Кіріспе

Тиннитусқа дағдылану терапиясының бір түрі (TRT) – сыртқы дыбыс көзі болмаған кезде саңғырық, гуіл, сызыл немесе басқа да дыбыстарды естілетін тіннитуспен күресетін адамдарға көмектесу үшін жасалған дағдылану терапиясының түрі. TRT-ның екі негізгі құралы тіннитустың нейрофизиологиялық моделінен тікелей туындайды: Бағытталған кеңес беру науқасқа тіннитусты бейтарап сигналдар санатына қайта жіктеуге көмектеседі, ал дыбыс терапиясы тіннитусқа байланысты нейрондық белсенділікті әлсіретеді. TRT-ның мақсаты – адамға өзінің тіннитусына деген реакциясын басқаруға мүмкіндік беру: оған дағдылану және бұрынғы қалыпты есту қабілетін қалпына келтіру. Тіннитусқа қайта оқыту терапиясы да, басқа да емдеулер де тіннитусты азайта немесе жоя алмайды. TRT-ға балама ретінде тіннитусты жабу қарастырылады: тіннитусты жасыру үшін шу, музыка немесе басқа да қоршаған орта дыбыстарын пайдалану. Есту аппараттары бұл жағдайды ішінара жасыра алады. Тіннитусқа қайта оқыту терапиясының зерттеулерін қарап шығу оның тіннитусты жабудан тиімді болуы мүмкін екенін көрсетеді.

Қолданылуы

Тиннитуспен күресетіндердің бәрі де одан қатты мазаланбайды. Дегенмен, кейбіреулер ашушаңдыққа, алаңдаушылыққа, паникаға, ұйқысыздыққа немесе шоғырлану қиындықтарына тап болады. ТРТ-ға барлық адам да сәйкес келе бермейді. ТРТ-ден жақсы нәтиже алуға ең көп мүмкіндік бар адамдар – тиннитустың дыбыс деңгейі төмен, тиннитустың тоны жоғары, тиннитус пайда болғаннан бері уақыты қысқа, есту қабілеті жоғары (яғни, жақсы есту), Тиннитус мүгедектігінің инвентаризациясы (THI) көрсеткіші жоғары және емге деген көзқарасы оң болғандар.

Басқа да қосалқы есту белгілері

Бұл туралы ешқандай зерттеу болмаса да, ДТҰ гиперакюзис, мизофония және фонофобияны емдеу үшін қолданылып келген.

Кеңес беру

ТРТ-ның бірінші компоненті – бағытталған кеңес беру, шуылдаудың қабылдануын өзгерте алады. Науқасқа есту жүйесінің және оның жұмысының негізгі білімдері, сондай-ақ шуылдаудың және оған байланысты туындайтын жағымсыз сезімдердің қалай пайда болатыны түсіндіріледі. Келесі кездесулерде осы мәліметтерді қайталау науқасқа шуылдау белгісін қауіпсіз деп қабылдауға көмектеседі.

Дыбыс терапиясы

ТРТ-ның екінші компоненті шұғыла генераторын пайдаланып, құлақтағы шуды жартылай жабуға арналған. Бұл есту аппаратына ұқсас құрылғы арқылы жасалады, ол құлаққа төмен деңгейдегі кең спектрлі шу шығарып, құлаққа шуды да, құлақтағы шуды да естіртеді. Мұның мақсаты – миды құлақтағы шуға қарағанда сыртқы дыбысқа көңіл бөлдіруге бейімдеу. Бір зерттеуде толық жабудың, жартылай жабу сияқты тиімді екені анықталды, бұл дағдыға үйрету терапиясының маңызды бөлігін жоққа шығарады. Басқа шолу зерттеулерінде TRT-ның дыбыс терапиялық компонентінің ешқандай пайдасы жоқ екені көрсетілген.

