процессиялары С.С. Льюистің "Жылқы және оның баласы" кітабындағы Ташбан қаласының байлығы мен сәнін көрсетеді.
Processions were popular subjects for the Romantic painters of the late 19th and early 20th centuries. Fantastical Ludwig II of Bavaria was the subject of Sleigh Ride by Wenig. Spring, a painting by Sir Lawrence Alma Tadema, displays a romanticized Roman procession, while his Finding of Moses shows an heiress of the Pharaoh proceeding to the palace with her entourage. The exotic Queen of Sheba's Visit to King Solomon by Edward Poynter touches on a longstanding convention of elaborate processions from "the East". Walter Crane depicted Beauty being escorted by wigged monkeys in his 1874 Beauty and the Beast. the opera Aida is known for its triumphal procession. The first staging included a live elephant on stage. the processions of Tarkhaans and Tarkheenas are emblematic of Tashbaan's wealth and glamour in the book The Horse and His Boy by C. S. Lewis
Музыка саласында
Procession Manchester Orchestra: әншінің жаназа процессиясында біреудің өліміне қайғыдан арылуға тырысуы.