Тиімділік

Шығарғыш факторлар ТТТ тиімділігін өлшеуді қиындатады: құлақтағы шу туралы хабарлау толығымен субъективті, уақыт өте өзгереді және қайталанған бағалаулар тұрақты болмайды. Зерттеушілер құлақтағы шуды басқаруда үлкен плацебо әсері бар екенін атап өтеді. Көптеген коммерциялық ТТТ практикаларында үлкен мөлшерде емделуден бас тартушылар бар; хабарланған "жетістік" көрсеткіштері бұл пациенттерді ескермеуі мүмкін. Аз ғана зерттеулер бар, бірақ көпшілігі көрсеткендей, зерттелгендердің көп бөлігінде құлақтағы шу ешқандай емсіз бірнеше жыл ішінде табиғи түрде азаяды. Құлақтағы шудың тудыратын жағдай да уақыт өте төмендеуге бейім. Кейбір адамдарда құлақтағы шу өздігінен жоғалады. The Lancet журналындағы қорытындыда ТТТ маскалаудан тиімдірек екені көрсетілген; тағы бір зерттеуде, онда ТТТ бақылау ретінде қолданылған, ТТТ шамалы пайда көрсеткен. Когнитивтік-мінездік терапияны (КМТ) ТТТ кеңес беру бөлігімен стандартты күтіммен (ЭНТ, аудиолог, маскалар, есту аппараты) салыстырған зерттеуде, мамандандырылған күтімнің өмір сапасына және құлақтағы шудың нақты көрсеткіштеріне оң әсер ететіні анықталды.

Зерттеу

Тиннитусқа арналған дыбыс терапиясы, егер дыбыс статикалық емес, белгілі бір үлгіде (яғни жиілігі немесе амплитудасы өзгеретін) болса, тиімдірек болуы мүмкін. Ауыр немесе қанағаттандырмайтын тиннитусы бар адамдар үшін мидың есту процесіне қатысатын аймақтарын магниттік немесе электрлік стимуляция арқылы емдеу, хирургиялық араласуды азайта отырып, тиннитусты басаңдатуға көмектеседі. Тиннитус жиілігіне сәйкес бір октавалық сүзгімен өңделген музыкалық терапия тиннитусты азайтуы мүмкін.

Когнитивтік мінез-құлық терапиясы

Когнитивтік-мінездік терапия (КМТ), ТРТ-ның кеңес беру бөлігі, психологиялық және мінездік кеңес берудің жалпы түрі ретінде, сонымен қатар, құлақтағы шуды (tinnitus) басқару үшін жеке қолданылады.

Есту аппараттары

Егер құлақ шуы (тиннитус) есту қабілетінің нашарлауымен байланысты болса, есту қабілеті нашарлаған жиіліктерде (көбінесе жоғары жиіліктерде) дыбысты күшейтетін, дұрыс реттелген естіме аппараты, есту қабілетін жақсартудан басқа, қоршаған ортаның дыбысын күшейту арқылы құлақ шуын тиімді түрде басуға көмектеседі.

Маскалау

Ақ шу генераторлары немесе қоршаған орта музыкасы құлақтағы шуды толық немесе жартылай "жасыратын" жеткілікті амплитудалы фондық шу деңгейін қамтамасыз ете алады. Күшейту және ақ шуды бірге шығаратын комбинирленген есту аппараттары да қолжетімді.

Басқа

Тиннитусты емдеу немесе басқару үшін көптеген ТРТ емес әдістер ұсынылған. АҚШ-тың Тамақ және дәрілік заттар басқармасы (FDA) тиннитусты емдеу үшін ешқандай дәріні мақұлдаған жоқ. Дегенмен, антидепрессанттар, анксиолитиктер, тамыр кеңейткіштер және тамырға әсер ететін заттар, сондай-ақ интравенді лидокаин сияқты түрлі фармакологиялық емдер тиннитусты емдеу үшін тағайындалған. Өмір салты және қолдау – қатты дауыс, алкоголь, кофеин, никотин, тыныш орта және стресс, депрессия сияқты психологиялық жағдайлар тиннитусты күшейте алады. Оларды азайту немесе бақылауға алу жағдайды басқаруға көмектеседі. Балама медицина – витаминдер, антиоксиданттар және шөптік препараттар (әсіресе Гинкго билоба экстракты, сондай-ақ EGb761 деп аталады) тиннитусты емдеу немесе жазып жіберу үшін жарнамаланады. Олардың ешқайсысы FDA-мен мақұлдалмаған, және олардың тиімділігін анықтау үшін бақыланатын клиникалық сынақтар жеткіліксіз.